ในช่วงตั้งครรภ์ ร่างกายแม่ต้องปรับตัวทั้งระบบเลือด ฮอร์โมน และการเผาผลาญ ทำให้เกิดอาการต่าง ๆ ที่บางครั้งไม่คุ้นเคย หนึ่งในนั้นคือ “คนท้องปวดหัวไมเกรน” ซึ่งอาจเกิดได้ทั้งในไตรมาส 1, 2 และ 3 ไม่ว่าจะเป็น คนท้องปวดหัวข้างเดียว ปวดข้างซ้าย ข้างขวา หรือแม้แต่ปวดท้ายทอย
แม้อาการไมเกรนจะไม่เป็นอันตรายโดยตรงต่อทารกในครรภ์ แต่ถ้าปวดรุนแรงหรือเกิดบ่อย อาจทำให้คุณแม่พักผ่อนไม่เพียงพอ เครียด และมีความดันโลหิตสูง ซึ่งอาจเพิ่มความเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อน เช่น ครรภ์เป็นพิษ (Preeclampsia) ได้ ดังนั้นการรู้วิธีรับมือที่ปลอดภัยจึงสำคัญมากค่ะ
คนท้องปวดหัวไมเกรน สาเหตุที่พบบ่อย
ไมเกรนเกิดจากความผิดปกติของการทำงานของสมองและหลอดเลือด โดยมีปัจจัยกระตุ้นหลายอย่าง ซึ่งในคนท้อง ฮอร์โมนเป็นตัวแปรสำคัญ
สาเหตุหลักในคนท้อง
- ฮอร์โมนเปลี่ยนแปลงอย่างมาก – ระดับเอสโตรเจนและโปรเจสเตอโรนขึ้นลง ส่งผลต่อเส้นเลือดในสมองและความไวต่อสิ่งกระตุ้น
- พักผ่อนไม่เพียงพอ – โดยเฉพาะในไตรมาส 3 ที่ท้องโต
- ภาวะขาดน้ำหรืออดอาหาร – ร่างกายต้องการน้ำและพลังงานเพิ่ม หากรับไม่พอจะกระตุ้นไมเกรน
- สิ่งกระตุ้นภายนอก – กลิ่นแรง เสียงดัง แสงจ้า อากาศเปลี่ยนกะทันหัน
- ความเครียดทางอารมณ์ – ความกังวลเกี่ยวกับการคลอดหรือการดูแลลูก
American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG) ระบุว่า การเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนและการนอนหลับไม่เพียงพอเป็นสาเหตุหลักของไมเกรนในคนท้อง และควรเลี่ยงปัจจัยกระตุ้น เช่น คาเฟอีนเกิน 200 มก./วัน และกลิ่นหรือแสงที่รบกวน
อาการของไมเกรนในคนท้อง
การรู้จักลักษณะของไมเกรนช่วยให้คุณแม่แยกออกจากอาการปวดหัวจากสาเหตุอื่น ๆ ได้ง่ายขึ้น
อาการเด่นของไมเกรนในคนท้อง
- ปวดตุบ ๆ ข้างเดียว (ปวดหัวข้างซ้าย หรือปวดหัวข้างขวา)
- มีอาการนำ เช่น เห็นแสงวูบวาบ เห็นภาพซ้อน ตาพร่า
- คลื่นไส้ อาเจียน
- ไวต่อแสง เสียง หรือกลิ่น
ข้อมูลจาก American Headache Society (AHS) แนะนำว่าการจดบันทึกอาการ (Headache diary) จะช่วยให้แม่รู้ปัจจัยกระตุ้น เช่น อาหาร เวลานอน หรือความเครียด และปรับพฤติกรรมได้ตรงจุด
ความแตกต่างของอาการในแต่ละไตรมาส
- คนท้องปวดหัวไมเกรน ไตรมาส 1 – ฮอร์โมนแกว่งมาก จึงปวดหัวบ่อย โดยเฉพาะตอนเช้าหรือหลังตื่นนอน
- คนท้องปวดหัวไมเกรน ไตรมาส 2 – ฮอร์โมนคงที่ขึ้น แต่อาจปวดหัวจากท่าทางหรือความเครียด
- คนท้องปวดหัวไมเกรน ไตรมาส 3 – น้ำหนักท้องและท่าทางเปลี่ยน ทำให้ปวดท้ายทอยและต้นคอร่วมด้วย
คำแนะนำจาก NICE (UK) ระบุว่าหากอาการปวดหัวเปลี่ยนลักษณะไปจากเดิม หรือมีอาการทางระบบประสาทร่วมด้วย ต้องได้รับตรวจอย่างละเอียดเพื่อคัดกรองภาวะอันตราย เช่น ครรภ์เป็นพิษหรือเส้นเลือดสมองอุดตัน
วิธีบรรเทาไมเกรนในคนท้องโดยไม่ใช้ยา
เนื่องจากยาหลายชนิดไม่ปลอดภัยต่อทารก การใช้วิธี แก้ปวดหัว คนท้อง ด้วยวิธีธรรมชาติและการปรับพฤติกรรมจึงเป็นทางเลือกแรก
เทคนิคบรรเทาไมเกรนแบบปลอดภัย
- ดื่มน้ำเพียงพอ – อย่างน้อย 8–10 แก้ว/วัน
- รับประทานอาหารตรงเวลา – เลี่ยงอาหารกระตุ้น เช่น ช็อกโกแลต กาแฟ เนื้อแปรรูป
- นอนหลับอย่างมีคุณภาพ – นอนและตื่นเวลาเดียวกันทุกวัน
- ประคบเย็น – ที่ขมับ หน้าผาก หรือท้ายทอย 15–20 นาที
- ออกกำลังกายเบา ๆ – เดิน ว่ายน้ำ หรือโยคะคนท้อง งานวิจัยโดย Lemmens et al., 2019 พบว่า การออกกำลังกายแบบแอโรบิกสัปดาห์ละ 3 ครั้ง ลดวันปวดไมเกรนได้อย่างมีนัยสำคัญ และอีกหนึ่งงานวิจัยโดย John et al., 2007 พบว่า การฝึกโยคะ 3 เดือน ลดความถี่และความรุนแรงของไมเกรน พร้อมปรับอารมณ์ให้ดีขึ้น
- ผ่อนคลายความเครียด – ฝึกหายใจลึก ๆ ทำสมาธิ หรือฟังเพลงสบาย ๆ
- เลี่ยงสิ่งกระตุ้น – แสงจ้า กลิ่นแรง เสียงดัง
AHS แนะนำ การให้แมกนีเซียม (Magnesium oxide) อาจช่วยป้องกันไมเกรนได้ในบางราย แต่ต้องอยู่ภายใต้การดูแลของแพทย์
สัญญาณอันตรายที่ต้องพบแพทย์ทันที
คนท้องปวดหัวไมเกรนส่วนใหญ่ไม่อันตราย แต่บางครั้งอาจเป็นสัญญาณเตือนของโรคที่ร้ายแรง ควรรีบไปโรงพยาบาลหากมีอาการต่อไปนี้
- ปวดหัวรุนแรงเฉียบพลัน
- ปวดร่วมกับความดันสูง
- ตาพร่า เห็นภาพซ้อน แขนขาอ่อนแรง หรือชัก
- ปวดหัวร่วมกับไข้สูง
WHO เตือนว่า ปวดหัวร่วมกับตามัวและบวมที่มือหรือเท้า อาจเป็นสัญญาณครรภ์เป็นพิษ และควรพบแพทย์ทันที
คนท้องปวดหัวไมเกรน ดูแลได้ ปลอดภัยต่อลูก
คนท้องปวดหัวไมเกรน แม้จะไม่ทำร้ายลูกโดยตรง แต่ถ้าละเลย อาจส่งผลต่อสุขภาพแม่และเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคอื่น ๆ ได้ การปรับพฤติกรรม เช่น ดื่มน้ำ พักผ่อนเพียงพอ เลี่ยงอาหารกระตุ้น และออกกำลังกายเบา ๆ สามารถช่วยบรรเทาอาการได้อย่างปลอดภัย
ACOG และ AHS เห็นตรงกัน ว่าการจัดการไมเกรนในคนท้องควรเน้นวิธีที่ไม่ใช้ยาเป็นอันดับแรก และใช้ยาเฉพาะเมื่อจำเป็นภายใต้คำแนะนำแพทย์
บทความอื่นๆ ที่น่าสนใจ
คนท้องปวดก้นกบ ทำยังไงดี? 6 วิธีบรรเทาอาการปวดก้นกบแม่ตั้งครรภ์
คนท้องปวดฟัน ทำไงดี แม่ท้องปวดฟันคุด เหงือกบวม กินยาอะไรได้บ้าง?
คนท้องท้องเสีย ปวดท้องบิด คนท้องปวดท้องบิดเกร็ง เป็นพักๆ อันตรายมั้ย
มีข้อสงสัยเรื่องการตั้งครรภ์ หรือมีคำถามเรื่องการเลี้ยงลูกหรือเปล่าคะ? ติดตามอ่านบทความ หรือสอบถามสิ่งที่คุณอยากรู้ผ่านแอปของเราได้เลย
ดาวน์โหลด theAsianparent แอปพลิเคชัน ทั้ง IOS และ Android ได้แล้ววันนี้!
