เตือนว่าที่คุณแม่! ควันบุหรี่ทำให้ท้องนอกมดลูก อยากมีลูกต้องเลี่ยง

ควันบุหรี่ทำให้ท้องนอกมดลูก ได้จริงหรือ? เปิดงานวิจัยเจาะลึกถึงสาเหตุ พร้อมผลกระทบของบุหรี่ต่อสุขภาพแม่และทารกในครรภ์

แม้จะเห็นสองขีดบนที่ตรวจครรภ์ แต่ก็ยังวางใจไม่ได้ เพราะมีอันตรายใกล้ตัวหลายอย่างที่อาจทำร้ายทารกน้อยในท้องได้ หนึ่งในนั้นคือ “ควันบุหรี่” ซึ่งหลายคนอาจจะทราบดีอยู่แล้วว่าบุหรี่มีผลเสียต่อปอดและสุขภาพโดยรวม แต่รู้หรือไม่คะว่า ควันบุหรี่ทำให้ท้องนอกมดลูก และยังเป็นสาเหตุหลักที่ทำลายสุขภาพของระบบสืบพันธุ์อย่างคาดไม่ถึง

วันนี้เราจะพาคุณแม่มาเจาะลึกข้อมูลทางการแพทย์และงานวิจัยที่เชื่อถือได้ เพื่อไขข้อข้องใจว่าควันบุหรี่ส่งผลร้ายต่อการตั้งครรภ์อย่างไรบ้างค่ะ

ท้องนอกมดลูก (Ectopic Pregnancy) คืออะไร?

ก่อนอื่นเรามาทำความเข้าใจกันก่อนค่ะว่า ท้องนอกมดลูกคืออะไร ในการตั้งครรภ์ที่ปกติและแข็งแรง ไข่ที่ได้รับการปฏิสนธิแล้วจะเดินทางไปฝังตัวที่ผนังเยื่อบุโพรงมดลูก แต่ในกรณีของการตั้งครรภ์นอกมดลูก ไข่ที่ปฏิสนธิแล้วกลับไปฝังตัวอยู่บริเวณอื่นนอกมดลูก ซึ่งส่วนใหญ่มักจะไปติดและฝังตัวอยู่ที่บริเวณ “ท่อนำไข่” (Fallopian tube)

ภาวะนี้ถือเป็นอันตรายร้ายแรงและไม่สามารถปล่อยให้การตั้งครรภ์ดำเนินต่อไปได้ตามปกติ เนื่องจากทารกไม่สามารถเจริญเติบโตนอกมดลูกได้ และเนื้อเยื่อที่โตขึ้นอาจทำให้ท่อนำไข่ฉีกขาดจนเกิดภาวะตกเลือดในช่องท้องอย่างรุนแรง ซึ่งเป็นสาเหตุที่ทำให้คุณแม่เสียชีวิตได้หากไม่ได้รับการรักษาอย่างทันท่วงที

ควันบุหรี่ทำให้ท้องนอกมดลูก ได้อย่างไร?

คุณแม่หลายท่านอาจสงสัยว่าการสูดดมควันบุหรี่เข้าไปในปอด จะไปเกี่ยวข้องกันอย่างไรกับมดลูกและท่อนำไข่? ข้อมูลจากการศึกษาทางระบาดวิทยายืนยันชัดเจนว่า การสูบบุหรี่เป็นปัจจัยเสี่ยงหลักที่ทำให้เกิดภาวะตั้งครรภ์นอกมดลูก โดยผู้หญิงที่สูบบุหรี่ มีความเสี่ยงที่จะตั้งครรภ์นอกมดลูกมากกว่าผู้หญิงที่ไม่สูบบุหรี่ถึง 2.5 เท่า ยิ่งสูบมาก ความเสี่ยงยิ่งสูงขึ้นเป็นเงาตามตัว โดยพบว่าผู้หญิงที่สูบบุหรี่วันละหนึ่งซองครึ่งขึ้นไป มีความเสี่ยงเพิ่มขึ้นสูงถึง 5 เท่าเลยทีเดียว

กลไกทางวิทยาศาสตร์ที่อธิบายว่า ควันบุหรี่ทำให้ท้องนอกมดลูก เกิดขึ้นจากหลายปัจจัยที่มีผลโดยตรงต่อการทำงานของ “ท่อนำไข่” ดังนี้ค่ะ

ควันบุหรี่ทำให้ท้องนอกมดลูก

นิโคตินลดการทำงานของยีน BAD ในท่อนำไข่

งานวิจัยจากนักวิทยาศาสตร์พบว่า “โคตินิน” (Cotinine) ซึ่งเป็นสารที่ร่างกายสร้างขึ้นเมื่อได้รับนิโคตินจากควันบุหรี่ จะเข้าไปรบกวนการทำงานของยีนในท่อนำไข่ สารตัวนี้จะไปลดการสร้างยีนที่มีชื่อว่า “BAD” ซึ่งปกติมีหน้าที่ควบคุมวงจรการตายของเซลล์ เมื่อยีน BAD ลดลงร่วมกับมีการเพิ่มขึ้นของยีน BCL2 จะส่งผลให้เซลล์ในท่อนำไข่ไม่ตายตามธรรมชาติ และสร้างสภาพแวดล้อมที่ “ดึงดูด” ให้ตัวอ่อนเข้าใจผิดและฝังตัวลงที่ท่อนำไข่แทนที่จะเดินทางไปฝังตัวที่โพรงมดลูก

ลดการโบกสะบัดของขนที่ผนัง (Cilia) และกล้ามเนื้อท่อนำไข่ทำงานผิดปกติ

ท่อนำไข่ของมนุษย์จะมีขนที่ผนัง และกล้ามเนื้อเรียบที่คอยพัดโบกและบีบตัวเพื่อพยุงให้ไข่ที่ผสมแล้วเดินทางไปสู่มดลูก แต่สารเคมีในบุหรี่จะเข้าไปทำให้กลไกประสานงานนี้ทำงานผิดปกติ ส่งผลให้เกิดการหดเกร็งของกล้ามเนื้อที่ผิดปกติ ทำให้ตัวอ่อนเดินทางช้าลงหรือติดค้างอยู่กลางทาง และเกิดการฝังตัวที่ท่อนำไข่ในที่สุด

รบกวนระบบเอนโดแคนนาบินอยด์ (Endocannabinoid System)

ในท่อนำไข่ปกติจะมีตัวรับ CB1 (Cannabinoid receptor 1) ซึ่งมีความสำคัญมากต่อการเคลื่อนตัวของตัวอ่อน แต่ควันบุหรี่มีความสัมพันธ์กับการลดลงของเซลล์เยื่อบุท่อนำไข่ที่มีตัวรับ CB1 นี้ เมื่อตัวรับนี้ลดลงอย่างผิดปกติ การลำเลียงตัวอ่อนก็จะล้มเหลว นำไปสู่การตั้งครรภ์นอกมดลูกนั่นเองค่ะ

ไม่ใช่แค่ท้องนอกมดลูก แต่ควันบุหรี่ยังทำลายสุขภาพครรภ์ด้านอื่นๆ ด้วย

นอกจากกลไกที่ทำให้ ควันบุหรี่ทำให้ท้องนอกมดลูก ตามที่กล่าวไปแล้ว การสูบบุหรี่ทั้งก่อนและระหว่างตั้งครรภ์ยังมีผลเสียต่อสุขภาพการเจริญพันธุ์อีกมากมายที่ theAsianparent อยากให้คุณแม่ตระหนักถึงค่ะ

มีลูกยาก

การสูบบุหรี่ทำให้ภาวะเจริญพันธุ์ลดลง ทำให้ผู้หญิงตั้งครรภ์ได้ยากขึ้น ส่วนในผู้ชาย การสูบบุหรี่ก็ทำลาย DNA ในอสุจิ ทำให้เสื่อมสมรรถภาพทางเพศ และอสุจิไม่แข็งแรง

รกเกาะต่ำและรกลอกตัวก่อนกำหนด

การสูบบุหรี่เพิ่มความเสี่ยงของภาวะแทรกซ้อนที่อันตราย เช่น รกลอกตัวก่อนกำหนด ซึ่งทำให้เกิดการตกเลือดอย่างรุนแรง และภาวะรกเกาะต่ำ

ท้องนอกมดลูก

เสี่ยงต่อการแท้งบุตรและการคลอดก่อนกำหนด

สารเคมีในบุหรี่จะเข้าไปขัดขวางออกซิเจนและสารอาหารที่ส่งไปยังทารก ทำให้เสี่ยงต่อการแท้งบุตร ถุงน้ำคร่ำแตกก่อนกำหนด และการคลอดก่อนกำหนด ทารกที่คลอดก่อนกำหนดอาจมีปัญหาสุขภาพระยะยาวตามมา เช่น ปัญหาด้านระบบหายใจ สมองพิการ หรือพัฒนาการช้า

ทารกน้ำหนักน้อยและเติบโตช้า

บุหรี่ทำให้ทารกในครรภ์เจริญเติบโตช้า ส่งผลให้ทารกมีน้ำหนักตัวน้อยผิดปกติเมื่อแรกคลอด แม้จะคลอดครบกำหนดก็ตาม

เพิ่มความเสี่ยงทารกพิการแต่กำเนิด

ทารกในครรภ์มีความเสี่ยงสูงที่จะเกิดมาพร้อมความพิการแต่กำเนิด เช่น ภาวะปากแหว่งเพดานโหว่ ซึ่งส่งผลให้ทารกกินนมและอาหารลำบาก ต้องได้รับการผ่าตัดแก้ไขในภายหลัง รวมถึงมีผลต่อพัฒนาการของสมองและปอดในระยะยาว

โรคไหลตายในทารก (SIDS)

ทารกที่เกิดจากแม่ที่สูบบุหรี่ หรือสัมผัสควันบุหรี่มือสอง มีความเสี่ยงสูงมากที่จะเสียชีวิตอย่างกะทันหันแบบไม่ทราบสาเหตุ หรือกลุ่มอาการทารกหลับไม่ตื่น (SIDS)

ควันบุหรี่มือสองและบุหรี่ไฟฟ้า ก็อันตรายไม่แพ้กัน

ไม่ใช่แค่คุณแม่ที่สูบบุหรี่เองเท่านั้นนะคะที่ได้รับอันตราย แต่หากคุณพ่อ หรือคนในครอบครัวสูบบุหรี่ “ควันบุหรี่มือสอง” ก็เป็นมลพิษร้ายที่ส่งผลกระทบต่อคุณแม่ตั้งครรภ์และทารกเช่นเดียวกันค่ะ การได้รับควันบุหรี่มือสองระหว่างตั้งครรภ์ส่งผลให้ทารกมีน้ำหนักแรกเกิดน้อย คลอดก่อนกำหนด และเมื่อคลอดออกมาแล้ว ทารกที่สูดดมควันบุหรี่ยังเสี่ยงต่อการติดเชื้อในปอด หูอักเสบ และเพิ่มความเสี่ยงของโรคไหลตาย (SIDS)

ในส่วนของบุหรี่ไฟฟ้าที่คุณแม่บางท่านอาจคิดว่าปลอดภัยกว่า ขอเตือนว่า ไม่มียาสูบชนิดใดที่ปลอดภัยระหว่างตั้งครรภ์ค่ะ เพราะบุหรี่ไฟฟ้าส่วนใหญ่ยังคงมี “นิโคติน” ซึ่งสามารถส่งผ่านรกเข้าไปรบกวนพัฒนาการของสมองทารกตั้งแต่อยู่ในครรภ์ได้

คำแนะนำ สำหรับคนที่อยากมีลูก

การสร้างครอบครัวที่สมบูรณ์และปกป้องชีวิตน้อยๆ ที่กำลังจะเกิดมา เริ่มต้นได้ง่ายๆ จากความตั้งใจที่จะเลิกบุหรี่ค่ะ จากข้อมูลทั้งหมดคงทำให้คุณแม่เห็นแล้วว่า ควันบุหรี่ทำให้ท้องนอกมดลูก ได้จริงๆ และยังสร้างความเสี่ยงที่น่ากลัวอื่นๆ อีกมากมาย

ช่วงเวลาที่ดีที่สุดในการเลิกบุหรี่คือ “ก่อนการตั้งครรภ์” แต่หากคุณแม่เพิ่งทราบว่าตั้งครรภ์ การเลิกบุหรี่ในทันทีก็ยังสามารถช่วยลดความเสี่ยงต่างๆ ลงได้ โดยการเลิกบุหรี่ก่อนอายุครรภ์ 15 สัปดาห์ จะช่วยให้ทารกมีสุขภาพสมบูรณ์มากที่สุด และหากเลิกได้ก่อนอายุครรภ์ 29 สัปดาห์ จะช่วยลดความเสี่ยงของภาวะทารกน้ำหนักตัวน้อยได้

ขอเพียงแค่คุณแม่และคุณพ่อจับมือกันเอาชนะสารเสพติดชนิดนี้ รับรองว่าลูกน้อยของคุณจะได้รับออกซิเจนอย่างเต็มที่ เติบโตอย่างแข็งแรง และได้ลืมตาดูโลกด้วยรอยยิ้มที่สดใสอย่างแน่นอนค่ะ หากพบว่าการเลิกบุหรี่เป็นเรื่องยาก อย่าลังเลที่จะปรึกษาคุณหมอที่ดูแลครรภ์ของคุณเพื่อขอรับคำแนะนำที่ถูกต้องนะคะ

บทความอื่นๆ ที่น่าสนใจ

13 ข้อห้ามคนท้อง 1-3 เดือนแรก แม่ท้องอ่อนห้ามทำอะไรบ้าง

5 สัญญาณอันตรายในทารก พ่อแม่อย่ารอช้า! รีบพาไปโรงพยาบาลทันที

น้ำหนักตัวคนท้อง แต่ละเดือนน้ำหนักควรเพิ่มขึ้นกี่กิโลถึงจะดี

แหล่งอ้างอิง

Ectopic pregnancy – Symptoms & causes – Mayo Clinic, Mayo Clinic https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/ectopic-pregnancy/symptoms-causes/syc-20372088
How Smoking Affects Reproductive Health – FDA, FDA https://www.fda.gov/tobacco-products/health-effects-tobacco-use/how-smoking-affects-reproductive-health
The Association between Smoking and Ectopic Pregnancy: Why Nicotine Is BAD for Your Fallopian Tube – Research journals – PLOS, PLOS ONE
https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0089400
The relationship of smoking and ectopic pregnancy – PMC – NIH, Am J Public Health https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1349696/
Why smoking is ‘BAD’ for the Fallopian tube, and increases the risk of ectopic pregnancy, ScienceDaily
https://www.sciencedaily.com/releases/2012/07/120703120657.htm
การพยาบาลมารดา ทารกและการผดุงครรภ์ 2 (เล่ม 1) Midwife, คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์
https://www.nur.psu.ac.th/nur/file_web/ตำราการพยาบาลมารดา ทารก และการผดุงครรภ์2เล่ม1.pdf
ผลกระทบจากการสูบบุหรี่ เสี่ยงทำลายสุขภาพของแม่และลูกในครรภ์ – Prudential, Prudential https://www.prudential.co.th/corp/prudential-th/th/we-do-pulse/health-wellness/smoking-moms-the-effects-of-smoking-on-fertility-pregnancy-babies/

มีข้อสงสัยเรื่องการตั้งครรภ์ หรือมีคำถามเรื่องการเลี้ยงลูกหรือเปล่าคะ? ติดตามอ่านบทความ หรือสอบถามสิ่งที่คุณอยากรู้ผ่านแอปของเราได้เลย ดาวน์โหลด theAsianparent แอปพลิเคชัน ทั้ง IOS และ Android ได้แล้ววันนี้!