ความว้าวุ่นใจของคุณแม่ให้นมนั้น นอกจากจะเป็นเรื่องลูกไม่กินนม เข้าเต้าไม่ได้ หรือให้เจ็บเต้าเจ็บหัวนมแล้ว ก็มีเรื่องอาหารการกินระหว่างช่วงเป็นคุณแม่ให้นมนี่แหละค่ะที่มักจะก่อคำถามขึ้นมาในใจ และไม่ได้เจาะจงไปที่อาหารหรือเครื่องดื่มเท่านั้นนะคะ “ยา” ที่รับเข้าสู่ร่างกายก็สร้างความพะว้าพะวงได้ไม่แพ้กัน โดยเฉพาะเรื่องของการกินยาคุมกำเนิดหลังคลอด ถ้ายังไม่พร้อม…แต่พลาด ในช่วง ให้นมลูก กินยาคุมฉุกเฉินได้ไหม มีผลอะไรกับทารกหรือเปล่า ต้องทำความเข้าใจค่ะ
แม่ให้นมควรคุมกำเนิดอย่างไร ให้นมลูก กินยาคุมฉุกเฉินได้ไหม
ก่อนจะตอบคำถามว่า ให้นมลูก กินยาคุมฉุกเฉินได้ไหม ขอชวนคุณแม่ทำความเข้าใจก่อนค่ะว่า แม่ให้นมสามารถคุมกำเนิดได้ด้วยวิธีไหนบ้าง ซึ่งโดยปกติแล้วแพทย์มักแนะนำคุณแม่ให้ลูกกินนมแม่เพียงอย่างเดียวเป็นเวลา 6 เดือน ซึ่งจะช่วยคุมกำเนิดไปในตัวได้ถึง 90-95% แต่ก็สามารถใช้วิธีอื่น ๆ ที่ไม่กระทบต่อการให้นมลูกได้ ดังนี้
เหมาะกับคุณแม่ให้นมที่ไม่ต้องการใช้ฮอร์โมน มีเพศสัมพันธ์ไม่บ่อย และต้องการคุมกำเนิดระยะสั้
ยาคุมกำเนิดที่เหมาะกับแม่ให้นมบุตร ได้แก่ ชนิดฮอร์โมนเดี่ยว(Progestin-only pill) เนื่องจากยาคุมชนิดนี้มีเพียงฮอร์โมนโปรเจสเตอโรน และ ไม่มีส่วนผสมของฮอร์โมนเอสโตรเจน ซึ่งเป็นฮอร์โมนที่อาจส่งผลกระทบต่อปริมาณน้ำนม คุณแม่จึงสามารถมั่นใจได้ว่าการผลิตน้ำนมจะไม่ลดลงและไม่ส่งผลเสียต่อลูกน้อยค่ะ
มี 2 ชนิด คือ แบบ 1 เข็ม คุมกำเนิดได้ 3 เดือน และแบบ 1 เข็ม คุมกำเนิดได้ 1 เดือน โดยไม่มีผลกระทบต่อปริมาณน้ำนม ซึ่งคุณแม่สามารถเริ่มฉีดได้ตั้งแต่ 6 สัปดาห์แรกหลังคลอด หรือภายใน 7 วันหลังรอบเดือนมา
ยาคุมชนิดนี้มีฮอร์โมน Progestin ชนิดเดียว จึงไม่ส่งผลต่อปริมาณน้ำนม ซึ่งยาฝังคุมกำเนิดมี 2 ประเภท คือ ชนิด 1 หลอด (Nexplanon) คุมกำเนิดได้ 3 ปี ชนิด 2 หลอด (Jadelle) คุมกำเนิดได้ 5 ปี การฝังยาคุมจะฝังบริเวณท้องแขนด้านในเหนือข้อศอกเล็กน้อย มักฝังภายใน 5 วันแรกของการมีประจำเดือน หรือภายใน 6 สัปดาห์หลังคลอด หากเกินกว่านี้ควรตรวจการตั้งครรภ์ก่อนทุกครั้ง
เป็นการคุมกำเนิดที่ไม่มีผลต่อปริมาณน้ำนมเช่นกัน โดยในปัจจุบันมี 2 ชนิดคือ ชนิดมีฮอร์โมน (Levonogestrel IUD) คุมกำเนิดได้ 5 ปี และชนิด Copper (Copper IUD) สามารถคุมกำเนิดได้ 10 ปี ซึ่งช่วงปลอดภัยในการใส่ห่วงคืออย่างน้อย 6 สัปดาห์หลังคลอด เพื่อให้มดลูกเข้าอู่ให้เรียบร้อยก่อน ลดโอกาสห่วงคุมกำเนิดทะลุ
แล้ว “ยาคุมฉุกเฉิน” คืออะไร
ยาคุมกำเนิดฉุกเฉิน หรือ Emergency Contraceptive Pills เป็นยาที่กินหลังจากมีเพศสัมพันธ์ เพื่อป้องกันการตั้งครรภ์ไม่พึงประสงค์ อาทิ
- การมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ได้ป้องกัน
- การถูกล่วงละเมิดทางเพศ
- การคุมกำเนิดด้วยวิธีที่ไม่ถูกต้อง
- การคุมกำเนิดล้มเหลว เช่น ถุงยางอนามัยชำรุด
“ยาคุมกำเนิดฉุกเฉิน” จึงใช้เมื่อ “จำเป็น” เท่านั้น และไม่ควรใช้ยาคุมกำเนิดฉุกเฉินแทนยาเม็ดคุมกำเนิดชนิดกินสม่ำเสมอ เนื่องจากยาคุมฉุกเฉินมีปริมาณฮอร์โมนสูง เสี่ยงต่อการเกิดอาการไม่พึงประสงค์ได้มาก ทั้งยังมีประสิทธิภาพในการป้องกันการตั้งครรภ์ต่ำกว่าด้วย
ยาคุมฉุกเฉิน มีแบบไหนบ้าง
ปกติยาคุมฉุกเฉินจะแบ่งออกเป็น 3 ประเภทหลัก ๆ ได้แก่ ยาคุมฉุกเฉินชนิดฮอร์โมนรวม ชนิดยาต้านโพรเจสติน และยาคุมฉุกเฉินชนิดที่มีเฉพาะฮอร์โมนโพรเจสติน ซึ่งชนิดที่นิยมใช้มากในประเทศไทยคือ ยาคุมฉุกเฉินชนิดที่มีเฉพาะฮอร์โมนโพรเจสติน (Progestin-only emergency contraceptive pills) ค่อนข้างได้รับความนิยมมากในประเทศไทย มีทั้ง ยาคุมฉุกเฉินแบบ 1 เม็ด ขนาด 1.5 มิลลิกรัม และแบบ 2 เม็ด ขนาดเม็ดละ 0.75 มิลลิกรัม
ให้นมลูก กินยาคุมฉุกเฉินได้ไหม กินยังไง
ยาคุมฉุกเฉินชนิดที่มีเฉพาะฮอร์โมนโพรเจสตินที่นิยมในบ้านเรา ซึ่งคุณแม่สามารถหาซื้อได้ทั่วไปนั้น จะมีลักษณะเป็นกล่อง 1 กล่องมี 1 แผง แต่ละแผงมียาคุมฉุกเฉิน 2 เม็ด ซึ่งในแต่ละเม็ดประกอบไปด้วยยาที่เป็นฮอร์โมนขนาดสูง ลีโวนอร์เจสเตรล (levonorgestrel)
ซึ่งวิธีกินที่ถูกต้อง คือ กินเม็ดแรกให้เร็วที่สุดหลังมีเพศสัมพันธ์แบบไม่ได้ป้องกัน อย่างน้อยที่สุดคือไม่ควรเกิน 72 ชั่วโมง และกินเม็ดที่ 2 หลังจากเม็ดที่ 1 ภายใน 12 ชั่วโมง
- หากกินยาเม็ดที่ 1 หลังมีเพศสัมพันธ์ ภายใน 24 ชม. จะสามารถป้องกันการตั้งครรภ์ได้ 85%
- หากกินยาเม็ดที่ 1 หลังมีเพศสัมพันธ์ ภายใน 72 ชม. จะสามารถป้องกันการตั้งครรภ์ได้ 75%
และไม่ควรกินเกิน 4 เม็ด หรือ 2 กล่องต่อเดือน เนื่องจากการใช้ยาคุมฉุกเฉินบ่อย ๆ จะเพิ่มความเสี่ยงความผิดปกติที่รังไข่ เยื่อบุโพรงมดลูก รวมทั้งเพิ่มความเสี่ยงในการตั้งครรภ์นอกมดลูกด้วย
ส่วนประเด็นข้อสงสัยเรื่อง ให้นมลูก กินยาคุมฉุกเฉินได้ไหม คำตอบคือ กินได้ โดยไม่ต้องงดการให้นมแม่ หรือปั๊มนมทิ้ง เนื่องจากปริมาณฮอร์โมนที่ผ่านเข้าสู่น้ำนมมีน้อยมาก คุณแม่จึงสามารถให้นมแม่ได้ตามปกติโดยไม่ส่งผลต่อทารกค่ะ
ให้นมลูก กินยาคุมฉุกเฉิน มีผลข้างเคียงอะไรบ้าง
การกินยาคุมฉุกเฉินของคุณแม่ให้นมนั้น ไม่เกิดผลข้างเคียงในแง่ของปริมาณน้ำนม และไม่ส่งผลกระทบต่อลูกน้อยค่ะ แต่อาจเกิดอาการไม่พึงประสงค์ได้บ้างประการ เช่น
- มีเลือดคล้ายประจำเดือนออกผิดปกติ หรือออกกะปริบกะปรอย
- ตกขาวเป็นสีน้ำตาล มักเกิดในช่วงสัปดาห์แรกหลังจากรับกินยาคุมกำเนิดฉุกเฉิน
- ประจำเดือนอาจคลาดเคลื่อนไปบ้าง โดยมาเร็วหรือมาช้าไปราว 1 สัปดาห์ แต่ส่วนใหญ่มักมาตรงเวลาค่ะ
- อาจเกิดอาการปวดศีรษะ เวียนศีรษะ อ่อนเพลีย ตึงเต้านม คลื่นไส้ อาเจียน ปวดท้องช่วงล่าง ประจำเดือนมาก
ส่วนในช่วงระหว่างการให้นมลูก กินยาคุมฉุกเฉินมีผลอะไรกับทารกหรือเปล่า ต้องบอกว่า หากคุณแม่กินยาตามขนาดที่แนะนำในฉลากยา อาจไม่พบอาการข้างเคียงที่ร้ายแรง และปัจจุบันยังไม่มีข้อมูลยานี้ทำให้เกิดทารกพิการ ทั้งในกรณีที่การใช้ยาล้มเหลวแล้วเกิดการตั้งครรภ์ขึ้น และในเคสของเป็นทารกที่กินนมแม่ค่ะ
อย่างไรก็ตาม ยาคุมฉุกเฉินนี้ไม่สามารถคุมกำเนิดได้ 100% นะคะ รวมถึงยังไม่สามารถการันตีได้อย่างแท้จริงว่าจะไม่ส่งผลต่อลูกน้อยเลย ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรทุกครั้งก่อนตัดสินใจกินยาคุมกำเนิดหลังคลอด และหากไม่มีเหตุฉุกเฉินซึ่งจำเป็นต้องกินยาชนิดนี้จริง ๆ แนะนำว่าคุณแม่ควรคุมกำเนิดด้วยวิธีอื่น ๆ ซึ่งวิธีที่ง่ายและสะดวกที่สุดก็คือการใช้ถุงยางอนามัยนั่นเองค่ะ
ที่มา : สุธีรา เอื้อไพโรจน์กิจ , www.bedee.com , www.phyathai.com , pharmacy.mahidol.ac.th
บทความอื่น ๆ ที่น่าสนใจ
ให้นมลูก กินมะม่วงได้ไหม ส่งผลอะไรต่อลูกหรือเปล่า
หัวนมสั้น ให้นมลูก ได้ไหม? วิธีแก้ไขและท่าให้นมของแม่หัวนมสั้น
เป็นมั้ย? ให้นมลูกหิวบ่อย เปิดเหตุผลที่คุณแม่หลังคลอดหิวง่าย กินบ่อย
มีข้อสงสัยเรื่องการตั้งครรภ์ หรือมีคำถามเรื่องการเลี้ยงลูกหรือเปล่าคะ? ติดตามอ่านบทความ หรือสอบถามสิ่งที่คุณอยากรู้ผ่านแอปของเราได้เลย
ดาวน์โหลด theAsianparent แอปพลิเคชัน ทั้ง IOS และ Android ได้แล้ววันนี้!
TAP Awards 2025
อยากท้อง
แม่ท้อง แม่ให้นม
แม่ผ่าคลอด
หลังคลอด
สุขภาพและโภชนาการ
ลูก
ชีวิตครอบครัว
การศึกษา
ผู้หญิง
ไลฟ์สไตล์
คอมมูนิตี้
ชอปปิง
VIP
ของรางวัล
