ลูกถ่ายยากทำไงดี? 8 วิธีทำให้ลูกอึง่ายขึ้น ตามหลักกุมารแพทย์

ลูกถ่ายยากทำให้พ่อแม่กังวลใช่ไหม? มาดู 8 วิธีทำให้ลูกอึง่ายขึ้น ด้วยเทคนิคอ่อนโยน ปลอดภัยตามหลักกุมารแพทย์ ช่วยให้ลูกขับถ่ายได้เป็นปกติกันค่ะ

ลูกถ่ายยากทำให้คุณพ่อคุณแม่กังวลใช่ไหมคะ? มาดู 8 วิธีทำให้ลูกอึง่ายขึ้น ด้วยเทคนิคอ่อนโยน ปลอดภัยตามหลักกุมารแพทย์ ช่วยให้ลูกสบายตัวและขับถ่ายได้เป็นปกติกันค่ะ

สารบัญ

ลูกไม่ถ่ายหลายวัน ท้องผูกหรือเปล่า?

เวลาลูกทารกไม่ถ่าย 1–3 วัน หรือเบ่งหน้าแดงแต่ไม่ออก พ่อแม่มักเริ่มวิตกทันทีว่า “ลูกท้องผูกหรือเปล่า?” จริง ๆ แล้วในช่วง 0–12 เดือน ระบบย่อยอาหารและการขับถ่ายของทารกยังอยู่ในระยะพัฒนา จึงอาจมีจังหวะที่ไม่สม่ำเสมอค่ะ

ข้อมูลจาก American Academy of Pediatrics (AAP) ระบุว่า

เด็กแรกเกิดถึง 1 เดือน: อาจถ่ายวันละ 4–12 ครั้ง ถือว่าปกติ
หลัง 2–3 เดือน: อาจถ่ายแค่วันละ 1–2 ครั้ง หรือบางทีเว้นวันก็ยังถือว่าอยู่ในเกณฑ์

แต่ถ้าลูกเบ่งหนักมาก หน้าแดง ตัวเกร็ง หรือต้องใช้แรงมากเวลาอึ อาจทำให้ลูกไม่สบายตัว งอแง หรือร้องไห้เวลาเบ่ง พ่อแม่จึงอยากหาวิธีช่วยให้ “ลูกอึง่ายขึ้น” โดยที่ไม่ต้องพึ่งวิธีรุนแรงอย่างการสวนทวาร

เข้าใจธรรมชาติการขับถ่ายของทารก

ก่อนจะหา วิธีทำให้ลูกอึง่ายขึ้น พ่อแม่ควรรู้ว่า ลูกไม่ถ่าย ไม่ได้แปลว่าท้องผูกเสมอไปนะคะ เพราะในเด็กเล็กมี 2 ภาวะที่ต้องแยกออกจากกัน

เบ่งแต่ไม่ออก

มักเกิดในทารกอายุ 1–6 เดือน
ลูกเบ่งแรง ร้องเสียงดัง แต่สุดท้ายอุจจาระออกมา “นิ่ม” ไม่ใช่ก้อนแข็ง
เกิดเพราะสมองและลำไส้ยังไม่ประสานการเบ่งและการคลายหูรูด

ท้องผูกจริง

อุจจาระแข็งเป็นก้อนเล็ก ๆ คล้ายลูกกระสุน
อาจมีเลือดติดเพราะเบ่งแรง
ถ้าเป็นเรื้อรังจะทำให้เด็กไม่อยากอึ เกิดภาวะอุจจาระอุดตัน หรือ โรคขี้เต็มท้อง

งานวิจัยจาก Mayo Clinic อธิบายว่า ระบบลำไส้ของทารกยังไม่สมบูรณ์เต็มที่ การบีบตัวของลำไส้ยังไม่สม่ำเสมอ ทำให้บางครั้งต้องใช้แรงเบ่งมากขึ้น

เช็คก่อนว่าแบบนี้ “ปกติ” หรือ “ต้องพบหมอ”

ไม่ใช่ว่าลูกไม่ถ่าย 1–2 วันแล้วต้องรีบสวนทวารนะคะ เราต้องสังเกตสัญญาณให้ดีว่า ลูกอยู่ในกลุ่มปกติหรือ กลุ่มเสี่ยง

ถ่ายยากแบบปกติ (ไม่ต้องกังวลมาก)

เบ่งหน้าแดง แต่สุดท้ายก็ถ่ายออกมาได้
เนื้ออุจจาระยังนิ่ม สีเหลืองหรือสีน้ำตาล ไม่แข็งเป็นก้อน
ยังยิ้มเล่นได้ ไม่มีอาการเจ็บปวดรุนแรง

ต้องพบแพทย์ถ้ามีอาการเหล่านี้

อุจจาระแข็งเป็นก้อนเล็ก ๆ หรือแข็งมากจนลูกเจ็บ
มีเลือดปนในอุจจาระ
ลูกไม่ถ่ายเลยเกิน 5–7 วัน (โดยเฉพาะในเด็กที่กินนมผง)
ท้องบวม แข็ง ร้องไห้ไม่หยุด

ข้อมูลจาก American Academy of Family Physicians ระบุว่า ถ้าทารกกินนมแม่อย่างเดียวและยังร่าเริง แม้จะไม่ถ่าย 5–7 วัน ก็ยังอาจอยู่ในเกณฑ์ปกติ อย่างไรก็ตาม คุณแม่อาจปรึกษาคุณหมอเพื่อความสบายใจค่ะ

8 วิธีทำให้ลูกอึง่ายขึ้น แบบอ่อนโยนและปลอดภัย

1. นวดท้อง “I Love You” Massage

การนวดท้องทารกช่วยกระตุ้นการบีบตัวของลำไส้ให้ทำงานดีขึ้น คุณแม่สามารถทำได้โดย ใช้ปลายนิ้วนวดเบา ๆ รอบท้องลูกตามแนวลำไส้ใหญ่ โดยเขียนตัวอักษร “I–L–U” (I Love You) บนหน้าท้อง

อ้างอิงจาก Infant Massage USA ระบุว่า การนวดเบา ๆ วันละ 5–10 นาทีช่วยให้เด็กถ่ายง่ายขึ้นและลดอาการโคลิกได้อีกด้วย

2. ท่า “ปั่นจักรยานอากาศ”

จับขาลูกทั้งสองข้างปั่นช้า ๆ เหมือนปั่นจักรยาน การเคลื่อนไหวนี้ช่วยกระตุ้นลำไส้และลดแก๊สในท้องได้ค่ะ

งานวิจัยใน Journal of Pediatric Nursing พบว่า ท่านี้ช่วยลดอาการท้องอืดและช่วยให้เด็กถ่ายง่ายขึ้น

3. อาบน้ำอุ่น

การอาบน้ำอุ่นหรือใช้ผ้าชุบน้ำอุ่นวางบนหน้าท้องลูก (ประมาณ 5 นาที) ช่วยให้ลำไส้คลายตัว ความร้อนอ่อน ๆ จะทำให้ลูกผ่อนคลาย ลดการเกร็งเวลาพยายามเบ่งได้ค่ะ

4. Belly Time ให้ลูกขยับ

การให้ลูกนอนคว่ำเล่นวันละหลาย ๆ ครั้ง ขณะที่ตื่นอยู่ ช่วยให้ลูกเกร็งกล้ามท้อง ฝึกการเบ่งตามธรรมชาติ

งานวิจัยด้านพัฒนาการเด็กพบว่า tummy time ช่วยทั้งพัฒนากล้ามเนื้อคอ ท้อง และกระตุ้นระบบขับถ่าย

5. ปรับการให้นม

เด็กกินนมแม่: บางครั้งอาหารของแม่มีผลกับลูก เช่น นมวัว กาแฟ ช็อกโกแลต คุณแม่ควรสังเกตว่าเมื่อแม่กินอะไรแล้วลูกถ่ายยากขึ้นไหม
เด็กกินนมผง: บางสูตรย่อยยาก อาจต้องปรึกษาคุณหมอหรือเภสัชกรเพื่อปรับเป็นสูตรที่ย่อยง่ายขึ้น

6. เพิ่มน้ำหลัง 6 เดือน

WHO แนะนำว่า ก่อน 6 เดือน เด็กที่กินนมแม่อย่างเดียว ไม่ต้องดื่มน้ำเพิ่ม หลังจากเริ่มอาหารตามวัยสามารถให้ลูกจิบน้ำอุ่นเล็กน้อยระหว่างวันได้ เพื่อช่วยให้ระบบขับถ่ายทำงานดีขึ้น

7. อาหารที่ช่วยให้ลูกอึนิ่ม

เมื่อเริ่มอาหารตามวัยแล้ว (6 เดือนขึ้นไป) คุณแม่สามารถเลือกผลไม้ที่ช่วยให้อุจจาระนิ่ม เช่น Prune (พรุน), Pear (แพร์), Peach (พีช), Papaya (มะละกอ)

หลักการ P-fruit เป็นที่ยอมรับใน American Dietetic Associationว่าช่วยป้องกันท้องผูกในเด็กเล็ก

8. ช่วยจับเบ่ง

อุ้มลูกให้นั่งในท่าสควอช โดยให้หลังพิงอกแม่ มือรองก้น และยกเข่าลูกขึ้นเล็กน้อย ท่านี้ทำให้กล้ามเนื้อท้องกดลงง่ายขึ้น ช่วยให้ลูกเบ่งอุจจาระได้โดยไม่เจ็บ

ข้อควรระวังเรื่อง ยาช่วยขับถ่าย และ การสวนทวาร

บางบ้านอาจใช้ ยาสวนทวาร หรือ ยาช่วยขับถ่าย บ่อยเกินไป ซึ่งไม่ควรทำ

ข้อมูลจาก AAP และ NHS ยืนยันว่า:

การใช้ยาสวนทวารควรใช้เฉพาะกรณีจำเป็นจริง ๆ เช่น ลูกไม่ถ่ายหลายวัน ท้องแข็ง และต้องให้แพทย์แนะนำ
การใช้ยาบ่อยเกินไปทำให้ลูกพึ่งพาสิ่งกระตุ้นภายนอก แทนการเรียนรู้เบ่งเองตามธรรมชาติ
หลีกเลี่ยงการใช้วัตถุสอดเข้าทวารหนักลูก เช่น ปลายเทอร์โมมิเตอร์ หรือสำลีพันก้าน เพราะเสี่ยงต่อการบาดเจ็บ

การช่วยให้ลูกถ่ายได้ไม่ใช่แค่เรื่องความสบายตัว แต่ยังเกี่ยวข้องกับ สุขภาพลำไส้ พัฒนาการกล้ามเนื้อ และความรู้สึกที่ลูกมีต่อการขับถ่ายในอนาคตอีกด้วยค่ะ ถ้าลูกเจ็บทุกครั้งเวลาอึ เขาอาจจดจำว่า การขับถ่ายคือเรื่องน่ากลัว และเลี่ยงอึจนกลายเป็นปัญหาเรื้อรัง

8 วิธีทำให้ลูกอึง่ายขึ้น ที่พูดถึงในบทความนี้ เช่น นวดท้อง ปั่นจักรยานอากาศ อาบน้ำอุ่น ปรับนม เพิ่มน้ำ ผลไม้ P-fruit นอนคว่ำเล่น และท่าช่วยอึ ล้วนเป็นวิธีธรรมชาติและปลอดภัย แต่หากทำวิธีเหล่านี้แล้วลูกยังไม่ถ่ายหลายวัน อุจจาระแข็งมาก หรือมีอาการผิดปกติ ควรพาไปพบกุมารแพทย์ เพื่อรับคำแนะนำที่เหมาะสมนะคะ

บทความอื่นๆ ที่น่าสนใจ

วิธีแก้ทารกไม่ถ่าย ทำยังไงให้ลูกน้อยถ่ายง่าย ท้องไม่ผูก

ลูก 1 เดือน กินนมแม่ แต่ไม่ถ่ายหลายวัน ท้องผูกรึเปล่า ผิดปกติไหม

เคล็ดลับ! วิธีเปลี่ยนนม เพื่อคุณแม่สบายใจ คุณลูกสบายท้อง

มีข้อสงสัยเรื่องการตั้งครรภ์ หรือมีคำถามเรื่องการเลี้ยงลูกหรือเปล่าคะ? ติดตามอ่านบทความ หรือสอบถามสิ่งที่คุณอยากรู้ผ่านแอปของเราได้เลย ดาวน์โหลด theAsianparent แอปพลิเคชัน ทั้ง IOS และ Android ได้แล้ววันนี้!