วิธี "เคาะปอด" ระบายเสมหะ ทำให้ลูกได้เองที่บ้าน

วิธี "เคาะปอด" ระบายเสมหะ ทำให้ลูกได้เองที่บ้าน

หากพบว่าลูกไอมาก ไอจนเหนื่อย แต่ไอไม่ออก เนื่องจากเสมหะที่เหนียวมากคั่งค้างอยู่ในหลอดลม และการไอที่ไม่ถูกวิธี คุณแม่สามารถช่วยลูกน้อยให้ไอเอาเสมหะออกมาได้ด้วย วิธีเคาะปอดระบายเสมหะ ต่อไปนี้

วิธีเคาะปอดระบายเสมหะ ทำให้ลูกได้เองที่บ้าน

ผศ.พญ.อาภัสสร  วัฒนาศรมศิริ  กุมารแพทย์โรคระบบหายใจ รพ.วิภาวดี กล่าวว่า การไอเกิดจากการมีสิ่งแปลกปลอมอยู่ในระบบทางเดินหายใจ ร่างกายจึงพยายามกำจัดสิ่งแปลกปลอมเหล่านั้นด้วยการไอออกมา แต่สำหรับเด็กเล็กยังไม่สามารถบ้วนเสมหะออกมาได้เอง การเคาะปอดระบายเสมหะ ร่วมกับการจัดท่าระบายเสมหะ และการไอที่ถูกวิธีจะช่วยให้เสมหะหลุดออกมาจากหลอดลมได้ง่ายขึ้น ในกรณีที่มีเสมหะมากๆ ในเด็กเล็กอาจต้องใช้ลูกยางเบอร์ 1 ช่วยดูดเสมหะในปาก หากมีบางส่วนกลืนลงไปบ้าง ร่างกายก็จะขับถ่ายออกมาได้เอง

การเคาะปอดคืออะไร

การเคาะปอด คือ การใช้แรงสั่นจากลมที่กระทบผนังทรวงอกขณะเคาะ ไปทำให้เสมหะหลุดจากหลอดลม โดยใช้ผ้าบางๆ วางบนตำแหน่งที่จะเคาะ โดยทำมือเป็นกระเปาะ ปลายนิ้วชิดกัน ข้อมือ ข้อศอก และไหล่เคลื่อนไหวสบายๆ ขณะเคาะ ด้วยความถี่ 3 ครั้งต่อวินาที ให้ทั่วๆ บริเวณทรวงอกส่วนที่เคาะอยู่ โดยวนเป็นวงกลม หรือเลื่อนไปทางซ้ายและขวา

การจัดท่าระบายเสมหะ

การจัดท่าระบายเสมหะที่เหมาะสม จะช่วยให้เสมหะจากปอดส่วนต่างๆ ถูกขับออกมาได้ง่ายขึ้น ให้ทำการเคาะในแต่ละท่า ท่าละ 3-5 นาที รวมทุกท่าไม่ควรนานเกิน 30 นาที และจึงลุกนั่งหรือยืนเพื่อให้ไออย่างมีประสิทธิภาพ ถ้าเด็กเหนื่อยหรือเบื่อ ให้ทำเพียงบางท่าก็ได้ และควรทำก่อนอาหาร หรือหลังอาหาร 2 ชั่วโมง เพื่อไม่ให้อาเจียนหรือสำลัก

การไอที่ถูกวิธี

การไอให้มีประสิทธิภาพ ต้องหายใจเข้าเต็มที่ แล้วกลั้นหายใจ 1-2 วินาที เพื่อให้ลมกระจายไปทั่วทุกส่วนของปอด และมีแรงขับดันเอาเสมหะออกมาได้เต็มที่ จากนั้นไอติดต่อกัน 2-3 คั้ง การให้เด็กเล็กสูดหายใจเข้าเต็มที่ อาจใช้ของเล่นที่ต้องสูดหายใจแรงๆ มาช่วย เช่น เป่าลูกโป่ง เป่าฟองสบู่ หรือเป่ากังหัน เป็นต้น

สถาบันเด็กแห่งชาติมหาราชินีได้ให้คำแนะนำในการเคาะปอดไว้ดังนี้

เมื่อใดที่ควรเคาะปอด

  1. ไอ เสมหะมาก หายใจเสียงดังครืดคราด
  2. มีเสมหะคั่งค้างในหลอดลมจำนวนมาก เช่น ปอดอักเสบ
  3. พบภาพรังสีทรวงอก แสดงภาวะปอดแฟบเนื่องจากการอุดตันของเสมหะ
  4. ผู้ป่วยเด็กโรคเรื้อรัง ที่มีภาวะเสมหะคั่งค้าง
  5. ผู้ป่วยเด็กหลังผ่าตัด ที่มีปัญหาของเสมหะคั่งค้างในปอดและหลอดลม
  6. ผู้ป่วยเด็กที่มีปัญหาทางระบบประสาท กล้ามเนื้ออ่อนแรง ที่มีปัญหาของเสมหะคั่งค้างในหลอดลม ไม่สามารถระบายเสมหะได้ด้วยตนเอง

ท่าระบายเสมหะที่ใช้ร่วมกับการเคาะปอด ท่าที่ 1

  • อุ้มลูกให้หันหน้าเข้าหาอกพ่อแม่ ศีรษะลูกพาดบนไหล่พ่อแม่ แล้วเคาะบริเวณด้านหลังส่วนบน เหนือกระดูกสะบักขึ้นไป
  • หลีกเลี่ยงการเคาะบริเวณกระดูกสะบัก

เคาะปอดระบายเสมหะ

 

ท่าระบายเสมหะที่ใช้ร่วมกับการเคาะปอด ท่าที่ 2

  • จัดท่านอนหงาย ให้ศีรษะหนุนหมอน ใช้ผ้าบางรองบริเวณหน้าอก เคาะบริเวณระดับไหปลาร้าถึงใต้ราวนม
  • หลีกเลี่ยงการเคาะบริเวณกระดูกหน้าอก

เคาะปอดระบายเสมหะ

 

ท่าระบายเสมหะที่ใช้ร่วมกับการเคาะปอด ท่าที่ 3

  • จัดท่าให้ลูกนอนตะแคง ยกแขนลูกขึ้นไปข้างหน้าเล็กน้อย แล้วเคาะบริเวณเหนือชายโครงด้านข้าง ต่ำจากรักแร้ลงมาเล็กน้อย
  • และเคาะบริเวณด้านหลังต่ำจากกระดูกสะบักจนถึงชายโครงซี่สุดท้าย โดยเคาะทั้งท่านอนตะแคงซ้ายและขวา

เคาะปอดระบายเสมหะ

 

ข้อควรระวังในและควรหยุดทันทีขณะเคาะปอด

  1. ลูกบ่นหรือเจ็บ ปวดบริเวณที่เคาะ หรือมีประวัติได้รับการกระแทกที่หน้าอก
  2. มีอาการหอบเหนื่อยมากขึ้น ริมฝีปากซีดคล้ำ หายใจจมูกบาน
  3. ร้องไห้งอแงมากกว่าปกติ

ข้อห้ามในการเคาะปอด

  • มีภาวะกระดูกหักบริเวณทรวงอก
  • มีประวัติป่วยด้วยโรคมะเร็ง วัณโรคปอด
  • มีอาการหอบเหนื่อย ตัวเขียว
  • มีแผลเปิด หรือหลังผ่าตัดที่แผลยังไม่ติดดี
  • มีภาวะกระดูกผุ
  • มีภาวะเสี่ยงต่อการเลือดออกง่ายโดยสังเกตได้จากสีผิว สีปากคล้ำ หน้าซีด สัญญาณชีพผิดปกติ เช่น มีไข้สูง หายใจเร็วและความดันโลหิตสูง

เคาะปอดทำได้บ่อยแค่ไหน

ส่วนมากเสมหะจะคั่งค้างมาตลอดคืน พอตื่นเช้าจึงไอมาก การเคาะปอดควรทำเมื่อตื่นเช้าและก่อนเข้านอน เพื่อให้หลับสบายและอาจทำเพิ่มก่อนอาหารกลางวัน ช่วงบ่าย รวมทั้งกลางคืน ถ้านอนหลับไปสักพักแล้วไอมาก จะช่วยให้เด็กหลับต่อได้ดีขึ้น

ทราบได้อย่างไรว่าลูกดีขึ้น

ลูกจะไอลดลง เสียงครืดคราดลดลง ดื่มนมและหลับได้นานขึ้น

ชมคลิปสาธิตการเคาะปอดระบายเสมหะลูกอย่างถูกวิธี

อ้างอิงข้อมูลจาก 

เอกสารเผยแพร่ ช่วยเด็กเพื่อไอเอาเสมหะออกเองได้อย่างไร โรงพยาบาลวิภาวดี

YouTube Thirathat Thongkaew สถาบันเด็กแห่งชาติมหาราชินี

 

บทความที่น่าสนใจอื่นๆ

ลูกไอเรื้อรังเป็นเดือน เกิดจากสาเหตุอะไร?

ลูกไอมาก ทำไงดี?

มีข้อสงสัยเรื่องการตั้งครรภ์ หรือมีคำถามเรื่องการเลี้ยงลูกหรือเปล่าคะ? ติดตามอ่านบทความ หรือสอบถามสิ่งที่คุณอยากรู้ผ่านแอปของเราได้เลย ดาวน์โหลด theAsianparent แอปพลิเคชัน ทั้ง IOS และ Android ได้แล้ววันนี้!

app info
get app banner