ช่วงเวลาเปิดเทอมเป็นช่วงเวลาที่เด็กๆ จะได้กลับไปเรียนรู้ สนุกสนาน และทำกิจกรรมร่วมกับเพื่อนๆ ที่โรงเรียน แต่ในขณะเดียวกัน ความแออัดในห้องเรียนและการใช้สิ่งของร่วมกัน คือช่วงเวลาที่เชื้อโรคแพร่กระจายได้ง่ายที่สุด ในบทความนี้ เราจะพาคุณพ่อคุณแม่ไปทำความรู้จักกับ 5 โรคฮิตต้อนรับเปิดเทอม พร้อมวิธีสังเกตอาการ และแนวทางการป้องกันอย่างถูกต้องตามหลักการแพทย์ เพื่อให้ลูกรักไปโรงเรียนได้อย่างสนุกและมีสุขภาพที่แข็งแรงค่ะ!
5 โรคฮิตต้อนรับเปิดเทอม ที่ต้องระวัง
-
โรคมือเท้าปาก
หนึ่งใน โรคฮิตต้อนรับเปิดเทอม อันดับต้นๆ ที่ทำเอาแม่ๆ ปวดหัวคือ โรคมือเท้าปาก (Hand, Foot, Mouth Disease)
โรคนี้พบมากในเด็กเล็กอายุต่ำกว่า 5 ปี เกิดจากการติดเชื้อไวรัสกลุ่มเอ็นเทอโรไวรัส (Enteroviruses) เช่น ค็อกแซกกีไวรัส
อาการที่ต้องสังเกต
หลังจากได้รับเชื้อประมาณ 3-6 วัน เด็กๆ จะเริ่มมีไข้ต่ำๆ อ่อนเพลีย คลื่นไส้ อาเจียน ประมาณ 1-2 วัน จากนั้นจะเริ่มมีตุ่มน้ำใส ขอบแดง (ไม่คัน) ขึ้นที่บริเวณฝ่ามือ ฝ่าเท้า และมีแผลในปาก ทำให้ลูกเจ็บปาก กลืนอาหารลำบาก และทานได้น้อยลง บางรายอาจพบผื่นที่ก้นหรือทั่วตัวได้ โรคนี้มักหายได้เองใน 7-10 วัน
สัญญาณอันตราย
แม้ส่วนใหญ่จะอาการไม่รุนแรง แต่หากลูกติดเชื้อสายพันธุ์ EV-71 อาจทำให้เกิดภาวะแทรกซ้อนรุนแรง เช่น ไข้สมองอักเสบ เยื่อหุ้มสมองอักเสบ หรือกล้ามเนื้อหัวใจอักเสบ หากลูกมีไข้สูงเกิน 48 ชั่วโมง อาเจียนมาก กระสับกระส่าย หอบเหนื่อย ชัก แขนขาอ่อนแรง หรือเดินเซ ควรรีบพาไปพบแพทย์ทันที
การป้องกัน
เชื้อโรคติดต่อผ่านการสัมผัสน้ำมูก น้ำลาย อุจจาระ หรือน้ำจากตุ่มพองของผู้ป่วย รวมถึงการสัมผัสของเล่นร่วมกัน คุณพ่อคุณแม่ควรสอนลูกให้ล้างมือด้วยสบู่ทุกครั้งหลังเข้าห้องน้ำและก่อนทานอาหาร และหากลูกป่วย ต้องให้หยุดเรียนอย่างน้อย 1 สัปดาห์เพื่อป้องกันการแพร่เชื้อ
-
โรคไข้หวัดใหญ่
โรคไข้หวัดใหญ่ (Influenza) เป็นอีกหนึ่ง โรคฮิตต้อนรับเปิดเทอม ที่แพร่กระจายได้ง่ายมากในโรงเรียน ผ่านละอองฝอยจากการไอ จาม หรือการสัมผัสสิ่งของที่มีเชื้อ เกิดจากเชื้อไวรัสไข้หวัดใหญ่ โดยเฉพาะสายพันธุ์ A และ B ที่มักทำให้เกิดการระบาด
อาการที่ต้องสังเกต
อาการมักเกิดขึ้นอย่างฉับพลัน ต่างจากไข้หวัดธรรมดา ลูกจะมีไข้สูง (บางรายสูงกว่า 38 องศาเซลเซียส) หนาวสั่น ปวดศีรษะ ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อรุนแรง อ่อนเพลียมาก เจ็บคอ และไอแห้ง ในเด็กอาจพบอาการท้องเสียและอาเจียนร่วมด้วย
สัญญาณอันตราย
ไข้หวัดใหญ่สามารถทำให้เกิดภาวะแทรกซ้อนรุนแรง เช่น ปอดบวม หรือหลอดลมอักเสบ หากลูกมีอาการเจ็บหน้าอก หายใจลำบาก ปากเขียว ชัก หรือมีภาวะขาดน้ำ ต้องรีบพบแพทย์ด่วน
การป้องกันและการรักษา
การฉีดวัคซีนป้องกันไข้หวัดใหญ่เป็นประจำทุกปี คือวิธีป้องกันและลดความรุนแรงของโรคได้ดีที่สุด หากป่วย แพทย์อาจพิจารณาให้ยาต้านไวรัสภายใน 48 ชั่วโมงเพื่อลดความรุนแรงของโรค ควรให้ลูกดื่มน้ำมากๆ พักผ่อนให้เพียงพอ และสวมหน้ากากอนามัย
-
โรคอุจจาระร่วง และ โรคอาหารเป็นพิษ
โรงอาหารของโรงเรียน หรือการทานอาหารร่วมกัน ก็อาจนำมาซึ่ง โรคฮิตต้อนรับเปิดเทอม อย่างโรคในระบบทางเดินอาหารได้ อย่างโรคอุจจาระร่วง และ โรคอาหารเป็นพิษ (Diarrhea & Food Poisoning) เกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรีย ไวรัส (เช่น ไวรัสโรต้า หรือ โนโรไวรัส) หรือปรสิตที่ปนเปื้อนในอาหารและน้ำดื่ม ข้อมูลจากกรมควบคุมโรคระบุว่า เหตุการณ์ระบาดของโรคอาหารเป็นพิษส่วนใหญ่มักเกิดขึ้นในสถานศึกษา
อาการที่ต้องสังเกต
เด็กจะมีอาการถ่ายอุจจาระเหลวหรือถ่ายเป็นน้ำตั้งแต่ 3 ครั้งขึ้นไปใน 1 วัน อาจมีอาการปวดท้องเกร็ง คลื่นไส้ อาเจียน และมีไข้ร่วมด้วย
เมนูเสี่ยงที่ต้องระวัง
อาหารค้างมื้อ อาหารปรุงไว้นานเกิน 2 ชั่วโมง หรือ 10 เมนูเสี่ยง เช่น ข้าวมันไก่ ส้มตำ สลัด ขนมจีน อาหารทะเล อาหารที่มีกะทิ และน้ำแข็งที่ไม่สะอาด
การดูแลเบื้องต้นและการป้องกัน
- ให้ลูกจิบน้ำเกลือแร่ (ORS) บ่อยๆ เพื่อป้องกันภาวะขาดน้ำ (สามารถผสมเองได้โดยใช้น้ำต้มสุก 1 ขวดน้ำปลาใหญ่ + น้ำตาลทราย 2 ช้อนโต๊ะ + เลือแกงครึ่งช้อนชา)
- ยึดหลัก “สุก ร้อน สะอาด” รับประทานอาหารปรุงสุกใหม่ หากทิ้งไว้นานเกิน 2 ชั่วโมงต้องอุ่นให้ร้อนก่อนทาน ดื่มน้ำและน้ำแข็งที่สะอาดมีเครื่องหมาย อย.
- หมั่นล้างมือให้สะอาดก่อนปรุงหรือทานอาหารทุกครั้ง
-
โรคตาแดง
โรคตาแดง (Conjunctivitis) เกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรียหรือไวรัสที่เยื่อบุตา ติดต่อได้ง่ายมากจากการสัมผัสน้ำตา ขี้ตา ของผู้ป่วย หรือการใช้สิ่งของร่วมกัน
อาการที่ต้องสังเกต
ตาแดง คันตา ปวดตา และมีขี้ตามากผิดปกติ คุณพ่อคุณแม่ควรย้ำเตือนลูกๆ ไม่ให้ขยี้ตา และล้างมือให้สะอาดอยู่เสมอ หากมีเพื่อนในห้องเรียนเป็นโรคตาแดง ควรหลีกเลี่ยงการสัมผัสใกล้ชิด
-
โรคไข้เลือดออก
ช่วงเปิดเทอมมักตรงกับช่วงฤดูฝน ซึ่งเป็นช่วงที่ยุงลายชุกชุม ทำให้โรคไข้เลือดออก (Dengue Fever) ก้าวขึ้นมาเป็น โรคฮิตต้อนรับเปิดเทอม ที่อันตรายมาก
อาการที่ต้องสังเกต
มีไข้สูง ซึม อ่อนเพลีย พบจุดเลือดออกหรือผื่นแดงตามตัว ปวดท้องที่ชายโครง คลื่นไส้ และอาเจียน
การป้องกัน
โรคไข้เลือดออกมียุงลายเป็นพาหะ คุณพ่อคุณแม่ควรป้องกันไม่ให้ยุงกัดลูก ทายากันยุง และกำจัดแหล่งน้ำขังทั้งที่บ้านและบริเวณโรงเรียนเพื่อตัดวงจรการเพาะพันธุ์ของลูกน้ำยุงลาย หรือฉีดวัคซีนไข้เลือดออก หากลูกมีไข้สูงลอย ไม่ทราบสาเหตุ ควรรีบพาไปพบแพทย์เพื่อตรวจเลือดทันที ห้ามซื้อยาลดไข้กลุ่มแอสไพรินหรือไอบูโพรเฟนทานเองเด็ดขาด
เช็กลิสต์เตรียมพร้อม ปกป้องลูกจาก โรคฮิตต้อนรับเปิดเทอม
การป้องกันย่อมดีกว่าการรักษาเสมอ คุณพ่อคุณแม่สามารถสร้างภูมิคุ้มกันที่ดีให้กับลูกรักได้ด้วยแนวทางง่ายๆ ดังนี้ค่ะ
- โภชนาการที่ดี: ให้ลูกรับประทานอาหารให้ครบ 5 หมู่ ปรุงสุกใหม่ และดื่มน้ำสะอาดให้เพียงพอ
- สุขอนามัยส่วนบุคคล: สอนลูกให้ล้างมือด้วยสบู่และน้ำสะอาดอย่างสม่ำเสมอ โดยเฉพาะก่อนทานอาหารและหลังเข้าห้องน้ำ การใช้เจลแอลกอฮอล์ช่วยได้ระดับหนึ่ง แต่น้ำและสบู่จะกำจัดเชื้อโรคบางชนิด (เช่น ไวรัสโรคมือเท้าปาก) ได้ดีกว่า
- สวมหน้ากากอนามัย: ช่วยป้องกันละอองฝอยจากโรคทางเดินหายใจ เช่น ไข้หวัดใหญ่
- พักผ่อนและออกกำลังกาย: ให้ลูกนอนหลับพักผ่อนให้เพียงพอและออกกำลังกายสม่ำเสมอ เพื่อสร้างภูมิต้านทานตามธรรมชาติ
- มีความรับผิดชอบต่อส่วนรวม: หากพบว่าลูกมีอาการป่วย ควรให้หยุดพักรักษาตัวที่บ้านจนกว่าจะหายดี เพื่อลดการแพร่กระจายของ โรคฮิตต้อนรับเปิดเทอม ไปสู่เพื่อนๆ ในโรงเรียน
การเตรียมความพร้อมและเฝ้าระวังอาการอย่างใกล้ชิด จะช่วยให้คุณพ่อคุณแม่รับมือกับโรคติดเชื้อเมื่อลูกไปโรงเรียนได้อย่างมั่นใจ หากลูกมีอาการผิดปกติ อย่ารอช้าที่จะพาไปพบแพทย์เฉพาะทางเพื่อรับการวินิจฉัยและรักษาอย่างถูกต้องนะคะ ขอให้เด็กๆ ทุกคนมีความสุขและสุขภาพแข็งแรงต้อนรับเปิดเทอมใหม่ค่ะ!
บทความอื่นๆ ที่น่าสนใจ
แม่ท้อง-เด็กเล็กห้ามพลาด! ฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่ฟรี 2569 เช็กเงื่อนไขที่นี่
เตือน! 10 เมนูเสี่ยง “อาหารเป็นพิษ หน้าร้อน” พร้อมวิธีดูแลและป้องกัน
“โรคมือเท้าปาก” ระบาดหนักที่เวียดนาม คร่าชีวิตเด็กแล้ว 3 ราย
ที่มา: สถาบันสุขภาพเด็กแห่งชาติมหาราชินี , โรงพยาบาลพระราม 9 , กรมควบคุมโรค , โรงพยาบาลเมดพาร์ค , โรงพยาบาลบางปะกอก 3 , กรมควบคุมโรค