อาการเท้าบวม ขาบวม หรือข้อเท้าบวม เป็นอาการที่คุณแม่ตั้งครรภ์แทบทุกคนต้องพบเจอ โดยเฉพาะช่วงไตรมาสที่ 2 เป็นต้นไป จึงไม่แปลกที่คุณแม่ส่วนใหญ่จะมองข้ามอาการนี้ว่าผิดปกติ แต่รู้ไหมว่าบางครั้งอาการเล็กๆ อย่าง “เท้าบวม” อาจจะเป็นอาการตั้งต้นของอาการป่วยที่อาจส่งผลให้คุณแม่คลอดก่อนกำหนด หรือแท้งได้ เราจึงชวนคุณแม่มาทำความเข้าใจว่าอาการ คนท้องเท้าบวม ขาบวมแบบไหน เป็นเรื่องปกติ หรือผิดปกติกันแน่ พร้อมเช็กสัญญาณอันตราย เสี่ยงครรภ์เป็นพิษ ต้องรีบพบแพทย์ทันที
คนท้องเท้าบวม ขาบวมเกิดจากอะไร?
เว็บไซต์ Hello คุณหมอ ได้อธิบายว่า อาการเท้าบวม ขาบวม หรือนิ้วบวมที่คุณแม่เป็นกันอยู่นี้ มีชื่อเรียกว่า “อาการบวมน้ำ” เกิดจากการที่มีของเหลวไปสะสมอยู่ในเนื้อเยื่อของร่างกายมากเกินไปนั่นเองค่ะ ซึ่งสาเหตุหลักๆ ก็มาจากร่างกายที่เปลี่ยนแปลงไปของเรานี่เองค่ะ
-
มดลูกที่ใหญ่ขึ้นไปกดทับหลอดเลือด
นี่เป็นสาเหตุสำคัญอันดับต้นๆ เลยค่ะ พญ.ธาริณี ลำลึก จากโรงพยาบาลพญาไท 2 ได้อธิบายว่า พอขนาดของมดลูกขยายตัวใหญ่ขึ้น ก็จะไปกดทับหลอดเลือด ทำให้การไหลเวียนของเลือดและน้ำเหลืองที่ต้องไหลกลับขึ้นไปที่หัวใจทำได้ไม่ดีพอค่ะ ส่งผลให้เลือดไปคั่งอยู่บริเวณช่วงล่างของร่างกายอย่างขาและเท้านั่นเอง
ซึ่ง Hello คุณหมอ ก็ได้ให้ข้อมูลที่เจาะจงลงไปอีกค่ะว่า มดลูกที่โตขึ้นจะไปกดทับหลอดเลือดดำในอุ้งเชิงกราน และหลอดเลือดดำใหญ่ที่ชื่อว่า “เวนาคาวา” (vena cava) ซึ่งทำหน้าที่ลำเลียงเลือดจากขากลับสู่หัวใจโดยตรง พอแรงกดเกิดขึ้น การไหลเวียนของเลือดก็ช้าลง ของเหลวจึงถูกดันออกจากหลอดเลือดเข้าไปอยู่ในเนื้อเยื่อบริเวณข้อเท้าและเท้ามากขึ้น ทำให้เท้าของเราบวมขึ้นมาค่ะ
-
การเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมน
อีกหนึ่งสาเหตุสำคัญก็คือเรื่องของฮอร์โมนค่ะ คุณหมอธาริณี จากโรงพยาบาลพญาไท 2 บอกว่า ในช่วงตั้งครรภ์ คุณแม่จะมีระดับฮอร์โมนที่เพิ่มสูงขึ้น ซึ่งส่งผลให้เนื้อเยื่อต่างๆ ดูดซึมและกักเก็บน้ำไว้ในร่างกายมากกว่าปกติ จึงไม่แปลกเลยที่คุณแม่จะรู้สึกว่าตัวเองดูบวมๆ ขึ้นทั้งมือและเท้าค่ะ
-
ร่างกายผลิตของเหลวเพิ่มขึ้น
Hello คุณหมอ ให้ข้อมูลที่น่าสนใจว่า ในช่วงตั้งครรภ์ ร่างกายของคุณแม่ต้องทำงานหนักมาก โดยจะผลิตเลือดและของเหลวเพิ่มขึ้นถึงประมาณ 50% เลยทีเดียวค่ะ! เพื่อให้เพียงพอต่อการเจริญเติบโตของลูกน้อยในครรภ์ ซึ่งของเหลวส่วนเกินเหล่านี้ก็เป็นอีกหนึ่งสาเหตุที่ทำให้เกิดอาการบวมตามส่วนต่างๆ ของร่างกายได้ค่ะ
-
ปัจจัยภายนอกอื่นๆ ที่กระตุ้นอาการบวม
นอกจากสาเหตุจากภายในร่างกายแล้ว Hello คุณหมอ ยังบอกด้วยว่ามีปัจจัยภายนอกอื่นๆ ที่ทำให้อาการบวมของคุณแม่เป็นมากขึ้นได้อีกด้วยนะคะ ตัวอย่างเช่น:
- อากาศร้อน
- การยืนเป็นเวลานานๆ
- การทำกิจกรรมต่างๆ ตลอดทั้งวัน
- การกินอาหารที่มีโซเดียม (ความเค็ม) มากเกินไป
- การดื่มเครื่องดื่มที่มีคาเฟอีน
- ร่างกายขาดโพแทสเซียม
คนท้องเท้าบวม ตอนกี่เดือน? เป็นเรื่องปกติหรือไม่?
คนท้องขาบวมกี่วีค คนท้องเท้าบวมตอนกี่เดือน โดยทั่วไปแล้ว คุณแม่สามารถมีอาการบวมได้ตลอดการตั้งครรภ์เลยค่ะ แต่ Hello คุณหมอ บอกว่ามักจะพบได้บ่อยในคุณแม่ที่มีอายุครรภ์ 5 เดือน (20 สัปดาห์) ขึ้นไป และอาการอาจจะเริ่มมากขึ้นอีกเมื่อเข้าสู่ไตรมาสที่สามของการตั้งครรภ์ค่ะ
เท้าบวมช่วงใกล้คลอด 36 สัปดาห์ขึ้นไป รับมืออย่างไร?
คุณแม่หลายคน ท้อง 36 สัปดาห์ เท้าบวมมาก ข้อมูลจาก MSD Manuals กล่าวว่า อาการเท้าบวมของคนท้องใกล้คลอด เป็นเรื่องปกติ สาเหตุมาจาก
- ฮอร์โมนของคุณแม่: ในช่วงท้อง ต่อมหมวกไตจะผลิตฮอร์โมนบางชนิดออกมามากขึ้น ซึ่งฮอร์โมนเหล่านี้จะสั่งให้ร่างกายของคุณแม่ “เก็บน้ำ” เอาไว้มากกว่าปกติค่ะ
- ลูกในท้องตัวใหญ่ขึ้น: มดลูกของเราที่ขยายใหญ่ขึ้นตามขนาดของลูกน้อย จะไปเบียดหรือกดทับเส้นเลือด ทำให้เลือดจากขาไหลกลับไปที่หัวใจได้ไม่สะดวกเท่าเดิม พอเลือดคั่งอยู่ช่วงล่าง ของเหลวเลยซึมออกมาตามเนื้อเยื่อ ทำให้ขาและเท้าของเราบวมขึ้นมาค่ะ
ข้อมูลจากโรงพยาบาลเปาโลบอกว่า หากคุณแม่มีอาการบวมบริเวณหลังเท้าไม่มากนัก อาจไม่ใช่เรื่องผิดปกติอะไรค่ะ โดยเฉพาะถ้าเกิดจากการเดินหรือยืนนานๆ ส่วน โรงพยาบาลพญาไทก็ให้ข้อมูลเสริมว่า อาการนิ้วบวม มือบวมเล็กๆ น้อยๆ ก็สามารถเกิดขึ้นได้ตามปกติและไม่มีอันตรายร้ายแรงค่ะ
อาการบวมเหล่านี้มักจะเป็นมากขึ้นในช่วงบ่ายหรือเย็น และดีขึ้นหลังจากได้นั่งพัก ยกขาสูง หรือแช่เท้าในน้ำอุ่น นอกจากนี้ การนอนตะแคงซ้าย สวมถุงน่องพยุง และสวมเสื้อผ้าที่ไม่ติดขัดในการไหลเวียนของเลือด จะช่วยให้คุณแม่รู้สึกดีขึ้นค่ะ
ประสบการณ์จากคุณแม่
“ตอนท้องได้ประมาณ 7 เดือน เท้าเริ่มบวมจนใส่รองเท้าคู่เดิมไม่ได้เลยค่ะ” คุณเอ คุณแม่ลูกหนึ่งจากกระทู้พันทิปกล่าว “แรกๆ ก็แค่รู้สึกตึงๆ แต่พอนานวันเข้า ตกเย็นมาทีไรเท้าจะบวมเป่งจนเห็นได้ชัด บางทีก็รู้สึกปวดหน่วงๆ ด้วย”
ประสบการณ์เช่นนี้เป็นสิ่งที่ว่าที่คุณแม่หลายคนต้องเจอ ความรู้สึกไม่สบายตัว รองเท้าคับ ไปจนถึงความกังวลใจ ล้วนเป็นส่วนหนึ่งของอาการนี้ การได้อ่านและแบ่งปันประสบการณ์สามารถช่วยคลายความกังวลและเตรียมพร้อมรับมือกับการเปลี่ยนแปลงทางร่างกายได้ดียิ่งขึ้นค่ะ
คนท้องเท้าบวม มีวิธีแก้ยังไง
โรงพยาบาลเกษมราษฎร์ อินเตอร์เนชั่นแนล รัตนาธิเบศร์ และผู้เชี่ยวชาญหลายท่านได้ให้คำแนะนำในการดูแลตนเองเพื่อลดอาการเท้าบวม ดังนี้
- ควรพยายามนอนตะแคงและยกปลายเท้าให้สูงขึ้นในเวลานอน เพื่อให้ระบบไหลเวียนเลือดในร่างกายเป็นไปโดยสะดวก
- หากไม่สามารถนอนได้ก็ควรเปลี่ยนอิริยาบถบ่อยๆ เพื่อให้ร่างกายได้เคลื่อนไหวมากขึ้น
- ลดการบริโภคโซเดียม น้ำตาล ไขมันทรานส์ และคาร์โบไฮเดรต เพราะจะทำให้ของเหลวส่วนเกินคั่งค้างอยู่ในร่างกายได้
- ดื่มน้ำเปล่าให้มากๆ คุณแม่ตั้งครรภ์มักเข้าใจผิดว่าการดื่มน้ำมากๆ ทำให้เท้าบวมขึ้นมากกว่าเดิม แท้จริงแล้วการดื่มน้ำเปล่า 8-10 แก้วต่อวัน จะช่วยขับโซเดียมและของเสียส่วนเกินออกจากร่างกายผ่านทางปัสสาวะ ซึ่งเป็นการช่วยลดอาการบวมได้
- รับประทานอาหารที่มีโพแทสเซียม โพแทสเซียมช่วยปรับสมดุลของเหลวในร่างกาย พบมากในกล้วย อะโวคาโด ผักโขม และมันเทศ
- หลีกเลี่ยงการอยู่กลางแจ้งในช่วงที่อากาศร้อนจัด เพราะอากาศร้อนก็ทำให้เกิดภาวะเท้าบวมได้เช่นกัน
- เหยียดแข้งเหยียดขา หรือเปลี่ยนท่าบ้าง เมื่อต้องยืน หรือนั่งนานๆ
- บริการร่างกายง่ายๆ เช่น ยืดเหยียดเท้าแล้วยกขึ้นลง 30 ครั้ง หมุนเท้าเป็นวงกลม สลับกันตามเข็มนาฬิกาและทวนเข็มนาฬิกาอย่างละ 8 ครั้ง
- ออกกำลังกายเบาๆ การเดิน ว่ายน้ำ หรือโยคะสำหรับคนท้อง จะช่วยกระตุ้นระบบไหลเวียนโลหิต
- งดนั่งไขว่ห้าง นั่งพับเพียบ นั่งขัดสมาธิ หรือนั่งทับข้อเท้า
- สวมรองเท้าที่สบายเท้า งดสวมรองเท้าส้นสูง หรือรองเท้าที่มีสายรัดแน่นเกินไป
- นวดผ่อนคลาย หรือประคบเย็นบริเวณที่บวมได้ แต่ห้ามนวดท้องโดยเด็ดขาด
คนท้องเท้าบวม แช่น้ำอุ่นได้ไหม
การแช่เท้าในน้ำอุ่นมีประโยชน์ในแง่ของการผ่อนคลาย นอกจากจะช่วยลดเท้าบวมแล้ว ยังช่วยให้นอนหลับง่าย เพราะน้ำอุ่นช่วยเพิ่มการไหลเวียนโลหิตให้ดียิ่งขึ้น อย่างไรก็ตาม น้ำที่แช่นั้นนั้นต้องไม่ร้อนเกินไป เพราะจะทำให้หัวใจเต้นเร็ว เลือดลมไหลเวียนมากเกินไป ทำให้เกิดอาการเวียนหัวหน้ามืดได้
ควรแช่เท้าในน้ำอุ่นราว 36-38 องศาเซลเซียส เป็นเวลา 10-15 นาที เช็ดเท้าให้แห้ง หรืออาจจะทาครีมบำรุงสำหรับเท้าด้วย จะช่วยให้คุณแม่รู้สึกผ่อนคลายมากยิ่งขึ้น
คนท้องขาบวม กี่วันคลอด
อาการขาบวมนั้นไม่เกี่ยวข้องกับสัญญาณของการใกล้คลอดแต่อย่างใด แต่อาการเท้าบวมนั้นสามารถเกิดขึ้นได้ ตั้งแต่ช่วงอายุครรภ์ 5 เดือน (20 สัปดาห์) ขึ้นไป จนถึงใกล้คลอด ขึ้นอยู่กับน้ำหนักของคุณแม่ช่วงตั้งครรภ์ หากน้ำหนักเยอะมากจนเกิดการกดทับหลอดเลือด ก็จะส่งผลให้ระบบทางเดินเลือดและน้ำเหลืองนั้นไหลเวียนไม่สะดวก ส่งผลให้คุณแม่บางคนเท้าบวมได้ในช่วงใกล้คลอดเช่นกัน
สัญญาณอันตราย! เท้าบวมแบบไหนที่ควรไปพบแพทย์ทันที
อย่างที่เราได้กล่าวไปแล้วว่าส่วนใหญ่ คนท้องเท้าบวม ขาบวม มือบวม เป็นเรื่องปกติ แต่ถ้าเมื่อไหร่มีอาการต่อไปนี้ร่วมด้วย ควรรีบปรึกษาแพทย์
- ใบหน้าบวม ข้อเท้า มือ ขาทั้งสองข้างบวมร่วมด้วย กดผิวเนื้อและเกิดการบุ๋มคงสภาพไว้ไม่คืนตัวอย่างรวดเร็ว โดยมักมีอาการร่วมกับความดันโลหิตสูง โปรตีนรั่วในปัสสาวะ โดยอาการนี้อาจเป็นสัญญาณอันตรายจากภาวะครรภ์เป็นพิษ หรือ “ภาวะความดันโลหิตสูงขณะตั้งครรภ์
- ขาข้างหนึ่งบวมกว่าอีกข้าง โดยเฉพาะหากมีอาการปวด หรือกดเจ็บบริเวณน่องและต้นขา เพราะอาจจะเป็นสัญญาณของภาวะหลอดเลือดมีลิ่มเลือด (thrombosis) ได้
- มีอาการปวดศีรษะ ตาพร่ามัว และปวดจุดแน่นลิ้นปี่ อาการเหล่านี้อันตรายมาก
อาการเท้าบวมในคนท้องนั้นมีทั้งที่เป็นปกติ และผิดปกติ เพราะฉะนั้นคุณแม่จึงอย่านิ่งนอนใจ หากมีอาการผิดปกติใดๆ ร่วมกับอาการเท้าบวมและร่างกายส่วนต่างๆ ที่บวม ต้องรีบไปพบแพทย์โดยด่วน เพราะอาการเล็กๆ ที่เราไม่ได้ใส่ใจ อาจเป็นสาเหตุของโรคร้ายได้
ที่มา : โรงพยาบาลเปาโล , โรงพยาบาลเวชธานี , โรงพยาบาลพญาไท , Hello คุณหมอ , โรงพยาบาลเกษมราษฎร์ อินเตอร์เนชั่นแนล รัตนาธิเบศร์ , MSD Manuals
บทความอื่นๆ ที่น่าสนใจ
ของใช้เตรียมคลอด มีอะไรบ้าง เตรียมของก่อนคลอด จะเป็นลางไม่ดี จริงไหม
คนท้อง กินอะไรให้ลูกผมดก อาหารบำรุงผมลูกน้อยตั้งแต่ในครรภ์
ตรวจเบาหวานคนท้อง น้ำตาลห้ามเกินเท่าไหร่?
อัพเดทล่าสุด 4 กันยายน 2568
มีข้อสงสัยเรื่องการตั้งครรภ์ หรือมีคำถามเรื่องการเลี้ยงลูกหรือเปล่าคะ? ติดตามอ่านบทความ หรือสอบถามสิ่งที่คุณอยากรู้ผ่านแอปของเราได้เลย
ดาวน์โหลด theAsianparent แอปพลิเคชัน ทั้ง IOS และ Android ได้แล้ววันนี้!
