อย่ามัวแต่ห่วง สายสะดือพันคอทารก เพราะสายสะดือย้อย ก็วิกฤตไม่แพ้กัน ลูกในครรภ์เสี่ยงเสียชีวิต

ภาวะสายสะดือย้อย ช่วยไม่ทัน ทารกในครรภ์เสียชีวิต

อันตรายจากสายสะดือย้อย ลูกในท้องเหมือนโดนปิดปากปิดจมูก ภาวะสายสะดือย้อย ทำลูกขาดออกซิเจน ไม่มีเครื่องมือใดป้องกันภาวะนี้ได้ อย่าลืมนะแม่! ต้องนับลูกดิ้น

เพจเมื่อหมอเป็นแม่ ได้โพสต์ถึงเรื่อง สายสะดือย้อย หรือ Prolapse cord ไว้ว่า

แม่ ๆ หลายคน เวลามาอัลตราซาวด์กับแม่หมอช่วงปลาย ๆ ไตรมาสที่ 3 มักจะถามแม่หมอว่า มีสายสะดือพันคอลูกไหมคะ? ที่ถามนี้ก็เพราะเป็นห่วง ว่าจะมีอันตรายกับลูกเราใช่ไหมคะ แม่หมอจะขอบอกตรงนี้เลยว่า มีอีกภาวะหนึ่ง ที่เมื่อเกิดแล้ว ถือเป็นเรื่องฉุกเฉิน ต้องช่วยลูกน้อยกันเร่งด่วนกว่าสายสะดือที่พันคอ มันก็คือ สายสะดือย้อยนี่แหละค่ะ

สายสะดือย้อย คือ การที่สายสะดือไหลมาอยู่ต่ำกว่าส่วนนำของลูกในท้องในเชิงกราน บางคนหลุดออกมาอยู่ในช่องคลอดกันเลย หากเกิดภาวะนี้แล้ว มีโอกาสที่ส่วนนำของเด็กจะกดลงไปที่สายสะดือ แล้วแย่ตรงไหน? ก็ตรงที่สายสะดือ เป็นสิ่งที่ส่งออกซิเจน อาหารไปให้ลูกน้อยในท้องเรา ดังนั้น เมื่อสายสะดือโดนกด ลูกเราก็อยู่ในภาวะขาดออกซิเจน เป็นอันตรายไม่ต่างจากโดนปิดปากปิดจมูกนั่นเองค่ะ

ทีนี้ ภาวะนี้ มักจะเกิดกับแม่ ๆ ที่มีน้ำเดินก่อนกำหนด โดยที่ส่วนนำของลูกยังไม่กระชับลงมาในเชิงกราน ที่สำคัญ ไม่มีเครื่องมือใดป้องกันภาวะนี้ได้ ย้ำ!! ป้องกันไม่ได้ ดังนั้น หากแม่ๆมีน้ำเดิน คือ น้ำใส ๆ ไหลออกทางช่องคลอดกลั้นไม่ได้ ควรรีบมา รพ.ให้เร็วที่สุดค่ะ!! เพื่อให้ลูกน้อยอยู่ในภาวะขาดออกซิเจนสั้นที่สุด ยิ่งถ้าเห็นเป็นสายสะดือย้อยลงมานอกช่องคลอด ให้นอนยกก้นสูง หายใจลึก ๆ นับลูกดิ้น แล้วให้คนพาส่งรพ.เพื่อช่วยคลอดทันทีค่ะ

แต่แม่ ๆ อย่าเพิ่งกังวล หรือจิตตกกับภาวะนี้มากเกินไปค่ะ อย่าลืมว่าเราต้องท้องอย่างมีความสุขด้วย การที่เราจะรู้ว่าลูกในท้อง โอเคอยู่หรือไม่ ก็คือ การนับลูกดิ้นนั่นเอง (ตามดูย้อนหลังเรื่องนับลูกดิ้นได้ค่ะ) ถ้ายังดิ้นดี ไม่ต้องกังวลอะไร ท้องต่อไปสวย ๆ ค่ะ

ที่มา : https://www.facebook.com/DoctorAsMother

สายสะดือย้อย อาจทำให้ทารกขาดออกซิเจน

ภาวะสายสะดือย้อย สายสะดือพลัดต่ำ สายสะดือย้อย อาจทำให้ทารกในครรภ์ขาดออกซิเจน ลูกในท้องเสี่ยงเสียชีวิตได้ภายในไม่กี่นาทีหากศีรษะเด็กกดทับสายสะดือแม่ต้องระวัง

ภาวะสายสะดือย้อยหรือสายสะดือพลัดต่ำ

สายสะดือย้อย คืออะไร

ภาวะสายสะดือย้อย หรือสายสะดือพลัดต่ำ เป็นภาวะที่สายสะดือย้อยลงมาอยู่ข้างๆ หรือต่ำกว่าส่วนนำของทารก มีอยู่ 3 ลักษณะ

Overt prolapsed cord ในกรณีที่ถุงน้ำคร่ำแตก และพบสายสะดือย้อยลงมาอยู่ในช่องคลอด หรือโผล่ออกจากช่องคลอด
Forelying cord หรือ Funic presentation เป็นภาวะที่สายสะดือถูกกดกับทางช่องคลอดได้เมื่อทารกเคลื่อนต่ำลง
Occult prolapsed cord เป็นภาวะที่สายสะดือย้อยลงมาต่ำกว่าปกติ หรืออยู่ด้านข้างๆ ส่วนนำของทารก

สายสะดือย้อย เกิดจากอะไร

ภาวะสายสะดือย้อยไม่มีสิ่งบอกเหตุล่วงหน้า แต่สามารถเกิดได้เมื่อมีปัจจัยส่งเสริมเหล่านี้ที่ขัดขวางการเคลื่อนต่ำลงของส่วนนำของทารกไม่ให้กระชับกับส่วนล่างของมดลูก

สายสะดือย้อย ปัจจัยที่เกิดจากแม่

ตั้งครรภ์มาแล้วหลายครั้ง
อุ้งเชิงกรานผิดปกติ หรือแคบ

สายสะดือย้อย ปัจจัยที่เกิดจากทารก

ส่วนนำผิดปกติ เช่น ทารกอยู่ในท่าก้น ท่าขวางหรือเฉียง หรือท่าที่ไม่เสถียร
ทารกน้ำหนักน้อย เช่น น้อยกว่า 1,500 กรัม
คลอดก่อนกำหนด
ครรภ์แฝด
ครรภ์แฝดน้ำ
สายสะดือยาวผิดปกติ

บทความแนะนำ ท่าทารกในการคลอด

ปัจจัยอื่นๆ

ถุงน้ำคร่ำแตกขณะที่ส่วนนำยังไม่กระชับกับเชิงกราน
การทำ amnioinfusion หรือการใส่สายวัดความดันในโพรงมดลูก
การหมุนกลับท่าเด็กทางหน้าท้อง

จะทราบได้อย่างไรว่าคุณแม่มีภาวะสายสะดือย้อย

การวินิจฉัยภาวะนี้สามารถทราบได้จากการตรวจภายใน เมื่อสอดนิ้วเข้าไปและสัมผัสกับสายสะดือ หรือมองเห็นว่าสายสะดือโผล่พ้นช่องคลอดออกมา

อันตรายจาก ภาวะสายสะดือย้อย

ภาวะสายสะดือย้อยไม่เป็นอันตรายต่อคุณแม่ แต่เป็นอันตรายโดยตรงต่อทารกในครรภ์ เนื่องจากหากสายสะดืออยู่ก่อนส่วนนำของทารก จะทำให้เมื่อทารกเคลื่อนตัวลงมา สายสะดือจะถูกศีรษะหรือส่วนนำของทารกกดทับกับช่องทางคลอด ทำให้การไหลเวียนของเลือดไปสู่ตัวเด็กไม่ดี ส่งผลให้ทารกขาดออกซิเจน หากช่วยเหลือไม่ทันเวลาทารกอาจเสียชีวิตได้

ในกรณีที่พบสายสะดือย้อยในคุณแม่ที่อายุครรภ์น้อยกว่า 24 สัปดาห์ คุณหมอจะพิจารณาเป็นรายๆ ไป โดยอาจให้ทางเลือกในการยุติการตั้งครรภ์ หรือสังเกตอาการภายใต้การดูแลที่เหมาะสม

การช่วยเหลือเมื่อเกิดภาวะสายสะดือย้อย

ภาวะสายสะดือย้อยหรือสายสะดือพลัดต่ำ

การช่วยเหลือแบบฉุกเฉิน ได้แก่

จัดให้คุณแม่นอนในท่ายกก้นสูง หรือใช้หมอนหนุนให้ก้นสูง เพื่อช่วยป้องกันส่วนนำไม่ให้ลงมากดสายสะดือ
สอดมือเข้าไปในช่องคลอดแล้วดันส่วนนำไว้ไม่ให้เคลื่อนลงมากดสายสะดือ
ให้ออกซิเจนแก่คุณแม่ เพื่อให้ทารกได้รับออกซิเจนมากขึ้น
ให้สายสะดือย้อยอยู่ในช่องคลอด ซึ่งอุ่นและไม่แห้ง
ทำให้กระเพาะปัสสาวะโป่งตึงดันมดลูกและหัวเด็กไม่ให้กดทับสายสะดือ โดยการใส่น้ำเกลือ 500-700 มล. ทางสายสวนปัสสาวะ

การผ่าตัดคลอด

ควรได้รับการผ่าตัดคลอดให้เร็วที่สุด เพราะความรวดเร็วในการทำคลอดเป็นสิ่งสำคัญที่สุดในการลดอัตราการเสียชีวิตของทารก หากระยะเวลาตั้งแต่วินิจฉัยโรคได้ จนถึงคลอดเกินกว่า 30 นาที อัตราการเสียชีวิตของทารกพบประมาณร้อยละ 50 แต่หากใช้เวลาน้อยกว่า 30 นาที อัตราการเสียชีวิตจะลดเหลือร้อยละ 15 เท่านั้น

ภาวะสายสะดือย้อยป้องกันได้หรือไม่

คุณหมอจะทำการอัลตราซาวนด์คุณแม่กลุ่มเสี่ยง เช่น ถุงน้ำคร่ำแตกก่อนกำหนด ส่วนนำผิดปกติ ทารกอยู่ในท่าก้น ท่าขวางหรือเฉียง หรือท่าที่ไม่เสถียร เพื่อดูตำแหน่งของสายสะดือ ช่วยลดอัตราการเกิดสายสะดือย้อยได้ หากสงสัยว่ามีภาวะสายสะดือย้อยคุณหมออาจพิจารณาให้คุณแม่นอนโรงพยาบาลเพื่อตรวจติดตามการเต้นของหัวใจทารก การหดรัดตัวของมดลูก และพิจารณาให้ผ่าตัดคลอดในช่วงเวลาที่เหมาะสม เพื่อลดภาวะแทรกซ้อนที่จะเกิดขึ้น

แม้ภาวะสายสะดือย้อย หรือสายสะดือพลัดต่ำ จะเป็นอันตรายต่อทารกในครรภ์ แต่เป็นปัญหาที่พบไม่บ่อย และหากถึงมือแพทย์เร็ว ก็จะสามารถช่วยเหลือให้ทารกรอดชีวิตได้อย่างปลอดภัยค่ะ

ที่มา www.medicine.cmu.ac.th, drseri

ภาพประกอบ DeCherney AH, Nathan L, Laufer N, Roman AS: CURRENT Diagnosis & Treatment: Obstetrics & Gynecology, 11e: www.accessmedicine.com

บทความที่น่าสนใจอื่นๆ

5 อาการแทรกซ้อนแบบนี้ไม่ดีแน่แม่ท้องต้องระวัง

ภาวะเสี่ยงขณะตั้งครรภ์ ที่แม่ท้องไม่ควรมองข้าม

มีข้อสงสัยเรื่องการตั้งครรภ์ หรือมีคำถามเรื่องการเลี้ยงลูกหรือเปล่าคะ? ติดตามอ่านบทความ หรือสอบถามสิ่งที่คุณอยากรู้ผ่านแอปของเราได้เลย ดาวน์โหลด theAsianparent แอปพลิเคชัน ทั้ง IOS และ Android ได้แล้ววันนี้!