กลืนน้ำตาลคนท้อง ต้องทำอย่างไร หมอแนะวิธีเตรียมตัว

รวมเรื่องต้องรู้เกี่ยวกับการ กลืนน้ำตาลคนท้อง ขั้นตอนการตรวจ ช่วงอายุครรภ์ที่เหมาะสม เกณฑ์ค่าน้ำตาล และวิธีปฏิบัติตัวเมื่อตรวจไม่ผ่าน

ช่วงเวลาตั้งครรภ์ร่างกายของคุณแม่ต้องเผชิญกับการเปลี่ยนแปลงหลายอย่าง รวมถึง อินซูลิน ซึ่งเป็นตัวควบคุมน้ำตาลในเลือดให้อยู่ในระดับปกติ หากเกิดการดื้อต่ออินซูลิน คุณแม่อาจมีความเสี่ยงเป็น “โรคเบาหวานขณะตั้งครรภ์” ได้ “การตรวจกลืนน้ำตาลในคนท้อง” หรือ OGTT (Oral Glucose Tolerance Test) จึงเป็นวิธีหนึ่งที่ใช้ระบุว่าเป็นเบาหวานในขณะตั้งครรภ์หรือไม่ และป้องกันภาวะแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้นกับทั้งคุณแม่และลูกน้อยในครรภ์อย่างทันท่วงที

สารบัญ

สรุปขั้นตอนและการดูแลตนเองเบื้องต้น

ช่วงเวลาที่เหมาะสม: คุณแม่ควรเข้ารับการคัดกรองการตรวจกลืนน้ำตาลในคนท้องช่วงอายุครรภ์ 24–28 สัปดาห์ (ประมาณเดือนที่ 6–7)
การเตรียมตัวก่อนตรวจ: อดอาหารและเครื่องดื่มทุกชนิด (จิบน้ำเปล่าได้เล็กน้อย) อย่างน้อย 8 ชั่วโมง
วิธีการตรวจคือให้ดื่มน้ำตาลกลูโคส 75 กรัม: แล้วเจาะเลือดในช่วง 1 ชั่วโมงและ 2 ชั่วโมง หากผลการตรวจออกมาพบว่าผิดปกติ แพทย์จะวินิจฉัยว่าเป็นเบาหวานขณะตั้งครรภ์
แนวทางการปฏิบัติตัวเมื่อไม่ผ่าน: ต้องปรับเปลี่ยนพฤติกรรม ควบคุมอาหาร ออกกำลังกายอย่างเหมาะสม และหากน้ำตาลยังสูงอยู่ อาจจำเป็นต้องรักษาด้วยการฉีดอินซูลินตามดุลยพินิจของแพทย์

กลืนน้ำตาลคนท้อง กี่เดือน และควรตรวจกี่ครั้ง

โดยทั่วไป โรคเบาหวานขณะตั้งครรภ์มักเริ่มพัฒนาในช่วงไตรมาส 2 ถึง ไตรมาส 3 เนื่องจากเป็นช่วงที่รกสร้างฮอร์โมนต้านอินซูลินสูงสุด โดยแบ่งจำนวนครั้งในการกลืนน้ำตาลคนท้องตามระดับความเสี่ยง ดังนี้

คุณแม่ความเสี่ยงปกติ (ตรวจ 1 ครั้ง): ตรวจคัดกรองช่วงอายุครรภ์ 24–28 สัปดาห์
คุณแม่ความเสี่ยงสูง (ตรวจ 2 ครั้ง): ควรตรวจทันทีที่มาฝากครรภ์ครั้งแรก (เพื่อตรวจหาเบาหวานชนิดที่ 2 ที่อาจเป็นมาก่อน) หากผลปกติ จะต้องตรวจซ้ำอีกครั้งช่วงอายุครรภ์ 24–28 สัปดาห์
ปัจจัยเสี่ยงสูง: อายุ 35 ปีขึ้นไป, มีประวัติเบาหวานในครอบครัว, ดัชนีมวลกายสูง, ความดันโลหิตสูง, เคยคลอดบุตรหนักเกิน 4,000 กรัม (9 ปอนด์), เป็นถุงน้ำในรังไข่หลายใบ (PCOS) หรือเคยเป็นเบาหวานขณะตั้งครรภ์ในครรภ์ก่อน

ขั้นตอนการกลืนน้ำตาล 75 กรัม (75 g OGTT)

ปัจจุบันสมาคมโรคเบาหวานแห่งสหรัฐอเมริกา (ADA) แนะนำให้ใช้วิธีกลืนน้ำตาลกลูโคส 75 กรัม เป็นมาตรฐานหลัก ซึ่งมี 5 ขั้นตอนดังนี้

การอดอาหาร (Fasting): งดน้ำและอาหารอย่างน้อย 8 ชั่วโมงก่อนตรวจ (จิบน้ำเปล่าได้เล็กน้อย)
เจาะเลือดครั้งที่ 1 (ขณะอดอาหาร): วัดระดับน้ำตาลหลังอดอาหาร (Fasting Plasma Glucose)
ดื่มน้ำตาลกลูโคส: ดื่มน้ำหวานผสมกลูโคสเข้มข้น 75 กรัม ให้หมดตามเวลาที่กำหนด
เจาะเลือดครั้งที่ 2 (หลังดื่ม 1 ชั่วโมง): ตรวจประเมินระดับน้ำตาลช่วงแรก
เจาะเลือดครั้งที่ 3 (หลังดื่ม 2 ชั่วโมง): ตรวจประเมินความสามารถในการจัดการน้ำตาลของร่างกาย

กลืนน้ำตาลคนท้อง

น้ำตาลคนท้องห้ามเกินเท่าไหร่

เกณฑ์ตัดสินสำหรับการตรวจด้วยกลูโคส 75 กรัม มีจุดตัดดังนี้ (หากค่าใดค่าหนึ่งเท่ากับหรือสูงกว่าเกณฑ์ ถือว่าเป็นเบาหวานขณะตั้งครรภ์ทันที):


ช่วงเวลาที่ตรวจ	ค่าปกติ	ค่าที่ถือว่าผิดปกติ
ขณะอดอาหาร (อย่างน้อย 8 ชม.)	น้อยกว่า 92 มก./ดล.	92 มก./ดล.
หลังดื่มกลูโคส 1 ชั่วโมง	น้อยกว่า 180 มก./ดล.	180 มก./ดล.
หลังดื่มกลูโคส 2 ชั่วโมง	น้อยกว่า 153 มก./ดล.	153 มก./ดล.

การตรวจแบบ กลืนน้ำตาล 50 กรัม และ 100 กรัม

ปัจจุบันแนวทางปฏิบัติทางการแพทย์ส่วนใหญ่ได้เปลี่ยนมาใช้วิธีทดสอบแบบ 75 กรัมเป็นหลัก เนื่องจากสามารถตรวจวัดและวินิจฉัยการ กลืนน้ำตาลคนท้อง ได้อย่างรวดเร็ว แม่นยำ และช่วยให้การดูแลรักษามีประสิทธิภาพสูงสุด

การเตรียมตัวและการงดอาหารก่อนตรวจ

งดอาหารและเครื่องดื่มทุกชนิด: อย่างน้อย 8 ชั่วโมงก่อนตรวจ (จิบน้ำเปล่าได้เล็กน้อย)
งดอาหารรสหวานจัดในมื้อปกติก่อนตรวจ: หลีกเลี่ยงน้ำตาลทราย, น้ำผึ้ง, นมข้นหวาน, ขนมหวาน, น้ำอัดลม, ผลไม้หวานจัด (ทุเรียน, ลำไย, ขนุน, องุ่น, มะม่วงสุก) รวมถึงผลไม้อบแห้งและผักประเภทหัวที่มีคาร์โบไฮเดรตสูง
หากมีอาการคลื่นไส้/อาเจียน: ระหว่างการดื่มกลูโคส ให้รีบแจ้งพยาบาลหรือเจ้าหน้าที่ทันทีเพื่อรับการดูแลอย่างเหมาะสม

กลืนน้ำตาลคนท้อง

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

Q1: ผลตรวจน้ำตาลสูงเกินเกณฑ์ เสี่ยงอะไรบ้าง?

A: ความเสี่ยงต่อคุณแม่

ภาวะกรดคั่งในเลือดจากคีโตน (Diabetic Ketoacidosis)
ภาวะความดันโลหิตสูงขณะตั้งครรภ์ (พบร้อยละ 10–40)
ภาวะครรภ์แฝดน้ำ (Polyhydramnios)
ติดเชื้อทางเดินปัสสาวะและช่องคลอดได้ง่าย
เสี่ยงคลอดยาก ตกเลือดหลังคลอด และแผลฉีกขาดกว้าง
เสี่ยงพัฒนาเป็นโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ในอนาคตถึงร้อยละ 35

ความเสี่ยงต่อทารก

ทารกพิการแต่กำเนิด (พบร้อยละ 5–10)
ทารกตัวโตผิดปกติ (Macrosomia) น้ำหนักแรกคลอดเกิน 4,000 กรัม
ความเสี่ยงต่อการคลอดแล้วคลอดติดไหล่
ภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำแรกเกิด ตัวเหลือง แคลเซียมในเลือดต่ำ
ภาวะน้ำคร่ำมากผิดปกติ
กลุ่มอาการหายใจลำบากแรกเกิด และเสี่ยงต่อภาวะตายคลอด
ในระยะยาว เสี่ยงเป็นเด็กอ้วนและเป็นเบาหวานชนิดที่ 2 ตั้งแต่อายุยังน้อย

Q2: คนท้องตรวจน้ำตาลไม่ผ่าน ทำไงดี?

A: หากตรวจน้ำตาลไม่ผ่าน แนะนำให้ปฏิบัติตัวดังนี้

เพิ่มความถี่ในการตรวจครรภ์: ติดตามอาการใกล้ชิดทุก 1–2 สัปดาห์
ปรับรูปแบบอาหาร: ปรึกษานักกำหนดอาหารเพื่อจัดสรรสัดส่วนพลังงานอย่างเหมาะสม
ออกกำลังกายสม่ำเสมอ: เพิ่มความไวต่ออินซูลิน
รักษาด้วยอินซูลิน (กรณีคุมอาหารไม่ได้): หากค่าน้ำตาลอดอาหารยัง > 105 มก./ดล. หรือหลังอาหาร 2 ชั่วโมง > 120 มก./ดล. แพทย์จะพิจารณาใช้ยาฉีดอินซูลิน (ปลอดภัยกว่ายารับประทาน) พร้อมฝึกตรวจน้ำตาลปลายนิ้ว (SMBG) ตามที่แพทย์แนะนำ

Q3: ตรวจเจอเบาหวานขณะตั้งครรภ์ ต้องดูแลตัวเองอย่างไร?

A: การควบคุมโภชนาการร่วมกับหมอเองอยากให้คำแนะนำกับคุณแม่ทุกคนไว้หลายข้อด้วยกัน

1. พลังงาน: คุณแม่น้ำหนักปกติควรได้รับ 30–35 กิโลแคลอรี/น้ำหนักตัว(กก.)/วัน (หาก BMI > 30 ให้จำกัดที่ 25 กิโลแคลอรี/กก./วัน)

2. กระจายมื้ออาหาร: แบ่งเป็นอาหารหลัก 3 มื้อ และอาหารว่าง 3 มื้อ (รวมมื้อก่อนนอนเพื่อป้องกันน้ำตาลต่ำกลางคืน)

3. เลือกรับประทาน: เน้นผักสด ผลไม้ไม่หวานจัด (5 ส่วน/วัน) ธัญพืชไม่ขัดสี (ข้าวกล้อง) โปรตีนไขมันต่ำ (ปลา เนื้อแดง ไก่ไม่ติดหนัง ถั่ว นมสดจืดพร่องมันเนย) ชาร้อน กาแฟดำไม่ใส่น้ำตาล ดื่มวันละไม่เกิน 1-2 แก้ว

4. การออกกำลังกาย:

ออกกำลังกายระดับปานกลาง 30 นาที/วัน (เช่น เดิน, ปั่นจักรยานอยู่กับที่, ว่ายน้ำ)
วอร์มอัป 5–10 นาที และคุมอัตราการเต้นหัวใจไม่เกิน 140 ครั้ง/นาที
ข้อควรระวัง: หลีกเลี่ยงท่านอนหงาย หากมีอาการมดลูกหดรัดตัวหรือเลือดออกทางช่องคลอดให้หยุดทันที

5. การดูแลหลังคลอด:

สนับสนุนการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่
เข้ารับการตรวจคัดกรองเบาหวานซ้ำช่วง 6–12 สัปดาห์หลังคลอด และตรวจต่อเนื่องตามที่แพทย์แนะนำ

โรคเบาหวานขณะตั้งครรภ์มักไม่แสดงอาการ การตรวจคัดกรองด้วยการกลืนน้ำตาล 75 กรัม ช่วงอายุครรภ์ 24–28 สัปดาห์ จึงเป็นสิ่งสำคัญที่ไม่ควรละเลย เพื่อความปลอดภัยสูงสุดของคุณแม่และสุขภาพที่แข็งแรงของลูกน้อย

บทความโดย นพ. รุ่งเลิศ อิงคนันท์

สูตินรีแพทย์ โรงพยาบาลรามคำแหง

นพ. รุ่งเลิศ อิงคนันท์ รพ.รามคำแหง

บทความอื่นๆ ที่น่าสนใจ

ท้อง 28 สัปดาห์ น้ำหนักขึ้นน้อย แค่ 2-3 กิโล ปกติไหม? ลูกจะตัวเล็กหรือเปล่า

ตั้งครรภ์ช่วงไหนเที่ยวได้? ข้อปฏิบัติการเดินทางอย่างปลอดภัย สำหรับคนท้อง

ท้องมีเส้นดำ เส้นเลือดชัด รอยแตก น้ำนมไหล สรุปมาสัปดาห์ไหน และไม่ปวดฉี่บ่อยผิดปกติไหม?

แหล่งอ้างอิง

กาญจนา ศรีสวัสดิ์ และ อรพินท์ สีขาว. (2557). การดูแลหญิงที่เป็นโรคเบาหวานขณะตั้งครรภ์. วารสารพยาบาลทหารบก, 15(2), 50-59.
American College of Obstetricians and Gynecologists. (2018). Gestational diabetes mellitus (Practice Bulletin No. 190). 28 August 2026
Centers for Disease Control and Prevention. (2024, May 15). Gestational diabetes. U.S. Department of Health and Human Services. 28 August 2026

บทความอัปเดตล่าสุด ตุลาคม 2026

มีข้อสงสัยเรื่องการตั้งครรภ์ หรือมีคำถามเรื่องการเลี้ยงลูกหรือเปล่าคะ? ติดตามอ่านบทความ หรือสอบถามสิ่งที่คุณอยากรู้ผ่านแอปของเราได้เลย ดาวน์โหลด theAsianparent แอปพลิเคชัน ทั้ง IOS และ Android ได้แล้ววันนี้!