ปัญหาวัยรุ่นเมื่อลูก "อารมณ์ร้อน เจ้าอารมณ์" ทำอย่างไรดี ?

อารมณ์ร้อน เจ้าอารมณ์ คงเป็นปัญหาที่พบได้บ่อยในเด็กช่วงอายุวัยรุ่น ซึ่งมักเกิดจากหลายปัจจัยทั้งที่สามารถควบคุมได้ และไม่สามารถควบคุมได้ โดยสามารถแก้ได้จากการเรียนรู้สาเหตุที่ทำให้เด็กไม่สามารถคุมอารมณ์ตนเองได้ เพื่อทำการแก้ไขตามสาเหตุนั้น ๆ อย่างสมเหตุสมผลที่สุด

สาเหตุที่ทำให้เด็กเป็นคนอารมณ์ร้อน

ปัจจัยที่ทำให้เกิดอารมณ์ร้อน เป็นคนเจ้าอารมณ์นั้นมีอยู่หลายปัจจัยเริ่มตั้งแต่การเลี้ยงลูกตั้งแต่เด็ก ๆ พฤติกรรมสุ่มเสี่ยงต่าง ๆ ไปจนถึงโรคทางร่างกาย และปัญหาสุขภาพจิต สามารถอธิบายได้ ดังนี้

เป็นนิสัยของเด็กเองจากการตามใจ : บางคนอาจมีอาการขี้หงุดหงิด ขี้โมโหจากนิสัยส่วนตัวของเด็กเอง ซึ่งพบได้เป็นปกติทั่วไป แต่อย่างที่เรารู้กันดีว่าเด็กเหมือนผ้าขาว ก่อนเขาจะเข้าสู่ช่วงวัยรุ่น ก็ต้องเป็นวัยเด็กน้อยที่เรียนรู้จากสิ่งรอบข้างมาก่อนทั้งนั้น หรืออาจเรียกได้ว่าเลี้ยงเขามาแบบไหน เขาก็โตมาแบบนั้น ในส่วนของอารมณ์ที่ร้อน หรือการเป็นเด็กวัยรุ่นเจ้าอารมณ์ มักเกิดจากการถูกตามใจมากเกินไปในวัยเด็ก ทำให้ไม่รู้จักการรอ หรือไม่พยายามเข้าใจผู้อื่น และหากไม่ได้รับการแก้ไข ก็มีโอกาสสูงที่จะติดนิสัยไปจนโตอีกด้วย

ปัญหาอารมณ์จากสุขภาพทางจิต : นอกจากจะเป็นนิสัยของเด็กเองแล้ว ยังมีปัจจัยที่สามารถเกิดขึ้นได้เอง และยากที่จะควบคุม หรือป้องกัน นั่นคือการเกิดจากภาวะทางจิต ทำให้ส่งผลต่ออารมณ์ และความรู้สึกของเด็กหลากหลายรูปแบบ หนึ่งในนั้นคืออารมณ์โกรธ หงุดหงิด ขี้โมโห ได้แก่ โรคไบโพลาร์ (Bipolar Disorder), โรคไบโพลาร์แบบไม่รุนแรง (Cyclothymic Disorder), โรคความผิดปกติในการควบคุมอารมณ์ (Disruptive Mood Dysregulation Disorder), โรคซึมเศร้า (Major Depressive Disorder) และโรคประสาทซึมเศร้า (Dysthymia) เป็นต้น

ปัญหาสุขภาพ หรือความผิดปกติทางกาย : ฮอร์โมนในร่างกายมีความสำคัญต่อเราไม่แพ้ส่วนอื่น ๆ ในร่างกาย ฮอร์โมนหลายชนิดสามารถส่งผลต่อสภาวะอารมณ์ได้ด้วยเช่นกัน นอกจากนี้การเกิดปัญหากับสภาพร่างกายบางส่วนก็สามารถทำให้มีอารมณ์ร้อนได้ด้วย เช่น โรคที่เกิดกับส่วนระบบประสาท, สมอง, หัวใจ, หลอดเลือด, ต่อมไทรอยด์ และปอด เป็นต้น โรคที่ส่งผลต่ออวัยวะเหล่านี้ล้วนส่งผลต่ออารมณ์ได้ด้วยเช่นกัน

ปัจจัยอื่น ๆ : ส่วนอื่น ๆ ที่มีทำให้ไม่สามารถควบคุมอารมณ์ได้ ตัวอย่างเช่น การติดสารเสพติดซึ่งผลโดยตรงต่อการควบคุมอารมณ์ตนเองอยู่แล้ว, ภาวะความเครียด หรือความกดดันที่มากเกินไป, เกิดเหตุการณ์ที่ส่งผลกระทบต่อสภาพจิตใจอย่างมาก, พันธุกรรม, การคบเพื่อน, การเลียนแบบ ไปจนถึงการรับประทานอาหารที่มีน้ำตาลสูง เป็นต้น จะเห็นว่าปัจจัยในส่วนนี้จะมีทั้งที่สามารถควบคุมได้ และมีส่วนที่ไม่สามารถควบคุมได้เช่นกัน

วิดีโอจาก : ครูแอน Parent Coach

ลูกเป็นคนอารมณ์ร้อนจะส่งผลอย่างไร ?

การมีนิสัย อารมณ์ร้อน เจ้าอารมณ์ ไม่ใช่เรื่องที่ดีอยู่แล้ว เพราะจะส่งผลโดยตรงต่อตัวของลูกเองทั้งในปัจจุบันที่ทำให้คนรอบข้างรู้สึกไม่ดี โดยเฉพาะครอบครัว อาจส่งผลให้ไม่สามารถเข้ากับผู้อื่นได้ มีเพื่อนน้อย และไม่มีใครกล้าเข้าหาด้วย อาจติดเป็นนิสัยส่งผลต่ออนาคตของเด็กเองในรูปแบบเดียวกัน ด้วยปัญหาที่ส่งผลภาพรวมต่อผู้อื่นค่อนข้างมากนี้ จึงทำให้ไม่สามารถปล่อยเอาไว้ได้ ควรรีบแก้ไข และช่วยให้ลูกสามารถควบคุมอารมณ์ หรือหากเกิดจากปัจจัยโรคทางร่างกาย หรือสภาวะทางจิตก็ควรเข้าพบแพทย์เพื่อทำการรักษาอย่างจริงจัง

บทความที่เกี่ยวข้อง : สยบ! ลูกดื้อ เอาแต่ใจ ด้วย Positive Parenting เทรนด์ใหม่ของการเลี้ยงลูก

อารมณ์ร้อน เจ้าอารมณ์ 2

การแก้ปัญหาลูกเจ้าอารมณ์ด้วยตนเอง

เมื่อพบปัญหานี้ควรมองถึงเหตุผลที่ทำให้เกิดปัญหา ว่ามาจากอะไร แล้วดำเนินการแก้ปัญหาตามสาเหตุนั้น ๆ โดยทั่วไปหากพบว่ามาจากสภาพร่างกาย หรือความผิดปกติทางจิตควรให้ลูกเข้าพบแพทย์ก่อนเพื่อรับคำแนะนำ แต่ถ้าหากไม่ใช่ปัจจัยนี้ ให้แก้ไขเบื้องต้นโดยอาจใช้เวลามากน้อยก็ต้องขึ้นอยู่กับการเปิดรับของเด็กด้วย ได้แก่

ดูแลสุขภาพพื้นฐานให้ดี : การคอยดูแลสุขภาพของเด็กทั้งอาหารการกิน การพักผ่อนที่พอดี ไปจนถึงการออกกำลังกาย หรือการพาไปตรวจสุขภาพเป็นประจำ เป็นการแก้ปัญหาเบื้องต้นที่ดี เพราะจะทำให้ทราบถึงสภาวะความผิดปกติ และลดโอกาสเกิดอารมณ์ร้อน จากปัญหาสุขภาพร่างกายโดยรวมได้เป็นอย่างดี

ชวนทำกิจกรรมกับคนรอบข้าง : เป็นธรรมชาติของเด็กที่มีปัญหาด้านอารมณ์จะไม่สามารถเข้าหาผู้อื่นได้ง่าย การได้มีโอกาสทำกิจกรรมต่าง ๆ หรือการเข้าสังคมกับผู้อื่นบ่อย ๆ จะสามารถทำให้เด็กได้เรียนรู้บรรทัดฐานของสังคมว่าควรทำตัวอย่างไร อะไรบ้างที่ไม่สามารถแสดงออกต่อหน้าผู้อื่นได้ เพื่อเป็นการขัดเกลานิสัยของเด็กไปในตัว

สอนให้ลูกควบคุมอารมณ์ : มีหลายวิธีที่สามารถช่วยให้เด็กสามารถควบคุมอารมณ์ได้ด้วยตนเอง เช่น เมื่ออารมณ์โกรธเริ่มเข้ามาหาให้นับ 1 ถึง 10 อย่างช้า ๆ ในใจ, พยายามนำตัวเองออกจากสถานการณ์ที่ไม่ค่อยพอใจ, คิดก่อนที่จะตอบโต้ใด ๆ ออกไป หรือให้ลูกเรียนรู้การพูดคำว่า “ขอโทษ” และการให้อภัยผู้อื่น เป็นต้น

พูดคุยตรง ๆ แสดงให้เห็นผลเสีย : บางครั้งการพูดคุยกันตรง ๆ ก็เป็นการแก้ปัญหาที่ดีอย่างหนึ่งสำหรับบุคคลในครอบครัวด้วยกันเอง และด้วยความที่เด็กเองก็อยู่ในช่วงวัยรุ่นก็ยิ่งเข้าใจในสิ่งที่คุณพ่อคุณแม่พยายามสื่อสารได้ง่ายกว่าเด็กเล็ก ถึงแม้อาจจะต่อต้านไปบ้าง โดยพยายามโฟกัสในข้อเสียของการเป็นเด็กเอาแต่ใจ อารมณ์ร้อน เจ้าอารมณ์ ว่าจะส่งผลต่อเด็กในมุมไหน และเกิดขึ้นจริงบ้างหรือยัง พร้อมกับชี้แนวทางที่ถูกต้อง และแสดงความเป็นห่วงเด็ก อย่าให้เขาคิดว่ามีแต่คนเกลียดเด็ดขาด

นอกจากนี้หากต้องการลดโอกาสเกิดปัญหาอารมณ์ร้ายในเด็ก ไม่ควรปล่อยให้เด็กเรียนรู้ทุกอย่างโดยปราศจากคำแนะนำ เพราะเขาอาจแก้ปัญหาแบบผิด ๆ การไม่เข้าไปพูดคุยให้ลูกรู้สึกคุ้นเคย อาจทำให้เด็กปิดบัง เก็บกด และยังทำให้คุณพ่อคุณแม่ไม่ทราบถึงปัญหาที่เด็กกำลังเจออีกด้วย

บทความอื่น ๆ ที่น่าสนใจ

ฝึกลูกให้ “รับฟังความคิดเห็นของผู้อื่น” ทำได้ไม่ยากแค่ 2 ขั้นตอน

ทำอย่างไรดี ? เมื่อลูกมี “โลกส่วนตัวสูง” แก้ได้แต่ต้องใช้เวลา

“ความเคารพ” สำคัญสำหรับเด็ก ฝึกอย่างไรให้ลูกเข้าใจตั้งแต่ยังเล็ก

ที่มาข้อมูล : pobpad sanook

มีข้อสงสัยเรื่องการตั้งครรภ์ หรือมีคำถามเรื่องการเลี้ยงลูกหรือเปล่าคะ? ติดตามอ่านบทความ หรือสอบถามสิ่งที่คุณอยากรู้ผ่านแอปของเราได้เลย ดาวน์โหลด theAsianparent แอปพลิเคชัน ทั้ง IOS และ Android ได้แล้ววันนี้!