ช่วงนี้มองไปทางไหนฟ้าก็หลัว แต่ไม่ใช่หมอกจางๆ ยามเช้า มันคือฝุ่นพิษที่กลับมาทำร้ายพวกเราอีกแล้ว! และคนที่น่าเป็นห่วงที่สุดไม่ใช่ใครที่ไหน คือ ลูกน้อยของเรานั่นเองค่ะ เพราะนอกจากการทำลายปอดแล้ว เจ้าฝุ่นจิ๋วนี้ยังเป็นมฤตยูเงียบที่ PM 2.5 ทำลายสมองเด็ก ได้อย่างน่ากลัว วันนี้เราสรุปข้อมูลสำคัญที่พ่อแม่ต้องรู้ ก่อนที่ลูกจะป่วยเรื้อรัง
เลือดกำเดาไหล-นอนกรน สัญญาณเตือนที่ไม่ควรมองข้าม
เด็กๆ มีร่างกายที่บอบบางกว่าผู้ใหญ่มาก อาการเริ่มต้นที่ฟ้องว่าลูกกำลังแพ้ภัยฝุ่น อาจเริ่มจาก แสบจมูก น้ำมูกไหล ไอมีเสมหะ ผื่นคัน แต่มี 2 อาการสำคัญที่พ่อแม่ต้องเฝ้าระวังเป็นพิเศษ คือ
- เลือดกำเดาไหล หลายบ้านตกใจเมื่อจู่ๆ ลูกเลือดกำเดาไหล สาเหตุหลักมาจากการสูดดมฝุ่นพิษเข้าไปกระตุ้นให้เยื่อบุโพรงจมูกเกิดการอักเสบ ระคายเคือง และบวมแดง เส้นเลือดฝอยในจมูกเด็กที่เปราะบางอยู่แล้วจึงแตกง่าย ยิ่งค่าฝุ่นสูง ยิ่งเสี่ยงเลือดกำเดาไหลได้ง่ายขึ้นค่ะ
- ลูกนอนกรน เสียงกรนของลูกไม่ใช่เรื่องปกติ! ฝุ่น PM 2.5 เมื่อเข้าสู่ร่างกายจะทำให้เยื่อบุทางเดินหายใจอักเสบและบวม ต่อมอะดีนอยด์และทอนซิลโตขึ้นจนขวางทางลมหายใจ ทำให้ลูกหายใจลำบากและเกิดเสียงกรน
อันตรายที่ซ่อนอยู่: หากลูกนอนกรนจนนำไปสู่ ภาวะหยุดหายใจขณะหลับ (OSA) จะทำให้ร่างกายขาดออกซิเจนตอนนอน ส่งผลเสียมหาศาล คือ
- โกรทฮอร์โมน (Growth Hormone) ไม่หลั่ง: ลูกตัวเตี้ย แคะแกร็น การเจริญเติบโตชะงัก
- พฤติกรรมเปลี่ยน: ตื่นมาไม่สดชื่น งอแง ก้าวร้าว หรือซึมเศร้า
ฝุ่น PM 2.5 ทำลายสมองเด็ก รุนแรงกว่าที่คิด
ข้อมูลจาก โรงพยาบาลกรุงเทพ และ สสส. ยืนยันตรงกันว่า ฝุ่นพิษไม่ได้ทำร้ายแค่ปอด แต่ PM 2.5 ทำลายสมองเด็ก โดยตรง และส่งผลต่อศักยภาพในอนาคตของลูก ดังนี้:
- IQ ต่ำลง: สารพิษในฝุ่นขัดขวางการทำงานของเซลล์สมอง ส่งผลต่อระดับสติปัญญา (IQ)
- เสี่ยงสมาธิสั้น: เด็กที่ได้รับฝุ่นสะสม มีโอกาสเกิดภาวะสมาธิสั้นเพิ่มขึ้นถึง 70%
- พัฒนาการช้า: กระทบต่อความจำ การเรียนรู้ และอาจร้ายแรงถึงขั้นเสี่ยงเป็น โรคออทิสติก
- ภาวะทางอารมณ์: เด็กเสี่ยงต่อภาวะซึมเศร้า และมีความผิดปกติทางอารมณ์ง่ายกว่าเด็กที่อยู่ในอากาศบริสุทธิ์
ทำไมเด็กถึงรับพิษมากกว่าผู้ใหญ่?
คุณพ่อคุณแม่อาจสงสัยว่าหายใจอากาศเดียวกัน ทำไมลูกเสี่ยงกว่า? คำตอบอยู่ที่ “อัตราการหายใจ” ค่ะ
- เด็กหายใจเร็วกว่า: ในขณะที่ผู้ใหญ่นั่งเฉยๆ หายใจปกติ แต่ทารกและเด็กเล็กมีอัตราการหายใจที่ถี่และเร็วกว่ามาก (เทียบเท่าผู้ใหญ่ตอนออกกำลังกายหนักๆ)
- ทารก 0-6 เดือน หายใจ 30-60 ครั้ง/นาที
- เด็ก 1-5 ปี หายใจ 20-30 ครั้ง/นาที
- ระบบป้องกันยังไม่พร้อม: ภูมิคุ้มกันของปอดและสมองของเด็กยังพัฒนาไม่เต็มที่ ทำให้ฝุ่นทะลุทะลวงเข้าสู่ร่างกายได้ง่ายเหมือนฟองน้ำดูดซับสารพิษ
อันตรายตั้งแต่อยู่ในท้องแม่
สำหรับคุณแม่ตั้งครรภ์ ต้องระวังเป็นสองเท่า! เพราะฝุ่น PM 2.5 มีขนาดเล็กจนซึมเข้ากระแสเลือดแม่ ผ่านรก และส่งตรงไปถึงทารกในครรภ์ได้
- หากแม่ได้รับฝุ่นเพิ่มขึ้นเพียง 10 ไมโครกรัม/ลบ.ม. จะเพิ่มโอกาสที่ลูกในท้องจะเกิด “ภาวะเครียด” สูงถึงร้อยละ 25 ซึ่งส่งผลต่อพัฒนาการตั้งแต่ยังไม่ลืมตาดูโลก
How to ปกป้องสมองลูกจากฝุ่นพิษ
- เช็กค่าฝุ่นทุกเช้า: โหลดแอปฯ เช็กคุณภาพอากาศ ก่อนพาลูกออกจากบ้าน
- จัดบ้านให้เป็น Safe Zone: ปิดหน้าต่างให้มิดชิดช่วงฝุ่นเยอะ เปิดเครื่องฟอกอากาศ หมั่นเช็ดถูทำความสะอาดฝุ่นในบ้าน
- งดกิจกรรมกลางแจ้ง: หากค่าฝุ่นสีส้มหรือแดง ให้ลูกเล่นในบ้านแทน
- สวมหน้ากาก: ฝึกให้ลูกใส่หน้ากากอนามัยที่ป้องกัน PM 2.5 (N95 สำหรับเด็ก หรือหน้ากากที่แนบสนิท) เมื่อจำเป็นต้องออกข้างนอก
อันตรายจากฝุ่น PM 2.5 ใกล้ตัวกว่าที่คิดนะคะ เพื่ออนาคตและสุขภาพของลูกน้อย การป้องกันที่ดีที่สุดคือการ์ดอย่าตก ดูแลสภาพแวดล้อมให้สะอาด และสังเกตอาการลูกอย่างใกล้ชิด หากพบความผิดปกติ เช่น นอนกรนเสียงดัง เลือดกำเดาไหลบ่อย หรือพัฒนาการดูถดถอย ควรรีบปรึกษาแพทย์ทันทีนะคะ
ที่มา: โรงพยาบาลกรุงเทพ , สสส. , โรงพยาบาลรามคำแหง
บทความอื่นๆ ที่น่าสนใจ
วิจัยเผย! PM 2.5 อาจเป็นตัวการเร่งให้มีเด็กมี ประจำเดือนครั้งแรก เร็วขึ้นถึง 4 ปี!
แพทย์เตือน! คนท้องสูดดมฝุ่น PM 2.5 มาก ๆ ระวังทำร้ายลูกในครรภ์
คลินิกมลพิษออนไลน์ หมอพร้อม มีปัญหาสุขภาพจากฝุ่น PM2.5 ปรึกษาฟรี!
มีข้อสงสัยเรื่องการตั้งครรภ์ หรือมีคำถามเรื่องการเลี้ยงลูกหรือเปล่าคะ? ติดตามอ่านบทความ หรือสอบถามสิ่งที่คุณอยากรู้ผ่านแอปของเราได้เลย
ดาวน์โหลด theAsianparent แอปพลิเคชัน ทั้ง IOS และ Android ได้แล้ววันนี้!
