ลูก ฉีดบาดทะยัก ปวดแขน ทำไงดี มีวิธีบรรเทาอาการปวดหรือไม่ ?

น้องลูกตาล อายุ 4 ปี มาฉีดวัคซีนป้องกันโรคคอตีบ-บาดทะยัก-ไอกรน แล้วมีอาการแขนบวม แดง ปวดมากๆ ยกแขนลำบาก หลังฉีด 1 วัน คุณพ่อจึงพามาโรงพยาบาล เมื่อตรวจดูอาการ ร่วมกับประวัติการฉีดวัคซีนมาก่อน หมอจึงบอกกับคุณพ่อว่าลูกตาล มีอาการแพ้วัคซีนเฉพาะที่แบบเกิดช้า ซึ่งเรียกว่า “Arthus reaction” ค่ะ

มาฉีดวัคซีนป้องกันโรคคอตีบ บาดทะยัก ไอกรน และมีอาการแขนบวมหลังฉีดวัคซีน ฉีดบาดทะยัก ปวดแขน อาการเช่นนี้เกิดจากอะไร และควรทำอย่างไรเมื่อ ลูกแขนบวมหลังฉีดวัคซีน

อาการแขนบวมหลังฉีดวัคซีนเกิดจากสาเหตุใด ได้บ้าง?

ฉีดบาดทะยัก ปวดแขน

อาการแขนบวมหลังฉีดวัคซีน อาจเกิดจากปฏิกริยาการแพ้เฉพาะที่แบบเฉียบพลัน คือมีอาการปวด บวม แดง ร้อน หลังฉีดในเวลา ไม่เกิน 1 – 3 ชั่วโมง หรือ เกิดปฏิกริยาการแพ้เฉพาะที่แบบเกิดช้า ซึ่งจะมีอาการปวด บวม แดง ร้อน หลังฉีดวัคซีนในเวลา 4 – 12 ชั่วโมง และมีอาการมากที่สุด ประมาณ 24 ชั่วโมงหลังฉีดได้

ซึ่งในกรณีของน้องลูกตาล มีอาการชัดเจน หลังจากฉีดวัคซีน 1 วัน จึงน่าจะเป็นปฏิกริยาแบบเกิดช้ามากกว่าค่ะ ซึ่งปฏิกริยาแบบนี้เรียกว่า “Arthus reaction” เป็น ปฏิกิริยารุนแรงเฉพาะที่ เกิดขึ้นตรงบริเวณที่ฉีดวัคซีนนั่นเอง

บทความแนะนำ รับมืออย่างไร เมื่อลูกน้อยแพ้วัคซีน

Arthus reaction เกิดจากอะไร?

Arthus reaction เป็นปฏิกิริยาการแพ้ชนิดหนึ่ง แสดงอาการตรงบริเวณที่ฉีด อาการดูค่อนข้างรุนแรงเฉพาะที่ คือ มีอาการบวมมาก แดง ร้อน ปวด หลังฉีดวัคซีนในเวลา 4 – 12 ชั่วโมง เกิดจากการจับตัวกันของภูมิคุ้มกันของร่างกาย (antibody) ที่เกิดจากการได้รับวัคซีนนั้นมาในอดีต กับ โปรตีนของวัคซีน ที่เป็นเสมือนสารก่อภูมิต้านทาน (antigen) กลายเป็น สารประกอบเชิงซ้อนทางอิมมูน (immune complex) ไปเกาะยังผนังของเส้นเลือด และเกิดปฏิกริยาการอักเสบขึ้น มีการทำลายเส้นเลือด และเนื้อเยื่อบริเวณรอบๆ มีเซลล์อักเสบมากมาย จึงเกิดอาการบวมแดงอยู่ได้นานหลายวัน

วัคซีนที่ทำให้เกิด arthus reaction ได้บ่อย คืออะไร?

ฉีดบาดทะยัก ปวดแขน

วัคซีนที่มีรายงานว่า ทำให้เกิดปฏิกริยานี้ได้บ่อย คือ วัคซีนป้องกันโรค คอตีบ และบาดทะยัก ในผู้ที่ได้รับวัคซีนประเภทนี้หลายครั้งไม่ว่าเด็กหรือผู้ใหญ่ จะมีปฏิกริยาปวดบวมแดงได้มากกว่าปกติ ซึ่งเป็นสิ่งที่บ่งชี้ว่ามีภูมิคุ้มกันสูงมากๆ แล้ว

การรักษา arthus reaction ทำได้อย่างไร?

อาการแพ้เฉพาะที่แบบนี้ แม้จะดูน่ากลัว เพราะบวมแดงมากและนาน แต่ก็ไม่ได้เป็นอันตรายร้ายแรง ถึงแก่ชีวิต แบบการแพ้รุนแรง และมักจะหายได้เอง ภายในเวลา 3-5 วัน แต่หากอาการดูหายช้า หรือมีปวด บวม มาก จนไม่สามารถทำกิจวัตรประจำวัน หรือไปโรงเรียนได้ตามปกติ คุณพ่อคุณแม่สามารถให้ลูกทานยาแก้ปวด เช่น พาราเซตามอล ถ้ามีอาการคันมาก ก็อาจทานยาแก้แพ้ แต่หากมีอาการมากจนดูรุนแรง ลองไปปรึกษาคุณหมอดูนะคะ

คุณหมออาจให้การรักษาเพิ่มเติมด้วย ยาทานต้านอักเสบชนิดไม่ใช่สเตียรอยด์ และยาทากลุ่มสเตียรอยด์ เพิ่มขึ้นมา เพื่อช่วยลดอาการปวด แดง ร้อน ร่วมด้วยค่ะ

ฉีดบาดทะยักอยู่ได้กี่ปี ?

ฉีดบาดทะยัก ปวดแขน

หากได้รับวัคซีนเข็มสุดท้าย มาไม่เกิน 10 ปี ไม่ต้องฉีดวัคซีน แต่หากเกิน 10 ปีแล้ว ควรฉีดวัคซีนกระตุ้น 1 เข็ม หากแผลใหญ่ และฉีดเข็มสุดท้ายไม่เกิน 5 ปี ไม่ต้องฉีดซ้ำ หากเกิน 10 ปีแล้ว ควรฉีดกระตุ้น 1 เข็ม หากในเด็กในเด็กที่ฉีดไม่ครบตามกำหนด ต้องฉีด คอตีบ – บาดทะยัก 1 เข็ม และฉีดอีก 2 เข็ม ใน 1 เดือน และ 6 เดือน เพื่อให้วัคซีนป้องกันได้ถึง 10 ปี

ฉีดบาดทะยัก อาการข้างเคียง

มีอาการปวด แดง หรือบวมบริเวณที่ฉีดวัคซีน
มีไข้อ่อน ๆ และมีอาการหนาวสั่นร่วมด้วย
ปวดศีรษะ เมื่อยตามร่างกาย อ่อนเพลีย
อาเจียน ปวดท้อง ท้องเสีย
ไม่อยากอาหาร
ร้องไห้ งอแง กรณีที่เป็นเด็กเล็ก

บทความที่น่าสนใจอื่นๆ

ทำไมเด็กๆ จึงควรได้รับวัคซีน

เมื่อลูกไม่สบายจะพาไปฉีดวัคซีนดีไหม?

วัคซีนป้องกันบาดทะยักสำคัญอย่างไรเมื่อตั้งครรภ์

มีข้อสงสัยเรื่องการตั้งครรภ์ หรือมีคำถามเรื่องการเลี้ยงลูกหรือเปล่าคะ? ติดตามอ่านบทความ หรือสอบถามสิ่งที่คุณอยากรู้ผ่านแอปของเราได้เลย ดาวน์โหลด theAsianparent แอปพลิเคชัน ทั้ง IOS และ Android ได้แล้ววันนี้!

บทความโดย

รศ. พญ. รวีรัตน์ สิชฌรังษี

ลูกแขนบวมหลังฉีดวัคซีน

เรื่องแนะนำ