พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน (ฉบับที่ 9) พ.ศ. 2568 มีผลบังคับใช้แล้วเมื่อวันที่ 7 ธ.ค. 2568 ที่ผ่านมา โดยเพิ่มวันลาคลอดให้คุณแม่เป็น 120 วัน และอนุญาตให้ พ่อลาเลี้ยงลูก 15 วัน โดยได้รับค่าจ้างเต็มจำนวน
ในมุมมองของนักวิทยาศาสตร์และผู้เชี่ยวชาญด้านพัฒนาการเด็ก เวลา 15 วัน หรือประมาณ 2 สัปดาห์หลังคลอด คือ ช่วงเวลาสำคัญที่จะส่งผลต่อความฉลาด (IQ) และความมั่นคงทางอารมณ์ (EQ) ของลูกไปตลอดชีวิต บทความนี้จะพาคุณพ่อคุณแม่ยุคใหม่ไปเจาะลึกข้อกฎหมาย พร้อมกางงานวิจัยระดับโลกที่ยืนยันว่า สิทธิ์การลานี้สำคัญกว่าที่คุณคิด
กฎหมายแรงงานฉบับที่ 9 (พ.ศ. 2568): สิทธิ์ใหม่ที่พ่อแม่ต้องรู้
ก่อนจะไปดูผลวิจัย เรามาทำความเข้าใจข้อกฎหมายพื้นฐานให้ชัดเจนกันก่อน เพื่อรักษาสิทธิ์ของครอบครัวตามพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน (ฉบับที่ 9) พ.ศ. 2568
- คุณแม่ลาคลอดได้นานขึ้น: กฎหมายใหม่ ลาคลอด 120 วัน (ประมาณ 4 เดือน) จากเดิม 98 วัน เพื่อสนับสนุนการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ ซึ่งองค์การอนามัยโลก (WHO) แนะนำว่าควรทำอย่างน้อย 6 เดือน การขยายวันลานี้จึงช่วยลดช่องว่างและลดความเครียดให้คุณแม่ได้อย่างมาก
- พ่อลาเลี้ยงลูก 15 วัน โดยมีเงื่อนไขดังนี้
-
- ได้รับค่าจ้างเต็มจำนวน: นายจ้างจะต้องจ่ายค่าจ้างตามปกติในระหว่างวันที่ลา
- ระยะเวลาการใช้สิทธิ์: ต้องใช้สิทธิ์ภายใน 90 วันนับจากวันที่บุตรเกิด
- การนับวันลา: “ไม่นับรวมวันหยุด” ตามประเพณีและวันหยุดพักผ่อนประจำสัปดาห์
เมื่อกฎหมายระบุว่า พ่อลาเลี้ยงลูก 15 วัน โดยไม่นับรวมวันหยุด นั่นหมายความว่าหากคุณพ่อวางแผนการลาดีๆ โดยคร่อมวันเสาร์-อาทิตย์ ท่านอาจได้เวลาอยู่กับลูกจริงรวมแล้วเกือบ 3 สัปดาห์ หรือ 21 วัน เลยทีเดียว ซึ่งระยะเวลานี้มีความสำคัญอย่างยิ่งเมื่อนำไปเทียบกับงานวิจัยที่เรากำลังจะพูดถึงต่อไป
วิทยาศาสตร์ยืนยัน: ตัวเลขมหัศจรรย์ของ “2 สัปดาห์”
ทำไมกฎหมายถึงต้องกำหนดตัวเลขใกล้เคียงกับ 2 สัปดาห์? เป็นเรื่องบังเอิญหรือมีความตั้งใจ? คำตอบอาจอยู่ที่งานวิจัยชิ้นล่าสุดที่ตีพิมพ์ในวารสารวิชาการระดับโลก Journal of Marriage and Family ในปี 2025 (DOI: 10.1111/jomf.13100)
งานวิจัยเรื่อง “Paternity leave-taking and early childhood development: A longitudinal analysis in Singapore” ได้ทำการศึกษาครอบครัวในสิงคโปร์ (ซึ่งมีบริบททางวัฒนธรรมเอเชียใกล้เคียงกับไทย เช่น การมีปู่ย่าตายายช่วยเลี้ยง) โดยติดตามพัฒนาการของเด็กระยะยาว และค้นพบความจริงที่น่าทึ่งว่า:
“เมื่อพ่อลาหยุดเพื่อเลี้ยงลูก ‘อย่างน้อย 2 สัปดาห์’ จะมีความสัมพันธ์โดยตรงกับพัฒนาการที่ดีขึ้นของลูกในวัย 3-6 ปี ทั้งด้านวิชาการและพฤติกรรม”
ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นกับเด็ก
ทีมวิจัยพบว่าเด็กที่คุณพ่อใช้สิทธิ์ลาเกิน 2 สัปดาห์ มีแนวโน้มพัฒนาการดีกว่ากลุ่มที่คุณพ่อไม่ลา หรือลาน้อยกว่า 2 สัปดาห์ ดังนี้:
- คะแนนด้านการอ่าน สูงขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ
- คะแนนด้านคณิตศาสตร์ ทักษะการคิดคำนวณและตรรกะดีกว่า
- ปัญหาพฤติกรรมลดลง เด็กมีความก้าวร้าวน้อยลง มีความมั่นคงทางอารมณ์มากขึ้น และปรับตัวเข้ากับสังคมเพื่อนที่โรงเรียนได้ดีกว่า
สิ่งที่น่าสนใจคือ งานวิจัยนี้ได้ควบคุมตัวแปรอื่นๆ อย่างรัดกุมแล้ว เช่น รายได้ของพ่อแม่, ระดับการศึกษา, เพศของเด็ก หรือแม้แต่การมีพี่เลี้ยง/ญาติผู้ใหญ่ช่วยเลี้ยง ผลลัพธ์ก็ยังชี้ไปในทิศทางเดียวกันว่า “เวลาของพ่อในช่วงแรกคลอด คือตัวแปรสำคัญ” ดังนั้นการที่กฎหมายไทยให้ พ่อลาเลี้ยงลูก 15 วัน จึงสอดรับกับผลวิจัยนี้อย่างพอดิบพอดี
พ่อลาหยุด…ทำให้ลูกฉลาดขึ้นได้อย่างไร?
หลายคนอาจสงสัยว่า แค่พ่อหยุดงาน 15 วัน จะไปเปลี่ยนสมองลูกได้อย่างไร? จริงๆ แล้ว การลาหยุดไม่ได้ส่งผลโดยตรงแบบเวทมนตร์ แต่ส่งผลโดยอ้อม ผ่านกลไกทางจิตวิทยาและครอบครัว ที่ทรงพลัง 3 ข้อ ดังนี้
3.1 การสร้างความมั่นใจในบทบาทพ่อ
ช่วง 2 สัปดาห์แรก คือช่วงเวลาที่ยากลำบากที่สุด พ่อแม่มือใหม่ต้องเจอกับการอดนอน การเปลี่ยนผ้าอ้อม การอาบน้ำทารกที่ตัวเล็กนิดเดียว หากคุณพ่อต้องไปทำงานทันที หน้าที่เหล่านี้จะตกเป็นของแม่ทั้งหมด และพ่อจะกลายเป็นคนวงนอก ที่ทำอะไรไม่เป็น
แต่เมื่อ พ่อลาเลี้ยงลูก 15 วัน พ่อจะมีเวลาลองผิดลองถูก จนเกิดความชำนาญ เมื่อพ่อเปลี่ยนผ้าอ้อมเป็น กล่อมลูกเป็น พ่อจะเกิดความมั่นใจ และอยากเข้ามามีส่วนร่วมในการเลี้ยงลูกต่อไปเรื่อยๆ แม้จะกลับไปทำงานแล้วก็ตาม
3.2 ลดภาวะ “แม่กีดกันพ่อ”
ในหลายครอบครัว แม่มักจะกีดกันพ่อออกจากการเลี้ยงลูก (โดยไม่รู้ตัว) เพราะเห็นว่าพ่อทำไม่ถูกใจ หรือทำไม่เก่งเท่าตน แต่ถ้าพ่อได้อยู่ช่วยตั้งแต่วันแรกๆ แม่จะเห็นความพยายามและความสามารถของพ่อ นำไปสู่ความไว้วางใจ และกล้าปล่อยมือให้พ่อดูแลลูกมากขึ้น ซึ่งดีต่อสุขภาพจิตของแม่เองด้วย
3.3 บรรยากาศครอบครัวที่เป็นสุข
งานวิจัยระบุชัดเจนว่า ผลดีด้านพฤติกรรมของเด็ก ไม่ได้เกิดจากการที่พ่อป้อนนมเพียงอย่างเดียว แต่เกิดจาก “ความสัมพันธ์ระหว่างพ่อกับแม่ที่ดีขึ้น” การที่พ่อมาช่วยแบ่งเบาภาระในช่วงที่แม่เปราะบางที่สุดหลังคลอด ช่วยลดความเสี่ยงภาวะซึมเศร้าหลังคลอดของแม่ได้ เมื่อแม่มีความสุข บรรยากาศในบ้านก็ผ่อนคลาย สมองของเด็กที่เติบโตในสภาพแวดล้อมที่ปราศจากความขัดแย้ง จะพัฒนาเส้นใยประสาทได้ดีกว่า นำมาสู่ความฉลาดทางอารมณ์และสติปัญญานั่นเอง
4. ก้าวสำคัญของไทยสู่สากล
การประกาศใช้กฎหมายให้ พ่อลาเลี้ยงลูก 15 วัน ถือเป็นก้าวสำคัญที่ทำให้ไทยเริ่มขยับเข้าไปใกล้มาตรฐานสากลมากขึ้น หากเรามองข้อมูลจาก องค์การแรงงานระหว่างประเทศ (ILO) หรือ OECD จะพบว่าประเทศที่พัฒนาแล้วล้วนให้ความสำคัญกับเรื่องนี้
- กลุ่มสแกนดิเนเวีย (เช่น สวีเดน, นอร์เวย์): ให้สิทธิ์พ่อลาได้หลายเดือน (Paternity Quota) ซึ่งพิสูจน์แล้วว่าเป็นรากฐานของคุณภาพประชากร
- กลุ่มประเทศเอเชีย: ญี่ปุ่นและเกาหลีใต้มีกฎหมายให้ลาได้นานมากในทางทฤษฎี แต่ในทางปฏิบัติด้วยวัฒนธรรมการทำงาน ทำให้ผู้ชายไม่กล้าลา
- ประเทศไทย: การบังคับใช้กฎหมายฉบับปี 2568 นี้ พร้อมระบุให้ “จ่ายค่าจ้างเต็มจำนวน” เป็นการจูงใจที่สำคัญ ซึ่งจะช่วยให้คุณพ่อไทยกล้าใช้สิทธิ์นี้มากขึ้น
แม้ 15 วันจะยังดูน้อยเมื่อเทียบกับสวีเดน แต่นี่คือจุดเริ่มต้นที่ยอดเยี่ยม และสอดคล้องกับเกณฑ์ขั้นต่ำ (2 สัปดาห์) ที่งานวิจัย SG-LEADS ระบุว่าเริ่มเห็นผลดีต่อเด็กอย่างชัดเจน
5. How-to: ใช้สิทธิ์ “พ่อลาเลี้ยงลูก 15 วัน” ให้คุ้มค่าที่สุด?
เพื่อให้ 15 วัน (หรือประมาณ 2-3 สัปดาห์ตามปฏิทิน) ของคุณ คุ้มค่าต่อสมองลูกที่สุด เราขอแนะนำ Checklist สำหรับคุณพ่อยุคใหม่ดังนี้:
สิ่งที่ “ต้องทำ” (Do’s)
- Skin-to-Skin Contact: อุ้มลูกแนบอกบ่อยๆ สัมผัสทางกายช่วยลดความเครียดของทารกและกระตุ้นพัฒนาการสมอง
- รับเหมางานบ้าน: ซักผ้า กวาดบ้าน ล้างจาน เตรียมอาหาร ให้คุณแม่มีหน้าที่เดียวคือ “ให้นมลูกและพักผ่อน”
- เข้ากะดึก (Night Shift): หากลูกตื่นร้องตอนกลางคืน พ่อควรเป็นคนลุกขึ้นมาอุ้มปลอบ หรือเปลี่ยนผ้าอ้อม เพื่อให้แม่ได้นอนยาวขึ้นอีกนิด ฮอร์โมนน้ำนมจะทำงานได้ดีเมื่อแม่พักผ่อนเพียงพอ
- โฟกัสกับลูก: ตั้ง Auto-reply ในอีเมล และปิดการแจ้งเตือนเรื่องงาน (ถ้าทำได้) เพื่อโฟกัสกับลูก 100%
สิ่งที่ “ห้ามทำ” (Don’ts)
- ลามานอนเล่นเกม/ดูซีรีส์: พึงระลึกว่านี่คือ “วันลาเพื่อเลี้ยงดูบุตร” ไม่ใช่วันหยุดพักร้อนส่วนตัว
- รับงานฟรีแลนซ์ซ้อน: อย่าใช้เวลานี้หารายได้เพิ่ม เพราะสิ่งที่คุณจะเสียไปคือช่วงเวลาสร้างสายใยผูกพันที่ไม่สามารถย้อนกลับมาได้
- ให้ปู่ย่าตายายเลี้ยงแทน: แม้จะมีคนช่วยเลี้ยง แต่พ่อควรเป็นคนลงมือทำกิจกรรมหลักๆ เองให้มากที่สุด
การบังคับใช้พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน (ฉบับที่ 9) พ.ศ. 2568 ที่อนุญาตให้พ่อลาเลี้ยงลูก 15 วัน โดยรับค่าจ้างเต็มจำนวน สอดคล้องกับ ข้อมูลจากงานวิจัยล่าสุดยืนยันชัดเจนแล้วว่า การที่พ่อได้ใช้เวลาอย่างน้อย 2 สัปดาห์แรกคลุกคลีอยู่กับลูก ไม่เพียงช่วยสร้างทักษะทางวิชาการ (IQ) ที่ดีในอนาคต แต่ยังช่วยสร้างเกราะป้องกันทางใจ (EQ) ให้ลูกเติบโตมาเป็นคนที่มีคุณภาพ และยังช่วยสร้างครอบครัวที่อบอุ่นและเข้มแข็ง
ดังนั้น คุณพ่ออย่าลังเลที่จะใช้สิทธิ์นี้ อย่างไรก็ตาม แนะนำให้ตรวจสอบระเบียบข้อบังคับภายในบริษัทของท่านเพิ่มเติมเกี่ยวกับขั้นตอนการยื่นใบลานะคะ
หมายเหตุ: ข้อมูลกฎหมายอ้างอิงจาก พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน (ฉบับที่ 9) พ.ศ. 2568 และข้อมูลวิจัยอ้างอิงจาก Journal of Marriage and Family (2025)
ที่มา : FlowAccount , DoctorASKY
บทความอื่นๆ ที่น่าสนใจ
สามีที่ดี หลังมีลูก ต้องเป็นยังไง? การเปลี่ยนแปลงจาก “คู่รัก” สู่ “พ่อแม่”
พ่อช่วยเลี้ยงลูก ดีต่อสมองลูกมากกว่าที่คิด! พ่อช่วยอะไรได้บ้าง? มาดูเลย
ลูกนอนไม่พอ พ่อแม่นอนไม่เต็มอิ่ม เสี่ยงสุขภาพจิตพังทั้งครอบครัว!
มีข้อสงสัยเรื่องการตั้งครรภ์ หรือมีคำถามเรื่องการเลี้ยงลูกหรือเปล่าคะ? ติดตามอ่านบทความ หรือสอบถามสิ่งที่คุณอยากรู้ผ่านแอปของเราได้เลย
ดาวน์โหลด theAsianparent แอปพลิเคชัน ทั้ง IOS และ Android ได้แล้ววันนี้!
