อูน ชนิสราเตือน คนท้องคันฝ่ามือ ฝ่าเท้า อย่าปล่อยผ่าน เสี่ยงสูญเสียลูกน้อยในครรภ์

คนท้องคันฝ่ามือ ฝ่าเท้า ไม่มีผื่น อาจเป็นสัญญาณของ ICP ภาวะน้ำดีคั่งในตับขณะตั้งครรภ์ที่อันตรายถึงลูกในท้อง เช็กอาการ สาเหตุ วิธีรักษาที่นี่

ICP หรือ Intrahepatic Cholestasis of Pregnancy คือภาวะน้ำดีคั่งในตับที่เกิดเฉพาะกับคนท้อง มักพบในไตรมาส 2-3 อาการเด่นคือ คนท้องคันฝ่ามือ ฝ่าเท้า หรือคันตามตัวรุนแรงตอนกลางคืนโดยไม่มีผื่นให้เห็น หากปล่อยไว้ไม่รักษาอาจเพิ่มความเสี่ยงคลอดก่อนกำหนด ทารกเครียดในครรภ์ และเสียชีวิตในครรภ์ได้ วิธีรักษาหลักคือยาลดกรดน้ำดี (UDCA) ร่วมกับการติดตามใกล้ชิด และแพทย์อาจพิจารณากระตุ้นคลอดก่อนกำหนดในบางราย หากคันรุนแรงไม่มีผื่นควรรีบพบสูตินรีแพทย์ทันทีเพื่อตรวจเลือดวัดระดับกรดน้ำดีนะคะ

คนท้องคันฝ่ามือ ฝ่าเท้า หรือคันตามตัว หลายคนอาจมองข้าม เพราะคิดว่าเป็นเรื่องปกติของคนท้อง แท้จริงแล้วอาจเป็นสัญญาณเตือนของโรคที่ซ่อนอยู่ก็ได้ค่ะ จากคลิปของว่าที่คุณแม่อูน ชนิสรา ที่ออกมาเตือนเรื่อง คนท้องคันฝ่ามือ ฝ่าเท้า หรือคันตามตัวแบบไม่มีผด ไม่มีผื่นให้เห็นเลย ซึ่งแม่อูนเองก็เจอกับตัว จนคุณหมอวินิจฉัยว่าเป็น ICP และต้องกระตุ้นคลอดเร็วขึ้นกว่ากำหนดเดิม เพราะถ้าปล่อยไว้อาจอันตรายถึงลูกในท้องได้ ระหว่างนั้นแม่อูนต้องกินยาและฉีดยาประคองอาการไปตลอด วันนี้เราจะพาคุณแม่มาทำความรู้จักกับ ICP ให้ละเอียด เพื่อให้คุณแม่ท้องทุกคนสังเกตอาการตัวเองได้ทันท่วงทีค่ะ

สารบัญ

คำถามที่คุณแม่ตั้งครรภ์ถามบ่อยเกี่ยวกับ ICP

Q: คนท้องคันฝ่ามือ ฝ่าเท้า ทุกคนเป็น ICP หรือไม่

A: ไม่ใช่ทุกคนค่ะ อาการคันในคนท้องส่วนใหญ่เกิดจากผิวแห้ง ฮอร์โมนเปลี่ยนแปลง หรือผื่นคนท้องทั่วไป แต่ถ้าคันรุนแรง โดยเฉพาะที่ฝ่ามือฝ่าเท้า แบบไม่มีผื่นหรือผดขึ้นเลย และคันมากขึ้นตอนกลางคืน ควรรีบพบแพทย์เพื่อตรวจแยกโรค ICP ออกไปให้ชัดเจน

Q: ICP อันตรายกับลูกในท้องแค่ไหน

A: ข้อมูลจากงานวิจัยที่ตีพิมพ์ใน PubMed Central (PMC) ระบุว่า ICP ทำให้เกิดผลเสียต่อทารกในครรภ์หลายด้าน เช่น เพิ่มความเสี่ยงคลอดก่อนกำหนด ภาวะมีขี้เทาปนในน้ำคร่ำ ทารกซึมหลังคลอด กลุ่มอาการหายใจลำบาก และภาวะทารกเสียชีวิตในครรภ์ โดยเฉพาะถ้าค่ากรดน้ำดีในเลือดสูงมาก จึงต้องติดตามอาการอย่างใกล้ชิด

Q: ต้องตรวจอะไรถึงจะรู้ว่าเป็น ICP

A: แพทย์จะตรวจเลือดวัดระดับกรดน้ำดีรวม (Total Serum Bile Acids) และตรวจการทำงานของตับ (Liver Function Test) ร่วมกับซักประวัติอาการคัน

Q: เป็น ICP แล้วต้องคลอดก่อนกำหนดทุกคนไหม

A: ไม่จำเป็นเสมอไป ขึ้นอยู่กับความรุนแรงของระดับกรดน้ำดีในเลือด หากอยู่ในระดับสูงมาก แพทย์อาจพิจารณาให้กระตุ้นคลอดเร็วขึ้นเพื่อความปลอดภัยของลูก เหมือนกรณีของแม่อูนที่หมอต้องเลื่อนวันคลอดให้เร็วขึ้น

Q: คลอดแล้วอาการ ICP จะหายไปเองไหม

A: ส่วนใหญ่อาการคันและค่าตับจะกลับสู่ปกติภายในไม่กี่สัปดาห์หลังคลอด แต่คุณแม่ที่เคยเป็น ICP ควรแจ้งแพทย์ทุกครั้งที่ตั้งครรภ์ครั้งต่อไป เพราะมีโอกาสเป็นซ้ำได้

Q: ถ้าตั้งครรภ์ครั้งใหม่ ท้องต่อไปจะเป็น ICP ซ้ำอีกไหม

A: มีความเสี่ยงที่จะเป็นซ้ำในครรภ์ถัดไปค่อนข้างสูง จึงควรแจ้งประวัติให้แพทย์ทราบตั้งแต่ฝากครรภ์ครั้งแรก เพื่อเฝ้าระวังตั้งแต่เนิ่น ๆ

คนท้องคันฝ่ามือ ฝ่าเท้า

ICP คืออะไร ทำไมคนท้องถึงคันฝ่ามือ ฝ่าเท้า

ICP หรือ Intrahepatic Cholestasis of Pregnancy คือภาวะที่น้ำดีไหลเวียนผิดปกติในตับระหว่างตั้งครรภ์ ทำให้กรดน้ำดีคั่งค้างในกระแสเลือดแทนที่จะถูกขับออกทางลำไส้ตามปกติ ข้อมูลจาก NIH ผ่านฐานข้อมูล StatPearls อธิบายว่า ICP เป็นโรคตับที่พบเฉพาะในหญิงตั้งครรภ์ที่พบบ่อยที่สุด เป็นโรคอักเสบที่มีสาเหตุจากหลายปัจจัย มักแสดงอาการคันขึ้นใหม่ในไตรมาสที่ 2 และ 3 ร่วมกับระดับกรดน้ำดีในเลือดที่สูงขึ้นค่ะ

เมื่อกรดน้ำดีสะสมอยู่ในผิวหนัง จึงทำให้เกิดอาการคันรุนแรง โดยเฉพาะที่ฝ่ามือและฝ่าเท้า ซึ่งเป็นจุดที่มีปลายประสาทรับความรู้สึกหนาแน่น จุดสังเกตสำคัญที่ต่างจากอาการคันคนท้องทั่วไปคือ ไม่มีผื่นหรือผดให้เห็นบนผิวหนัง ตามที่แม่อูนเคยเตือนไว้ในคลิปนั่นเองค่ะ

สาเหตุของ ICP เกิดจากอะไร

สาเหตุที่แท้จริงของ ICP ยังไม่ทราบแน่ชัด 100% แต่ผู้เชี่ยวชาญเชื่อว่าเกี่ยวข้องกับหลายปัจจัยร่วมกัน โดยรายงานจาก Cleveland Clinic และงานวิจัยในวารสาร Cureus ที่ตีพิมพ์ผ่าน PMC ระบุปัจจัยเสี่ยงไว้ดังนี้

ฮอร์โมนเปลี่ยนแปลง โดยเฉพาะฮอร์โมนเอสโตรเจนและโปรเจสเตอโรนที่เพิ่มสูงขึ้นมากในไตรมาส 3 ไปรบกวนการทำงานของตัวลำเลียงน้ำดีในตับ
พันธุกรรม พบว่ามีความเกี่ยวข้องกับยีนบางชนิด ซึ่งควบคุมการขนส่งน้ำดีในตับ โดยพบว่าการรวมกันของยีนเหล่านี้ทำให้เกิดภาวะคอเลสตาซิสรุนแรงและตับทำงานผิดปกติ
เคยมีประวัติครอบครัวเป็น ICP หรือเคยเป็นในท้องก่อนหน้า ความเสี่ยงเป็นซ้ำจะสูงขึ้น
ตั้งครรภ์แฝด เพิ่มความเสี่ยงมากกว่าตั้งครรภ์เดี่ยว เนื่องจากระดับฮอร์โมนสูงกว่าปกติ

ตารางเปรียบเทียบ อาการคันคนท้องทั่วไป VS อาการคันจาก ICP


หัวข้อ	คันคนท้องทั่วไป	คันจาก ICP
ตำแหน่งที่คัน	หน้าท้อง ต้นขา สะโพก ทั่วตัว	เด่นชัดที่ฝ่ามือ ฝ่าเท้า ก่อนลามไปทั่วตัว
ผื่น/ผด	มักมีผื่นแดง ตุ่มนูน หรือผดให้เห็น	ไม่มีผื่นหรือผดให้เห็นเลย
ช่วงเวลาที่คันมาก	คันตลอดวัน	มักคันหนักขึ้นตอนกลางคืน
ไตรมาสที่พบบ่อย	พบได้ทุกไตรมาส	มักเริ่มไตรมาส 2-3
อาการร่วม	ผิวแห้งตึง	ปัสสาวะสีเข้ม อุจจาระสีซีด อ่อนเพลีย เบื่ออาหาร
ความเสี่ยงต่อทารก	แทบไม่มี	เสี่ยงคลอดก่อนกำหนด ทารกเครียด และเสียชีวิตในครรภ์
การวินิจฉัย	ดูจากอาการภายนอก	ต้องตรวจเลือดวัดค่ากรดน้ำดีและค่าตับ

สัญญาณเตือน ICP ที่คนท้องต้องรีบสังเกต

Cleveland Clinic ให้ข้อมูลไว้ว่า ภาวะน้ำดีคั่งในตับขณะตั้งครรภ์ หรือ ICP ส่งผลต่อประมาณ 1 ถึง 2 ในทุก 1,000 ครรภ์ อาการหลักคืออาการคันรุนแรงโดยไม่มีผื่น มักเริ่มที่มือและเท้าก่อนลามไปยังส่วนอื่นของร่างกาย ขณะที่ข้อมูลจาก Tommy’s องค์กรด้านสุขภาพครรภ์ในสหราชอาณาจักรระบุว่า ภาวะนี้พบได้ประมาณ 7 ใน 1,000 คนท้อง และพบมากขึ้นในกลุ่มเชื้อสายอินเดีย-เอเชียหรือปากีสถาน-เอเชียถึง 15 ใน 1,000 คน

คุณแม่ควรสังเกตตัวเองด้วย checklist ต่อไปนี้ หากมีอาการตั้งแต่ 2 ข้อขึ้นไป ควรรีบไปพบแพทย์นะคะ

คันฝ่ามือหรือฝ่าเท้ารุนแรง โดยเฉพาะตอนกลางคืน
ไม่มีผื่นแดงหรือตุ่มให้เห็นบนผิวหนังบริเวณที่คัน
คันลามไปทั่วตัว แขน ขา หรือหน้าท้อง
ปัสสาวะสีเข้มขึ้นผิดปกติ
อุจจาระสีซีดกว่าปกติ
รู้สึกเบื่ออาหาร คลื่นไส้ อ่อนเพลียผิดปกติ
ตาหรือผิวเริ่มออกเหลือง (ในรายที่รุนแรง)
อาการคันไม่ดีขึ้นแม้ทาโลชั่นหรือครีมบำรุงผิว

ICP อันตรายกับแม่และลูกในท้องแค่ไหน

สำหรับคุณแม่ ICP มักไม่ได้ทำให้เกิดอันตรายรุนแรงต่อร่างกายในระยะยาว อาการคันและค่าตับมักกลับมาปกติหลังคลอด แต่จุดที่ต้องระวังจริง ๆ คือผลกระทบต่อทารกในครรภ์ งานวิจัยที่ตีพิมพ์ในวารสาร Biomolecules and Biomedicine ผ่าน PMC ปี 2024 ระบุว่า ความรุนแรงของ ICP มีความสัมพันธ์กับความเสี่ยงคลอดก่อนกำหนด การผ่าคลอด และภาวะขาดออกซิเจนในทารกแรกเกิดที่เพิ่มขึ้นตามระดับความรุนแรงของโรค

นอกจากนี้ StatPearls ของ NIH ยังระบุเพิ่มเติมว่า ความเสี่ยงต่อทารกและทารกแรกเกิด ได้แก่ ความเสี่ยงเสียชีวิตในครรภ์ที่เพิ่มขึ้น รวมถึงความเสี่ยงคลอดก่อนกำหนด ภาวะหายใจลำบากขณะคลอด กลุ่มอาการหายใจลำบาก และภาวะมีขี้เทาปนในน้ำคร่ำ ยิ่งค่ากรดน้ำดีในเลือดสูงเท่าไร ความเสี่ยงยิ่งเพิ่มขึ้นตามไปด้วย นี่จึงเป็นเหตุผลที่แพทย์ต้องติดตามอาการอย่างใกล้ชิด และในบางรายอาจต้องกระตุ้นคลอดก่อนกำหนด เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดเหตุการณ์ที่ไม่คาดคิดในช่วงโค้งสุดท้ายของการตั้งครรภ์ค่ะ

วิธีวินิจฉัยและรักษา ICP

การวินิจฉัย

แพทย์จะวินิจฉัย ICP จากการซักประวัติอาการคัน ร่วมกับการตรวจเลือดหาค่าดังนี้

ระดับกรดน้ำดีรวมในเลือด (Total Serum Bile Acids) ซึ่งเป็นค่าหลักในการวินิจฉัย
ค่าเอนไซม์ตับ (Liver Function Test) เพื่อดูว่าตับทำงานผิดปกติหรือไม่
ค่าบิลิรูบิน ในบางรายอาจสูงขึ้นร่วมด้วย

การรักษา

ยาหลักที่ใช้รักษา ICP คือ Ursodeoxycholic Acid (UDCA) ซึ่งข้อมูลจาก Healthline อธิบายว่า แพทย์มักสั่งจ่ายยานี้เพื่อลดระดับเกลือน้ำดีในกระแสเลือด ซึ่งจะช่วยบรรเทาอาการคันได้ โดยงานวิจัยแบบ Randomized Controlled Trial ที่ตีพิมพ์ใน PubMed ยืนยันผลลัพธ์เชิงบวก UDCA ช่วยให้คะแนนอาการคันและผลตรวจการทำงานของตับของมารดาดีขึ้น โดยไม่รบกวนการผลิตฮอร์โมนเอสโตรเจนจากรกและทารก และเป็นที่ทนต่อยาได้ดีในหญิงตั้งครรภ์

นอกจากยา แพทย์อาจแนะนำแนวทางเสริมอื่น ๆ ร่วมด้วย ได้แก่

ตรวจติดตามสุขภาพทารกในครรภ์บ่อยขึ้น เช่น การตรวจ Non-Stress Test
พิจารณาให้วิตามินเคเสริม ในรายที่มีความเสี่ยงเลือดออกผิดปกติ
ในรายที่ค่ากรดน้ำดีสูงมาก แพทย์อาจนัดกระตุ้นคลอดในช่วงอายุครรภ์ 36-38 สัปดาห์ เพื่อลดความเสี่ยงต่อทารก

ข้อมูลจาก Cleveland Clinic ระบุว่า หากยาไม่สามารถลดระดับกรดน้ำดีได้ แพทย์อาจแนะนำให้คลอดก่อนกำหนด ซึ่งมักอยู่ในช่วงอายุครรภ์ประมาณ 37-38 สัปดาห์ เพื่อลดความเสี่ยงภาวะแทรกซ้อน

คำแนะนำจากผู้เชี่ยวชาญ

แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านสูติศาสตร์ทั้งในไทยและต่างประเทศเห็นตรงกันว่า อาการคันที่ฝ่ามือฝ่าเท้าโดยไม่มีผื่นเป็นสัญญาณที่ไม่ควรมองข้าม ข้อมูลจากภาควิชาสูติศาสตร์-นรีเวชวิทยา คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ระบุว่าโรคผิวหนังในสตรีตั้งครรภ์แบ่งเป็นกลุ่มที่พบทั่วไปและกลุ่มที่จำเพาะกับการตั้งครรภ์ ซึ่ง ICP จัดอยู่ในกลุ่มที่ต้องอาศัยการตรวจทางห้องปฏิบัติการเพื่อแยกโรคออกจากผื่นคันชนิดอื่นที่ไม่อันตราย คุณแม่จึงไม่ควรวินิจฉัยอาการด้วยตัวเอง แต่ควรปรึกษาสูตินรีแพทย์ทุกครั้งที่มีอาการคันผิดปกตินะคะ

คนท้องคันฝ่ามือ ฝ่าเท้า ควรทำอย่างไร

หากคุณแม่มีอาการคันฝ่ามือ ฝ่าเท้า หรือคันตามตัวรุนแรงแบบไม่มีผื่นให้เห็น โดยเฉพาะในไตรมาส 2-3 ควรรีบไปพบสูตินรีแพทย์เพื่อตรวจเลือดวัดค่ากรดน้ำดีและค่าตับทันที ไม่ควรปล่อยผ่านหรือคิดว่าเป็นแค่ผิวแห้งธรรมดา หากตรวจพบว่าเป็น ICP แพทย์จะให้ยา UDCA ควบคู่กับการติดตามสุขภาพทารกอย่างใกล้ชิด และในบางรายอาจต้องกระตุ้นคลอดก่อนกำหนดเพื่อความปลอดภัยของลูกน้อย

เหมือนที่แม่อูน ชนิสรา ฝากไว้ในคลิปว่า อยากให้เรื่องนี้ไปถึงคุณแม่คนอื่นที่อาจกำลังเจออาการแบบเดียวกันอยู่แต่ปล่อยผ่านไป การรู้ทันและรีบพบแพทย์ตั้งแต่เนิ่น ๆ คือกุญแจสำคัญที่จะช่วยให้ทั้งแม่และลูกปลอดภัยผ่านช่วงตั้งครรภ์ไปได้ด้วยดีค่ะ

@thechanisara แม่ ถ้าคันฝ่ามือ ฝ่าเท้า หรือตามตัวแบบไม่มีผด กลางคืนจะยิ่งหนัก หยุด ฟัง ขอร้อง🙏🏻กลัวสุดตั้งแต่ท้องมาจริงๆ ตอนแรกจะรอให้หาย หรือ คลอดค่อยเล่า แต่ถ้าเราไม่เจอคลิปของหมอพยาบาลที่เมกามาพูดเรื่องนี้ ICP (Intrahepatic Cholestasis of Pregnancy) เราจะไม่รู้เลยว่ามันน่ากลัวแค่ไหน ไตรมาส3ฮอโมนแม่ไม่ธรรมดานะคะ หมอบอกคลอดก็จะหายไปเอง เพราะฉะนั้นโค้งสุดท้ายแล้ว 💪🏻สังเกตตัวเองด้วยน้า ปล ตอนนี้ยังไงก็ต้องกระตุ้นคลอดในอายุครรภ์ที่หมอเลื่อนมาค่ะ ไม่งั้นอันตราย กินยาฉีดยาประคองไป หวังว่าคลิปนี้จะส่งไปถึงใครที่เจออยู่แล้วปล่อยผ่าน ซักคนนึงก็ยังดี ขอให้ทุกท่านแข็งแรงดีนะคะ🙏🏻 #icp #cholestasis ♬ original sound – ambientaloe

บทความอื่นๆ ที่น่าสนใจ

วิธีแก้ปวดหัว คนท้อง แบบไม่ใช้ยา คุณแม่ที่ตั้งครรภ์ สามารถทำได้เอง

10 ครีมคนท้อง สกินแคร์ ห้ามพลาด ปี 2026 ครีมทาผิว ครีมทาหน้าดี ๆ ปัง ๆ !

คนท้องหายใจไม่สะดวก แน่นหน้าอก อันตรายต่อลูกในท้องไหม?

ที่มา

บทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ความรู้ทั่วไปเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำวินิจฉัยของแพทย์ได้ หากคุณแม่มีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาสูตินรีแพทย์ที่ดูแลครรภ์โดยตรง

ข้อมูลอัปเดตล่าสุด กรกฎาคม 2569

มีข้อสงสัยเรื่องการตั้งครรภ์ หรือมีคำถามเรื่องการเลี้ยงลูกหรือเปล่าคะ? ติดตามอ่านบทความ หรือสอบถามสิ่งที่คุณอยากรู้ผ่านแอปของเราได้เลย ดาวน์โหลด theAsianparent แอปพลิเคชัน ทั้ง IOS และ Android ได้แล้ววันนี้!