หัวนมสั้น ให้นมลูก ได้ไหม? วิธีแก้ไขและท่าให้นมของแม่หัวนมสั้น

คุณแม่ที่มีปัญหาหัวนมสั้น แล้วต้องการให้นมลูก ลองมาดูวิธีแก้ไขปัญหา และท่าให้นมที่เหมาะกับคุณแม่หัวนมสั้นกันค่ะ

คุณแม่ที่มีภาวะ “หัวนมสั้น” อาจมีความเครียดจนกลัวว่าปัญหานี้จะส่งผลต่อการให้นมลูกน้อย ผ่อนคลายแล้ววางความกังวลลงก่อน ปัญหานี้มีทางออก หัวนมสั้น ให้นมลูก ได้ไหม? เรามีวิธีแก้ไขและท่าให้นมของแม่หัวนมสั้น มาบอก ซึ่งน่าจะพอช่วยให้คุณแม่ให้นมลูกน้อยได้อย่างมีความสุขค่ะ

สารบัญ

หัวนมสั้น คืออะไร

องค์การอนามัยโลก (WHO) นั้นมีความพยายามในการรณรงค์ให้เด็กทารกแรกเกิด 50% ได้กินนมแม่เพียงอย่างเดียวจนถึงอายุ 6 เดือน ให้ได้ภายในปี 2025 ซึ่งมีผลสำรวจการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ในประเทศไทย เมื่อปี 2565 พบว่า มีทารกเพียง 29% ที่ได้กินนมแม่ล้วนในช่วง 6 เดือนแรก โดยสาเหตุประการหนึ่งเกิดจากปัญหาหัวนมคุณแม่ไม่พร้อม หัวนมสั้น บอด หรือไม่สามารถให้นมลูกน้อยได้

ซึ่งภาวะหัวนมสั้น หมายถึง หัวนมคุณแม่ที่สั้นกว่าปกติ ทำให้ลูกน้อยดูดนมได้ยากขึ้น เนื่องจากปากของลูกไม่สามารถอ้ากว้างพอที่จะครอบคลุมทั้งบริเวณลานนม (ส่วนที่เป็นสีเข้มรอบหัวนม) ได้ทั้งหมด ส่งผลให้ลูกน้อยดูดได้เพียงหัวนม คุณแม่จึงเจ็บเต้านม และอาจทำให้ปริมาณน้ำนมลดลงได้

หัวนมสั้น ให้นมลูก

รู้ได้ยังไงว่า หัวนมสั้น

การจะรู้ได้ว่าหัวนมปกติ หรือมีภาวะหัวนมสั้นหรือไม่ คุณแม่สามารถประเมินเบื้องต้นได้เองจากการสังเกตลักษณะของเต้านมและหัวนม โดยการวัดความยาวของหัวนม จากฐานลานนม

หัวนมปกติ จะมีหัวนมยาว 0.7 – 1 เซนติเมตร
หัวนมสั้น คือ หัวนมยาวน้อยกว่า 0.7 เซนติเมตร
หัวนมบอด คือ หัวนมของคุณแม่จะไม่ยื่นออกมา หรือบุ๋มลงไป

นอกจากนี้ คุณแม่ยังสามารถเช็กลักษณะและภาวะหัวนมสั้นได้ด้วย วิธีตรวจว่าหัวนมสั้นไหม ดังนี้

วางหัวแม่มือและนิ้วชี้ไว้ที่ฐานของหัวนม ใกล้กับขอบลานนม จากนั้นค่อย ๆ กดนิ้วหัวแม่มือและนิ้วชี้เข้าหากัน เพื่อบีบหัวนมเบา ๆ ให้หัวนมยื่นออกมาจากลานนม ซึ่งหัวนมปกติจะยื่นออกมาจากลานนมปกติ ประมาณ 1 เซนติเมตร หัวนมสั้นจะอยู่กับที่หรือเคลื่อนเล็กน้อย แต่ถ้าหัวนมบอดหัวนมของคุณแม่จะหดตัวกลับและจมลงไป
วางมือบนเต้านม นิ้วหัวแม่มือและนิ้วชี้วางราบไปกับผิวหนัง ให้นิ้วทั้งสองอยู่ชิดหัวนมตรงรอยต่อระหว่างหัวนมและลานหัวนม จากนั้นกดทั้งสองนิ้วเข้าหากัน เป็นการเลียนแบบการดูดนมตามธรรมชาติของลูก หากคุณแม่จับหัวนมได้ แสดงว่าลูกน้อยสามารถดูดนมแม่ได้ แต่ถ้าหัวนมผลุบลงไปจับไม่ติด แสดงว่าหัวนมแบนราบเกินไป หรือหัวนมบุ๋ม จะทำให้ลูกดูดนมแม่ไม่ได้

หัวนมสั้น ให้นมลูก ได้ไหม

หัวนมสั้น ให้นมลูก ได้ไหม?

เมื่อทดสอบแล้วคุณแม่พบว่าตัวเองมีภาวะหัวนมสั้น แล้วจะให้นมลูกได้ไหม คำตอบคือ หัวนมสั้น ให้นมลูก “ได้ค่ะ” เพราะปัญหานี้ส่งผลต่อการดูดนมของลูกน้อยไม่มาก อาจทำให้การให้นมลูกเป็นเรื่องที่ท้าทายขึ้น แต่ก็ไม่ใช่เรื่องที่เป็นไปไม่ได้ เพราะส่วนสำคัญที่ลูกจะต้องอมและงับให้ได้ก็คือ ลานนม และส่วนใหญ่หัวนมกับลานนมจะยืดหยุ่นและนุ่มลงในช่วงหลังคลอด ลูกน้อยจึงดูดนมได้ไม่ยาก เพียงแต่คุณแม่ต้องฝึกท่าให้นมที่ถูกต้อง สิ่งสำคัญคืออย่าให้ลูกดูดจุกนมก่อน เพราะหากลูกน้อยติดจุกนมแล้วการฝึกดูมนมแม่หัวนมสั้นจะยากขึ้นค่ะ

หัวนมสั้น ลูกดูดไม่ได้ ทำไงดี?

หัวนมสั้น หรือหัวนมบอดไม่ได้แปลว่าคุณแม่จะให้นมลูกไม่ได้นะคะ เพราะทารกไม่ได้ดูดแค่ที่หัวนม แต่จะอมเข้าไปถึงบริเวณลานนมด้วย ซึ่งลานนมจะใหญ่กว่าหัวนมมาก ทำให้ลูกได้รับน้ำนมได้เต็มที่ อย่างไรก็ตาม คุณแม่ที่หัวนมสั้นอาจทำให้ลูกอมได้ไม่ลึกพอ ทำให้ดูดนมไม่ถนัดและอาจทำให้ลูกไม่ยอมเข้าเต้าได้ค่ะ คุณแม่จำเป็นต้องได้รับการแก้ไขปัญหานี้ เพื่อให้นมลูกน้อยได้สำเร็จ

วิธีแก้ไขปัญหาคุณแม่ที่มี หัวนมสั้น ให้นมลูก

คุณแม่ที่มีปัญหา หัวนมสั้น และต้องการ ให้นมลูก สามารถแก้ไขได้ด้วยการนวดคลึงและดึงหัวนมด้วยตัวเอง ซึ่งมีวิธีการดังนี้ค่ะ

Nipple rolling

จับด้านข้างของหัวนมตรงส่วนที่ติดกับลานนมด้วยนิ้วชี้และนิ้วหัวแม่มือ คลึงเบา ๆ ไปมา พร้อมจับหัวนมดึงยืดออกมาเล็กน้อย แล้วปล่อย ทำซ้ำประมาณ 5-10 ครั้ง วันละ 2 ครั้ง

Hoffmann’s maneuver

hoffman maneuver คือ เทคนิคที่ใช้สำหรับคุณแม่ตั้งครรภ์หรือคุณแม่หลังคลอดที่มี หัวนมสั้น หรือหัวนมบอด เพื่อช่วยกระตุ้นให้หัวนมยื่นออกมาและเตรียมพร้อมสำหรับการให้นมลูก

ทำได้โดยวางนิ้วหัวแม่มือทั้ง 2 ข้างให้ชิดโคนหัวนม จากนั้นกดนิ้วและดึงแยกออกจากกันไปทางด้านข้างสองด้านเบา ๆ ทำทั้งจากด้านข้าง ทิศบน และด้านล่าง ให้รอบบริเวณหัวนม ทำซ้ำ 10-20 ครั้งต่อข้าง หลังอาบน้ำ

การใช้ที่ครอบหัวนม (Breast Shell หรือ Breast Cup)

ที่ครอบหัวนม หรือ ปทุมแก้ว คือ อุปกรณ์ที่ใช้สำหรับคุณแม่ตั้งครรภ์และคุณแม่ให้นมบุตร เพื่อช่วยแก้ไขปัญหาเกี่ยวกับหัวนมและเต้านม รวมถึงช่วยเก็บน้ำนมที่ไหลซึมออกมา

ปทุมแก้ว ใช้ยังไง? ปทุมแก้วใช้ครอบให้หัวนมอยู่ตรงกลางรูของฐานที่ครอบ หัวนมจะยื่นขึ้นมาที่ขอบรู และส่วนของที่ครอบที่นาบกับลานหัวนม โดยใส่ไว้ใต้เสื้อชั้นในเฉพาะเวลากลางวันหลังอาบน้ำในช่วงไตรมาสสุดท้ายของการตั้งครรภ์ วันละ 2-3 ชั่วโมง ประมาณ 1 สัปดาห์หรือ 1 เดือน

ทั้งนี้ กรณีคุณแม่อยู่ระหว่างช่วงตั้งครรภ์ไม่ควรกระตุ้นด้วยการนวดจับ หรือสัมผัสเต้านมและหัวนมนานนะคะ ควรเริ่มเมื่ออายุครรภ์ 14 สัปดาห์ขึ้นไป เนื่องจากร่างกายจะส่งสัญญาณการกระตุ้นเต้านมไปที่สมองซึ่งอาจทำให้มดลูกบีบรัดตัวจนเกิดภาวะเสี่ยงคลอดก่อนกำหนดหรือภาวะแท้งได้ค่ะ

ที่ครอบหัวนมดียังไง?

การเลือกที่ครอบหัวนมที่เหมาะสมจะช่วยทำให้การให้นมลูกเป็นเรื่องง่ายขึ้นค่ะ โดยที่ครอบหัวนมจะช่วยเพิ่มขนาดของหัวนม ลูกน้อยจึงดูดนมได้สะดวกขึ้น ลดอาการเจ็บเต้านมของคุณแม่ เนื่องจากลดแรงกดทับที่หัวนมคุณแม่จึงรู้สึกสบายขึ้น นอกจากนี้การที่ลูกน้อยดูดนมได้ดีจะสามารถกระตุ้นให้ร่างกายคุณแม่ผลิตน้ำนมได้มากขึ้นด้วย อย่างไรก็ตาม คุณแม่ควรปรึกษาแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญก่อนตัดสินใจซื้อที่ครอบหัวนมทุกครั้ง เพื่อการเลือกขนาดและชนิดของที่ครอบหัวนมที่เหมาะสม โดยต้องเลือกวัสดุที่ปลอดภัย ไม่มีสารเคมีที่อาจก่อให้เกิดอาการแพ้ มีขนาดพอดีกับหัวนมของคุณแม่ ไม่หลวมหรือแน่นจนเกินไป รวมถึงสามารถถอดประกอบและทำความสะอาดได้ง่าย


ข้อดี-ข้อเสีย ของการใช้ที่ครอบหัวนม
ข้อดี	ข้อเสีย
ช่วยให้ลูกน้อยดูดนมได้ง่ายขึ้น	อาจทำให้ลูกน้อยติดที่ครอบหัวนมหากใช้บ่อยเกินไป หรือใช้ตลอดเวลา
ลดอาการเจ็บเต้านม	อาจทำให้ปริมาณน้ำนมลดลงในระยะยาว
เพิ่มปริมาณน้ำนมในระยะสั้น	อาจทำให้เกิดการติดเชื้อได้ หากทำความสะอาดไม่ดี มีรอยร้าวหรือชำรุด
ช่วยให้คุณแม่ผ่อนคลาย	อาจทำให้เกิดปัญหาในการให้นมโดยตรงในอนาคต

การใช้ที่ครอบหัวนม

เคล็ด(ไม่ลับ)ลับเพิ่มเติม สำหรับคุณแม่หัวนมสั้น

สิ่งสำคัญที่สุดของคุณแม่ให้นมคือการดูแลร่างกายตัวเองค่ะ คุณแม่ต้องพักผ่อนให้เพียงพอซึ่งจะช่วยให้ร่างกายผลิตน้ำนมได้มากขึ้น ควบคู่กับการสร้างพลังงานให้ร่างกายในการผลิตน้ำนมด้วยอาหารที่มีประโยชน์ ดื่มน้ำในปริมาณที่มากเพียงพอ และต้องไม่ลืมดูแลรักษาความสะอาดของเต้านมเพื่อป้องกันการติดเชื้อด้วยค่ะ นอกจากนี้ยังมี Tips เพิ่มเติมสำหรับคุณแม่หัวนมสั้นที่ต้องการให้นมลูก ดังนี้

เริ่มให้นมลูกเร็วที่สุด โดยให้นมลูกทันทีหลังคลอด จะเป็นการช่วยกระตุ้นการผลิตน้ำนมของคุณแม่
ให้นมลูกบ่อย ๆ ช่วยเพิ่มปริมาณน้ำนม
ควรให้ลูกดูดนมทั้งสองข้าง สร้างความสมดุลในการน้ำนมของทั้งสองเต้า
ลูกน้อยควรต้องดูดหรืออมทั้งลานนม ไม่ใช่แค่หัวนมเท่านั้น เพื่อกระตุ้นการผลิตน้ำนม
ฝึกท่าให้นมที่ถูกต้อง จะช่วยให้ลูกน้อยดูดนมได้อย่างมีประสิทธิภาพ ลดอาการเจ็บเต้านม และช่วยให้คุณแม่ผลิตน้ำนมได้มากขึ้น และควรเปลี่ยนท่าให้นมบ่อย ๆ เพราะจะช่วยให้ลูกน้อยดูดนมได้ทั่วถึง ป้องกันปัญหาเต้านมอักเสบ

“ท่าให้นม” สำหรับคุณแม่ หัวนมสั้น

ท่าให้นมที่ถูกต้องนั้นมีส่วนสำคัญต่อผลลัพธ์การให้นมของคุณแม่ที่มีปัญหาหัวนมสั้นนะคะ เนื่องจากจะช่วยให้ลูกน้อยดูดนมได้เต็มปากทั้งน้ำนมส่วนหน้าและน้ำนมส่วนหลังซึ่งมีสารอาหารสำคัญ ลดอาการเจ็บเต้านมลดแรงกดทับที่หัวนม และกระตุ้นให้ร่างกายคุณแม่ผลิตน้ำนมได้มากขึ้นด้วย โดยท่าที่แนะนำสำหรับคุณแม่ หัวนมสั้น ให้นมลูก มีดังนี้

ท่าอุ้มลูกฟุตบอล

ท่าอุ้มลูกฟุตบอล (Clutch hold หรือ Football hold)

เป็นท่าที่ลูกน้อยอยู่ในลักษณะกึ่งตะแคงกึ่งนอนหงาย ขาชี้ไปทางด้านหลังของแม่ มือแม่จับที่ต้นคอและท้ายทอยของลูก กอดลูกให้กระชับกับสีข้างแม่ ลูกน้อยดูดนมจากเต้าข้างเดียวกับมือที่จับลูก ส่วนมืออีกข้างประคองเต้านมไว้ ท่านี้จะช่วยให้คุณแม่มองเห็นปากของลูกได้ชัดเจน และควบคุมการให้นมได้ง่ายขึ้น

ท่านอนตะแคงข้าง

ท่านอนตะแคงข้าง (Side lying position)

คือ แม่ลูกนอนตะแคงเข้าหากัน แม่นอนศีรษะสูงเล็กน้อยหลังและสะโพกตรง ให้ปากลูกอยู่ตรงกับหัวนมของแม่ มือที่อยู่ด้านล่างประคองตัวลูกให้ชิดลำตัวแม่ มือที่อยู่ด้านบนประคองเต้านมในช่วงแรกที่เริ่มเอาหัวนมเข้าปากลูก เมื่อลูกดูดได้ดีก็ขยับออกได้

ท่าตั้งตรง

ท่าตั้งตรง (Upright or Standing Baby)

อุ้มลูกน้อยตัวตั้งตรง ขาลูกคร่อมต้นขาคุณแม่ ศีรษะและลำตัวของลูกเอนเล็กน้อย โดยใช้มือคุณแม่ประคองศีรษะของลูกและเต้านม

การให้นมลูกเป็นช่วงเวลาที่สวยงามและมีความสุข แม้ว่าจะมีอุปสรรคบ้าง แต่ด้วยความรัก ความอดทน และการดูแลตัวเองอย่างดี คุณแม่ก็สามารถให้นมลูกได้อย่างมีความสุขและประสบความสำเร็จ ที่สำคัญคือ อย่าท้อแท้และอย่ากังวลเกินไปปัญหาหัวนมสั้นสามารถแก้ไขได้ด้วยความอดทนและการฝึกฝน ถ้าคุณแม่มีความตั้งใจและมีการขอคำแนะนำจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญอย่างเหมาะสม การให้นมลูกน้อยไปจนถึงอายุครบ 6 เดือน หรือยาวนานกว่านั้น ย่อมประสบความสำเร็จอย่างสวยงามแน่นอน

ที่มา : มูลนิธิศูนย์นมแม่แห่งประเทศไทย , www.unicef.org , www.princsuvarnabhumi.com , www.phukethospital.com

บทความอื่น ๆ ที่น่าสนใจ

เป็นมั้ย? ให้นมลูกหิวบ่อย เปิดเหตุผลที่คุณแม่หลังคลอดหิวง่าย กินบ่อย

คุณแม่อัพไซส์ เสริมหน้าอก ให้นมลูกได้ไหม น้ำนมจะน้อยหรือเปล่า

แม่ให้นม เต้าไม่คัด ทำไงดี ?

มีข้อสงสัยเรื่องการตั้งครรภ์ หรือมีคำถามเรื่องการเลี้ยงลูกหรือเปล่าคะ? ติดตามอ่านบทความ หรือสอบถามสิ่งที่คุณอยากรู้ผ่านแอปของเราได้เลย ดาวน์โหลด theAsianparent แอปพลิเคชัน ทั้ง IOS และ Android ได้แล้ววันนี้!