ปวดฟันคุดตอนท้อง 14 สัปดาห์ พร้อมปวดท้องน้อยร่วมด้วย อันตรายต่อลูกไหม และควรทำยังไง

ปวดฟันคุดตอนท้อง พร้อมปวดท้องน้อยร่วมด้วย อันตรายต่อลูกไหม? สรุปเรื่องยาแก้ปวด การถอนฟันคุด ยาชา และสัญญาณเตือนที่ควรไปหาหมอทันที

Loading...
You got lucky! We have no ad to show to you!
ติดต่อโฆษณา

ปวดฟันคุดตอนท้องเป็นเรื่องที่คุณแม่หลายคนเจอ และไม่ควรทนปวดรอเฉย ๆ ค่ะ เพราะฟันคุดที่อักเสบหรือติดเชื้อควรได้รับการดูแลจากทันตแพทย์ค่ะ ส่วนอาการปวดท้องน้อยช่วงสัปดาห์ที่ 14 มักเกิดจากเอ็นที่พยุงมดลูกถูกดึงยืดตามการขยายตัวของมดลูก ซึ่งเป็นเรื่องปกติ แต่ถ้ามีเลือดออก มีไข้ หรือปวดรุนแรงไม่หาย ต้องรีบไปพบแพทย์นะคะ

สรุปสั้น ๆ

  • ทำฟันตอนท้องปลอดภัยกว่าที่คิด: ACOG ระบุว่าการถอนฟัน รักษารากฟัน และอุดฟันที่ต้องรักษาทันที ทำได้ในทุกช่วงของการตั้งครรภ์ และการเลื่อนรักษาอาจทำให้ปัญหาซับซ้อนขึ้น
  • ไตรมาสที่ 2 เหมาะกับการรักษาที่ไม่เร่งด่วน: งานทบทวนวรรณกรรมทางทันตกรรมระบุว่าเป็นช่วงที่เหมาะที่สุด และกรมอนามัยแนะนำให้รักษาตามความจำเป็นในช่วงตั้งครรภ์เดือนที่ 4–6
  • ยาแก้ปวด: paracetamol เป็นตัวเลือกแรกที่ ACOG แนะนำ โดยใช้เมื่อจำเป็น ในปริมาณที่เหมาะสม และปรึกษาแพทย์ก่อน ส่วนยากลุ่ม NSAIDs ไม่ควรซื้อกินเอง
  • ปวดท้องน้อยเล็กน้อยมักเป็นเรื่องปกติ: แต่ถ้าปวดไม่หายหลังผ่านไปไม่กี่ชั่วโมง หรือมีอาการอื่นร่วมด้วย ให้โทรหาแพทย์

ปวดฟันคุดตอนท้องอยู่ดี ๆ ก็ปวดจี๊ดขึ้นมา แถมยังมีอาการปวดท้องน้อยแทรกเข้ามาอีก คุณแม่หลายคนคงใจเต้นตึกตักว่าจะกระทบลูกน้อยในท้องหรือเปล่า กินยาแก้ปวดอะไรได้บ้าง และถอนฟันได้ไหม ไม่ต้องตกใจไปนะคะ บทความนี้รวบรวมข้อมูลจากแนวทางของสมาคมสูตินรีแพทย์สหรัฐฯ (ACOG) งานวิจัยทางการแพทย์ และข้อมูลจากกรมอนามัย มาตอบข้อสงสัยให้ทีละเรื่องค่ะ

ปวดฟันคุดตอนท้อง เรื่องที่เกิดขึ้นบ่อยกว่าที่คิด

ช่วงตั้งครรภ์ร่างกายเปลี่ยนไปหลายอย่าง รวมถึงในช่องปากด้วยค่ะ ACOG อธิบายว่าร่างกายคุณแม่ตอบสนองต่อคราบพลัคมากขึ้น ทำให้เหงือกบวมและเลือดออกง่ายในคุณแม่ส่วนใหญ่ โดยคุณแม่ที่เคยมีเหงือกอักเสบมาก่อนตั้งครรภ์จะกำเริบง่ายกว่าเดิม ฟันคุดที่เคยอยู่เฉย ๆ จึงอาจเริ่มส่งสัญญาณขึ้นมาในช่วงนี้พอดี

จากผลโพล ของคอมมูนิตี้ theAsianparent มีคุณแม่ 34% จากผู้ตอบทั้งหมด 2,918 คน ที่เคยปวดฟันระหว่างตั้งครรภ์ และงานวิจัยในบราซิลที่ศึกษาคุณแม่ 315 คน พบว่ามีถึง 54.9% ที่มีอาการปวดฟันขณะตั้งครรภ์ โดยฟันผุที่ยังลุกลามอยู่เป็นปัจจัยสำคัญที่สุด ตัวเลขอาจต่างกันตามกลุ่มตัวอย่าง แต่สิ่งที่บอกเราได้ชัด ๆ คือ คุณแม่ไม่ได้เจอเรื่องนี้อยู่คนเดียวนะคะ

ทำไมฟันคุดถึงสร้างปัญหาได้ง่าย

ฟันคุดที่โผล่ขึ้นมาไม่เต็มซี่มักมีเหงือกคลุมอยู่บางส่วน ทำให้แบคทีเรียมีช่องทางเข้าไปรอบ ๆ ฟันจนเกิดการอักเสบติดเชื้อ ซึ่งเรียกว่า pericoronitis อาการที่พบได้ตั้งแต่ปวดและเหงือกบวม ไปจนถึงอ้าปากลำบาก กลืนเจ็บ และมีไข้ ถ้าปล่อยไว้ การติดเชื้อรุนแรงอาจลามจากกรามไปถึงแก้มและคอได้

 

 

ปวดท้องน้อยตอนท้อง 14 สัปดาห์ ปกติหรือไม่ปกติ

ช่วงสัปดาห์ที่ 14–27 มดลูกขยายตัวเร็ว เอ็นที่ยึดรอบมดลูก (round ligament) จึงถูกดึงยืดและเกิดอาการเกร็งได้ โดยจะรู้สึกที่ท้อง สะโพก หรือหัวเหน่า และมักปวดมากขึ้นเวลาลุกนั่งเร็ว ๆ จาม ไอ หรือหัวเราะ Cleveland Clinic ระบุว่านี่เป็นอาการที่พบบ่อยและปกติในไตรมาสที่ 2 และไม่เป็นอันตรายต่อทั้งแม่และลูก

ส่วนอาการปวดท้องน้อยจะเกี่ยวกับฟันคุดหรือไม่นั้น ปวดท้องน้อยตอนท้องมีสาเหตุได้หลายอย่าง จึงไม่ควรเดาเองว่าเป็นผลจากฟันคุดนะคะ ถ้าสงสัยให้แจ้งทั้งทันตแพทย์และสูติแพทย์ที่ฝากครรภ์ให้ทราบทั้งสองอาการเลยค่ะ ใครอยากเข้าใจว่าแบบไหนปกติ แบบไหนต้องรีบไปหาหมอ อ่านต่อได้ที่ อาการปวดท้องระหว่างตั้งครรภ์ ค่ะ

 

Loading...
You got lucky! We have no ad to show to you!
ติดต่อโฆษณา

สัญญาณเตือนที่ควรไปโรงพยาบาลทันที

  • ปวดท้องรุนแรง หรือปวดไม่หายแม้ผ่านไปหลายชั่วโมง
  • มีเลือดออกทางช่องคลอด
  • มีน้ำใส ๆ หรือของเหลวไหลออกจากช่องคลอด
  • มีไข้ โดยเฉพาะไข้ที่เกิดร่วมกับอาการปวดฟัน อาจแปลว่ามีการติดเชื้อ
  • หน้าหรือกรามบวม อ้าปากลำบาก กลืนลำบาก หรือหายใจลำบาก

ปวดฟันคุดตอนท้องส่งผลต่อลูกได้ยังไง

เรื่องแรกที่อยากให้คุณแม่รู้คือ ไม่ควรทนปวดแล้วรอไปก่อนนะคะ ACOG ระบุว่าความเจ็บปวดที่ไม่ได้รับการดูแลอาจทำให้ฮอร์โมนความเครียดเพิ่มขึ้นและส่งผลต่อร่างกายได้ และถ้าฟันคุดอักเสบจนลุกลาม ก็ต้องได้รับการรักษาจากทันตแพทย์

ส่วนเรื่องที่คุณแม่หลายคนกังวลว่าจะคลอดก่อนกำหนดหรือไม่ ข้อมูลที่มีตอนนี้ค่อนข้างมีรายละเอียด ACOG ระบุว่ามีงานวิจัยบางชิ้นพบความสัมพันธ์ระหว่างการติดเชื้อของเหงือกและเนื้อเยื่อรอบฟัน (โรคปริทันต์) กับการคลอดก่อนกำหนด แต่หลักฐานยังไม่แสดงว่าการรักษาโรคเหงือกระหว่างตั้งครรภ์ช่วยลดความเสี่ยงนี้ได้ ขณะที่กรมอนามัยของไทยระบุว่า โรคปริทันต์อาจเป็นปัจจัยเสี่ยงของการคลอดก่อนกำหนดและทารกน้ำหนักแรกเกิดน้อย ข้อมูลเหล่านี้พูดถึงโรคเหงือก ไม่ได้พูดถึงฟันคุดโดยตรง จึงไม่ควรตีความว่าฟันคุดทำให้คลอดก่อนกำหนดนะคะ สิ่งที่แนวทางทั้งหมดเห็นตรงกันคือ การดูแลสุขภาพช่องปากระหว่างตั้งครรภ์ปลอดภัยและควรทำ

อยากรู้ว่าสุขภาพช่องปากของคุณแม่เชื่อมโยงกับลูกน้อยในครรภ์อย่างไร อ่านเพิ่มเติมได้ที่ ทำไมคนท้องต้องตรวจฟัน ค่ะ

 

ถอนฟันคุดตอนท้องได้ไหม ทำได้ช่วงไหนปลอดภัยที่สุด

คุณแม่หลายคนกลัวว่าการทำฟันตอนท้องจะเป็นอันตราย แต่ ACOG ระบุว่า การถอนฟัน การรักษารากฟัน และการอุดฟันที่ผุจนต้องรักษาทันที สามารถทำได้ในทุกช่วงของการตั้งครรภ์ และการเลื่อนรักษาอาจทำให้ปัญหาซับซ้อนขึ้น ทางด้านงานทบทวนวรรณกรรมทางทันตกรรมก็ระบุว่า ไตรมาสที่ 2 เป็นช่วงที่เหมาะที่สุดสำหรับการรักษา แต่ถ้ามีอาการปวดเฉียบพลันหรือติดเชื้อ ทันตแพทย์สามารถรักษาฉุกเฉินได้ตลอดการตั้งครรภ์ สอดคล้องกับกรมอนามัยที่แนะนำให้รักษาตามความจำเป็นในช่วงตั้งครรภ์เดือนที่ 4–6

 

Loading...
You got lucky! We have no ad to show to you!
ติดต่อโฆษณา
ช่วงอายุครรภ์ การรักษาฟัน หมายเหตุ
ไตรมาสที่ 1
(สัปดาห์ที่ 1–13)
เลื่อนได้ถ้าไม่เร่งด่วน เป็นช่วงที่อวัยวะของทารกกำลังก่อตัว แต่ถ้าปวดเฉียบพลันหรือติดเชื้อ ทันตแพทย์รักษาได้ ไม่ควรรอ
ไตรมาสที่ 2
(สัปดาห์ที่ 14–27)
เหมาะที่สุดสำหรับการรักษาที่ไม่เร่งด่วน เหมาะกับการถอนฟัน อุดฟัน และขูดหินปูน
ไตรมาสที่ 3
(สัปดาห์ที่ 28 เป็นต้นไป)
ทำได้ถ้าจำเป็น ท้องใหญ่ขึ้น ทันตแพทย์อาจให้นอนเอียงตัวเล็กน้อยระหว่างรักษาเพื่อความสบายตัว

ถ้าคุณแม่อยู่ราว ๆ สัปดาห์ที่ 14 ก็กำลังเข้าสู่ไตรมาสที่ 2 พอดี แต่ถ้าปวดมาก เหงือกบวม หรือมีไข้ ไม่ต้องรอให้ถึงช่วงไหนนะคะ ไปพบทันตแพทย์ได้เลยค่ะ

บรรเทาปวดฟันคุดระหว่างรอพบหมอ ทำอะไรได้บ้าง

ถ้าคืนนี้ปวดมากและกว่าจะได้พบทันตแพทย์ก็พรุ่งนี้ มีวิธีบรรเทาเบื้องต้นดังนี้ค่ะ

  • บ้วนปากด้วยน้ำเกลืออุ่น ACOG แนะนำเกลือ 1 ช้อนชาต่อน้ำอุ่น 1 ถ้วย เพื่อช่วยลดการระคายเคืองของเหงือก และ Healthline ระบุว่าอาจช่วยบรรเทาอาการปวดฟันได้
  • ประคบเย็นที่แก้มด้านนอก บริเวณที่ปวด อาจช่วยบรรเทาอาการได้
  • กินยาพาราเซตามอลเมื่อจำเป็น ตามขนาดบนฉลากหรือที่แพทย์แนะนำ และระวังยาผสมที่มีพาราเซตามอล อยู่แล้ว เพราะอาจทำให้ได้รับเกินขนาดโดยไม่รู้ตัว ถ้าไม่แน่ใจ โทรถามแพทย์ฝากครรภ์ก่อนนะคะ
  • ไม่ซื้อยากลุ่ม NSAIDs กินเอง ยากลุ่ม NSAIDs เช่น ibuprofen, naproxen, diclofenac และ mefenamic acid องค์การอาหารและยาสหรัฐฯ (FDA) เตือนว่าการใช้ตั้งแต่ประมาณสัปดาห์ที่ 20 เป็นต้นไปอาจทำให้ไตของทารกทำงานผิดปกติและน้ำคร่ำน้อยได้ จึงไม่ควรใช้เว้นแต่แพทย์สั่ง และควรหลีกเลี่ยงตั้งแต่สัปดาห์ที่ 30 เป็นต้นไป แม้ตอนนี้คุณแม่จะยังไม่ถึงสัปดาห์ที่ 20 ก็ไม่ควรซื้อกินเอง ให้ถามแพทย์ก่อนทุกครั้งค่ะ ส่วนแอสไพรินขนาดต่ำ แพทย์อาจสั่งใช้ในบางกรณี แต่ต้องอยู่ในการดูแลของแพทย์เท่านั้น
  • โทรนัดทันตแพทย์ให้เร็วที่สุด วิธีข้างต้นช่วยได้แค่ชั่วคราว ไม่ได้รักษาต้นเหตุของอาการปวด

 

Loading...
You got lucky! We have no ad to show to you!
ติดต่อโฆษณา

 

ควรไปหาหมอที่ไหน ทันตแพทย์หรือสูติฯ ก่อนดี

คำตอบคือควรให้ทั้งสองฝ่ายรับรู้ค่ะ ACOG เองก็แนะนำให้สูติแพทย์ประสานกับทันตแพทย์เพื่อดูแลคุณแม่ร่วมกัน แต่ถ้าต้องเลือกไปที่ไหนก่อน ให้ดูอาการเป็นหลัก

  • ถ้าปวดท้องรุนแรง มีเลือดออก มีน้ำไหล หรือมีไข้: ไปสูติแพทย์หรือห้องฉุกเฉินก่อนทันที
  • ถ้าปวดฟันเป็นหลัก และปวดท้องน้อยเพียงเล็กน้อยโดยไม่มีอาการอื่น: นัดทันตแพทย์โดยเร็ว แล้วแจ้งสูติแพทย์ที่ฝากครรภ์ให้ทราบด้วย

กรมอนามัยแนะนำให้คุณแม่ที่ฝากครรภ์ตามสถานบริการสาธารณสุขได้รับการตรวจฟัน และรักษาตามความจำเป็นหรือส่งต่อเพื่อรับการรักษาที่เหมาะสม โดยหากคุณแม่มีสิทธิบัตรทอง คุณแม่สามารถตรวจฟัน อุดฟัน ถอนฟัน ขูดหินปูนได้ฟรี ที่หน่วยบริการที่ขึ้นทะเบียนกับ สปสช. ก่อนรับการรักษาทุกครั้ง อย่าลืมบอกทันตแพทย์ว่ากำลังตั้งครรภ์และอายุครรภ์เท่าไรด้วยนะคะ

ดูแลสุขภาพช่องปากตลอด 9 เดือน เช็กลิสต์สำหรับคุณแม่

  • แปรงฟันด้วยยาสีฟันผสมฟลูออไรด์อย่างน้อยวันละ 2 ครั้ง ครั้งละอย่างน้อย 2 นาที และงดกินอาหารหรือเครื่องดื่มหลังแปรงฟัน 2 ชั่วโมง ตามสูตร 2-2-2 ของกรมอนามัย
  • ใช้ไหมขัดฟันวันละครั้ง
  • ลดของหวานและเครื่องดื่มรสหวาน เพราะทำให้ฟันผุง่ายขึ้นในช่วงตั้งครรภ์
  • ถ้าแพ้ท้องอาเจียนบ่อย ลองบ้วนปากด้วยน้ำผสมเบกกิ้งโซดา (1 ช้อนชาต่อน้ำ 1 ถ้วย) เพื่อช่วยลดความเป็นกรดที่กัดฟัน
  • ไปตรวจฟันหากผ่านมาเกิน 6 เดือนแล้วนับจากครั้งล่าสุด หรือเมื่อมีปัญหาในช่องปาก เช่น เหงือกบวม ปวดฟัน

FAQ: คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ ปวดฟันคุดตอนท้อง

Q: ปวดฟันคุดตอนท้องจะทำให้แท้งได้ไหม

A: จากแนวทางของ ACOG ที่เรารวบรวมมา ไม่มีการระบุว่าอาการปวดฟันคุดทำให้แท้ง และ ACOG ยืนยันว่าการรักษาทางทันตกรรมที่จำเป็นปลอดภัยในทุกช่วงของการตั้งครรภ์ทางด้าน UT Southwestern Medical Center ก็ระบุว่าการรักษาฟันไม่ได้เพิ่มความเสี่ยงแท้ง และไม่แนะนำให้เลื่อนการรักษาที่จำเป็น สิ่งที่ควรกังวลมากกว่าคือการปล่อยให้อักเสบหรือติดเชื้อโดยไม่รักษาค่ะ

Q: กินยาแก้ปวดฟันตอนท้องได้ไหม

A: พาราเซตามอลเป็นตัวเลือกแรกที่ ACOG แนะนำ โดยใช้เมื่อจำเป็น ในปริมาณที่เหมาะสม และหลังปรึกษาแพทย์ ส่วนยากลุ่ม NSAIDs เช่น ibuprofen และ mefenamic acid ไม่ควรซื้อกินเอง โดยเฉพาะตั้งแต่สัปดาห์ที่ 20 เป็นต้นไป ที่สำคัญ ควรปรึกษาแพทย์ฝากครรภ์ก่อนกินยาทุกชนิด แม้จะเป็นยาที่ซื้อเองได้ตามร้านขายยาก็ตามค่ะ

Q: ฉีดยาชาถอนฟันตอนท้องปลอดภัยไหม

A: ปลอดภัยค่ะ ACOG ระบุว่ายาชา lidocaine ทั้งแบบมีและไม่มี epinephrine ปลอดภัยในระหว่างตั้งครรภ์ ทันตแพทย์จะเลือกชนิดและปริมาณที่เหมาะสมให้

Q: เอกซเรย์ฟันตอนท้องได้ไหม

A: ได้ค่ะ ACOG ระบุว่าการเอกซเรย์ฟันปลอดภัยในระหว่างตั้งครรภ์ โดยต้องป้องกันบริเวณท้องและต่อมไทรอยด์ งานทบทวนวรรณกรรมทางทันตกรรมแนะนำให้ทำหลังไตรมาสแรกและเมื่อจำเป็นจริง ๆ

Q: ปวดฟันแล้วครั่นเนื้อครั่นตัว มีไข้ หมายความว่าอะไร

A: มีไข้ร่วมกับปวดฟันคุดอาจเป็นสัญญาณว่ามีการติดเชื้อ โดยเฉพาะถ้ามีหน้าหรือกรามบวม ต่อมน้ำเหลืองโต อ้าปากลำบาก หรือกลืนลำบาก ซึ่ง WebMD ระบุว่าอาจเป็นสัญญาณของการติดเชื้อรุนแรง ให้รีบไปพบทันตแพทย์หรือโรงพยาบาลทันที และแจ้งแพทย์ฝากครรภ์ด้วยค่ะ ไม่ควรรอดูอาการที่บ้าน

Q: คนท้องปวดหว่างขาหรือร้าวมาที่อุ้งเชิงกราน เกี่ยวกับปวดท้องน้อยไหม

A: อาการปวดจากเอ็นที่ยึดรอบมดลูก อาจรู้สึกได้ที่ท้อง สะโพก หรือหัวเหน่า จึงอาจปวดคาบเกี่ยวกันได้ ถ้าอยากแยกแยะว่าอาการที่รู้สึกอยู่มาจากไหน อ่านเพิ่มเติมได้ที่ คนท้องปวดหว่างขา ค่ะ

Q: ถ้ายังไม่อยากถอนฟันตอนท้อง มีทางอื่นไหม

A: ขึ้นอยู่กับการประเมินของทันตแพทย์ค่ะ ถ้าเป็นการอักเสบที่ยังไม่รุนแรง ทันตแพทย์อาจทำความสะอาดบริเวณที่อักเสบและให้ยาปฏิชีวนะที่ใช้ได้ในคนท้องเพื่อคุมการติดเชื้อไว้ก่อน แต่ถ้าติดเชื้อรุนแรงหรืออักเสบซ้ำ ๆ อาจต้องถอนฟันคุดออกแม้ยังตั้งครรภ์อยู่ ซึ่ง ACOG เตือนว่าการเลื่อนรักษาอาจทำให้ปัญหาซับซ้อนขึ้น จึงควรคุยกับทันตแพทย์และสูติแพทย์เพื่อวางแผนด้วยกันนะคะ

 

ปวดฟันคุดตอนท้องไม่ใช่เรื่องที่คุณแม่ต้องทนเงียบ ๆ ค่ะ การรักษาทางทันตกรรมที่จำเป็นปลอดภัยในระหว่างตั้งครรภ์ ยาที่ใช้ก็มีตัวเลือกที่ปลอดภัยให้ทันตแพทย์และสูติแพทย์ช่วยเลือกให้ ส่วนอาการปวดท้องน้อยช่วงสัปดาห์ที่ 14 มักเป็นเรื่องปกติจากมดลูกที่กำลังขยาย แต่ถ้ามีเลือดออก ไข้ น้ำไหล หรือปวดรุนแรงไม่หาย อย่ารอช้า ไปพบแพทย์ทันทีนะคะ ขอเป็นกำลังใจให้คุณแม่หายปวดไว ๆ และผ่านช่วงเวลานี้ไปได้อย่างสบายใจค่ะ

Loading...
You got lucky! We have no ad to show to you!
ติดต่อโฆษณา

บทความนี้ให้ข้อมูลเพื่อการศึกษาเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำปรึกษาจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญได้ หากมีความกังวลเรื่องสุขภาพระหว่างตั้งครรภ์ กรุณาพบแพทย์ทุกครั้ง

 

บทความอื่นๆ ที่น่าสนใจ

30 บาทรักษาทุกที่ สิทธิบัตรทอง 2569 ปรับเกณฑ์ใหม่! เจ็บป่วย-ทำฟัน ที่คลินิกเอกชน ได้กี่ครั้ง?

คนท้องปวดฟัน ทำไงดี แม่ท้องปวดฟันคุด เหงือกบวม กินยาอะไรได้บ้าง?

คนท้องทําฟัน ฉีดยาชาได้ไหม จะเป็นอันตรายกับลูกในท้องหรือเปล่า?

 

แหล่งอ้างอิง

  1. Oral Health Care During Pregnancy and Through the Lifespan (Committee Opinion No. 569), ACOG
  2. Pregnancy and Dentistry: A Literature Review on Risk Management during Dental Surgical Procedures, Dentistry Journal (PMC)
  3. Round Ligament Pain, Cleveland Clinic
  4. FDA recommends avoiding use of NSAIDs in pregnancy at 20 weeks or later because they can result in low amniotic fluid, U.S. Food and Drug Administration
  5. Acetaminophen and Pregnancy, ACOG
  6. Society for Maternal-Fetal Medicine Statement: Acetaminophen use during pregnancy, SMFM Publications
  7. What Is Pericoronitis?, WebMD
  8. Pericoronitis – Causes, Symptoms, Diagnosis, Treatment, and Prevention, Apollo Hospitals
  9. เตือนหญิงตั้งครรภ์ฟันผุ ลูกเสี่ยงรับเชื้อ-คลอดก่อนกำหนด (ข้อมูลจากกรมอนามัย), Thai PBS
  10. Warning signs during pregnancy, Institut national de santé publique du Québec (INSPQ)
  11. Dental Pain and Associated Factors Among Pregnant Women: An Observational Study, Maternal and Child Health Journal (Springer Medicine)
  12. Dental Care in Pregnancy, InfantRisk Center
  13. Pregnancy dentist: 7 common questions about dental care during pregnancy, UT Southwestern Medical Center
  14. Home Remedies for Toothache, Healthline
  15. Toothache during pregnancy (poll), theAsianparent Community
  16. Maintaining oral health during pregnancy, TRICARE

 

บทความอัปเดตล่าสุด ตุลาคม 2569