ความว้าวุ่นใจของคุณแม่ให้นมนั้น นอกจากจะเป็นเรื่องลูกไม่กินนม เข้าเต้าไม่ได้ หรือให้เจ็บเต้าเจ็บหัวนมแล้ว ก็มีเรื่องอาหารการกินระหว่างช่วงเป็นคุณแม่ให้นมนี่แหละค่ะที่มักจะก่อคำถามขึ้นมาในใจ และไม่ได้เจาะจงไปที่อาหารหรือเครื่องดื่มเท่านั้นนะคะ “ยา” ที่รับเข้าสู่ร่างกายก็สร้างความพะว้าพะวงได้ไม่แพ้กัน โดยเฉพาะเรื่องของการกินยาคุมกำเนิดหลังคลอด ถ้ายังไม่พร้อม…แต่พลาด ในช่วง ให้นมลูก กินยาคุมฉุกเฉินได้ไหม มีผลอะไรกับทารกหรือเปล่า ต้องทำความเข้าใจค่ะ
แม่ให้นมควรคุมกำเนิดอย่างไร ให้นมลูก กินยาคุมฉุกเฉินได้ไหม
ก่อนจะตอบคำถามว่า ให้นมลูก กินยาคุมฉุกเฉินได้ไหม ขอชวนคุณแม่ทำความเข้าใจก่อนค่ะว่า แม่ให้นมสามารถคุมกำเนิดได้ด้วยวิธีไหนบ้าง ซึ่งโดยปกติแล้วแพทย์มักแนะนำคุณแม่ให้ลูกกินนมแม่เพียงอย่างเดียวเป็นเวลา 6 เดือน ซึ่งจะช่วยคุมกำเนิดไปในตัวได้ถึง 90-95% แต่ก็สามารถใช้วิธีอื่น ๆ ที่ไม่กระทบต่อการให้นมลูกได้ ดังนี้
เหมาะกับคุณแม่ให้นมที่ไม่ต้องการใช้ฮอร์โมน มีเพศสัมพันธ์ไม่บ่อย และต้องการคุมกำเนิดระยะสั้
ยาคุมกำเนิดที่เหมาะกับแม่ให้นมบุตร ได้แก่ ชนิดฮอร์โมนเดี่ยว(Progestin-only pill) เนื่องจากยาคุมชนิดนี้มีเพียงฮอร์โมนโปรเจสเตอโรน และ ไม่มีส่วนผสมของฮอร์โมนเอสโตรเจน ซึ่งเป็นฮอร์โมนที่อาจส่งผลกระทบต่อปริมาณน้ำนม คุณแม่จึงสามารถมั่นใจได้ว่าการผลิตน้ำนมจะไม่ลดลงและไม่ส่งผลเสียต่อลูกน้อยค่ะ
มี 2 ชนิด คือ แบบ 1 เข็ม คุมกำเนิดได้ 3 เดือน และแบบ 1 เข็ม คุมกำเนิดได้ 1 เดือน โดยไม่มีผลกระทบต่อปริมาณน้ำนม ซึ่งคุณแม่สามารถเริ่มฉีดได้ตั้งแต่ 6 สัปดาห์แรกหลังคลอด หรือภายใน 7 วันหลังรอบเดือนมา
ยาคุมชนิดนี้มีฮอร์โมน Progestin ชนิดเดียว จึงไม่ส่งผลต่อปริมาณน้ำนม ซึ่งยาฝังคุมกำเนิดมี 2 ประเภท คือ ชนิด 1 หลอด (Nexplanon) คุมกำเนิดได้ 3 ปี ชนิด 2 หลอด (Jadelle) คุมกำเนิดได้ 5 ปี การฝังยาคุมจะฝังบริเวณท้องแขนด้านในเหนือข้อศอกเล็กน้อย มักฝังภายใน 5 วันแรกของการมีประจำเดือน หรือภายใน 6 สัปดาห์หลังคลอด หากเกินกว่านี้ควรตรวจการตั้งครรภ์ก่อนทุกครั้ง
เป็นการคุมกำเนิดที่ไม่มีผลต่อปริมาณน้ำนมเช่นกัน โดยในปัจจุบันมี 2 ชนิดคือ ชนิดมีฮอร์โมน (Levonogestrel IUD) คุมกำเนิดได้ 5 ปี และชนิด Copper (Copper IUD) สามารถคุมกำเนิดได้ 10 ปี ซึ่งช่วงปลอดภัยในการใส่ห่วงคืออย่างน้อย 6 สัปดาห์หลังคลอด เพื่อให้มดลูกเข้าอู่ให้เรียบร้อยก่อน ลดโอกาสห่วงคุมกำเนิดทะลุ
แล้ว “ยาคุมฉุกเฉิน” คืออะไร
ยาคุมกำเนิดฉุกเฉิน หรือ Emergency Contraceptive Pills เป็นยาที่กินหลังจากมีเพศสัมพันธ์ เพื่อป้องกันการตั้งครรภ์ไม่พึงประสงค์ อาทิ
- การมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ได้ป้องกัน
- การถูกล่วงละเมิดทางเพศ
- การคุมกำเนิดด้วยวิธีที่ไม่ถูกต้อง
- การคุมกำเนิดล้มเหลว เช่น ถุงยางอนามัยชำรุด
“ยาคุมกำเนิดฉุกเฉิน” จึงใช้เมื่อ “จำเป็น” เท่านั้น และไม่ควรใช้ยาคุมกำเนิดฉุกเฉินแทนยาเม็ดคุมกำเนิดชนิดกินสม่ำเสมอ เนื่องจากยาคุมฉุกเฉินมีปริมาณฮอร์โมนสูง เสี่ยงต่อการเกิดอาการไม่พึงประสงค์ได้มาก ทั้งยังมีประสิทธิภาพในการป้องกันการตั้งครรภ์ต่ำกว่าด้วย
ยาคุมฉุกเฉิน มีแบบไหนบ้าง
ปกติยาคุมฉุกเฉินจะแบ่งออกเป็น 3 ประเภทหลัก ๆ ได้แก่ ยาคุมฉุกเฉินชนิดฮอร์โมนรวม ชนิดยาต้านโพรเจสติน และยาคุมฉุกเฉินชนิดที่มีเฉพาะฮอร์โมนโพรเจสติน ซึ่งชนิดที่นิยมใช้มากในประเทศไทยคือ ยาคุมฉุกเฉินชนิดที่มีเฉพาะฮอร์โมนโพรเจสติน (Progestin-only emergency contraceptive pills) ค่อนข้างได้รับความนิยมมากในประเทศไทย มีทั้ง ยาคุมฉุกเฉินแบบ 1 เม็ด ขนาด 1.5 มิลลิกรัม และแบบ 2 เม็ด ขนาดเม็ดละ 0.75 มิลลิกรัม
ให้นมลูก กินยาคุมฉุกเฉินได้ไหม กินยังไง
ยาคุมฉุกเฉินชนิดที่มีเฉพาะฮอร์โมนโพรเจสตินที่นิยมในบ้านเรา ซึ่งคุณแม่สามารถหาซื้อได้ทั่วไปนั้น จะมีลักษณะเป็นกล่อง 1 กล่องมี 1 แผง แต่ละแผงมียาคุมฉุกเฉิน 2 เม็ด ซึ่งในแต่ละเม็ดประกอบไปด้วยยาที่เป็นฮอร์โมนขนาดสูง ลีโวนอร์เจสเตรล (levonorgestrel)
ซึ่งวิธีกินที่ถูกต้อง คือ กินเม็ดแรกให้เร็วที่สุดหลังมีเพศสัมพันธ์แบบไม่ได้ป้องกัน อย่างน้อยที่สุดคือไม่ควรเกิน 72 ชั่วโมง และกินเม็ดที่ 2 หลังจากเม็ดที่ 1 ภายใน 12 ชั่วโมง
- หากกินยาเม็ดที่ 1 หลังมีเพศสัมพันธ์ ภายใน 24 ชม. จะสามารถป้องกันการตั้งครรภ์ได้ 85%
- หากกินยาเม็ดที่ 1 หลังมีเพศสัมพันธ์ ภายใน 72 ชม. จะสามารถป้องกันการตั้งครรภ์ได้ 75%
และไม่ควรกินเกิน 4 เม็ด หรือ 2 กล่องต่อเดือน เนื่องจากการใช้ยาคุมฉุกเฉินบ่อย ๆ จะเพิ่มความเสี่ยงความผิดปกติที่รังไข่ เยื่อบุโพรงมดลูก รวมทั้งเพิ่มความเสี่ยงในการตั้งครรภ์นอกมดลูกด้วย
ส่วนประเด็นข้อสงสัยเรื่อง ให้นมลูก กินยาคุมฉุกเฉินได้ไหม คำตอบคือ กินได้ โดยไม่ต้องงดการให้นมแม่ หรือปั๊มนมทิ้ง เนื่องจากปริมาณฮอร์โมนที่ผ่านเข้าสู่น้ำนมมีน้อยมาก คุณแม่จึงสามารถให้นมแม่ได้ตามปกติโดยไม่ส่งผลต่อทารกค่ะ
ให้นมลูก กินยาคุมฉุกเฉิน มีผลข้างเคียงอะไรบ้าง
การกินยาคุมฉุกเฉินของคุณแม่ให้นมนั้น ไม่เกิดผลข้างเคียงในแง่ของปริมาณน้ำนม และไม่ส่งผลกระทบต่อลูกน้อยค่ะ แต่อาจเกิดอาการไม่พึงประสงค์ได้บ้างประการ เช่น
- มีเลือดคล้ายประจำเดือนออกผิดปกติ หรือออกกะปริบกะปรอย
- ตกขาวเป็นสีน้ำตาล มักเกิดในช่วงสัปดาห์แรกหลังจากรับกินยาคุมกำเนิดฉุกเฉิน
- ประจำเดือนอาจคลาดเคลื่อนไปบ้าง โดยมาเร็วหรือมาช้าไปราว 1 สัปดาห์ แต่ส่วนใหญ่มักมาตรงเวลาค่ะ
- อาจเกิดอาการปวดศีรษะ เวียนศีรษะ อ่อนเพลีย ตึงเต้านม คลื่นไส้ อาเจียน ปวดท้องช่วงล่าง ประจำเดือนมาก
ส่วนในช่วงระหว่างการให้นมลูก กินยาคุมฉุกเฉินมีผลอะไรกับทารกหรือเปล่า ต้องบอกว่า หากคุณแม่กินยาตามขนาดที่แนะนำในฉลากยา อาจไม่พบอาการข้างเคียงที่ร้ายแรง และปัจจุบันยังไม่มีข้อมูลยานี้ทำให้เกิดทารกพิการ ทั้งในกรณีที่การใช้ยาล้มเหลวแล้วเกิดการตั้งครรภ์ขึ้น และในเคสของเป็นทารกที่กินนมแม่ค่ะ
อย่างไรก็ตาม ยาคุมฉุกเฉินนี้ไม่สามารถคุมกำเนิดได้ 100% นะคะ รวมถึงยังไม่สามารถการันตีได้อย่างแท้จริงว่าจะไม่ส่งผลต่อลูกน้อยเลย ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรทุกครั้งก่อนตัดสินใจกินยาคุมกำเนิดหลังคลอด และหากไม่มีเหตุฉุกเฉินซึ่งจำเป็นต้องกินยาชนิดนี้จริง ๆ แนะนำว่าคุณแม่ควรคุมกำเนิดด้วยวิธีอื่น ๆ ซึ่งวิธีที่ง่ายและสะดวกที่สุดก็คือการใช้ถุงยางอนามัยนั่นเองค่ะ
ที่มา : สุธีรา เอื้อไพโรจน์กิจ , www.bedee.com , www.phyathai.com , pharmacy.mahidol.ac.th
บทความอื่น ๆ ที่น่าสนใจ
ให้นมลูก กินมะม่วงได้ไหม ส่งผลอะไรต่อลูกหรือเปล่า
หัวนมสั้น ให้นมลูก ได้ไหม? วิธีแก้ไขและท่าให้นมของแม่หัวนมสั้น
เป็นมั้ย? ให้นมลูกหิวบ่อย เปิดเหตุผลที่คุณแม่หลังคลอดหิวง่าย กินบ่อย
มีข้อสงสัยเรื่องการตั้งครรภ์ หรือมีคำถามเรื่องการเลี้ยงลูกหรือเปล่าคะ? ติดตามอ่านบทความ หรือสอบถามสิ่งที่คุณอยากรู้ผ่านแอปของเราได้เลย
ดาวน์โหลด theAsianparent แอปพลิเคชัน ทั้ง IOS และ Android ได้แล้ววันนี้!
