ท้องผูกในเด็ก 4 ขวบปวดท้อง จนต้องนอน รพ. หมอเผยสาเหตุที่พ่อแม่มักมองข้าม

“ท้องผูกในเด็ก” ไม่ใช่เรื่องเล็ก เด็กบางคนปวดท้องจนต้องนอนโรงพยาบาลซ้ำ บทความนี้จะเล่าเคสจริง พร้อมวิธีสังเกตอาการ และปรับพฤติกรรม

เด็ก 4 ขวบปวดท้องจนต้องกลับมานอนรพ.อีกครั้ง หลังยังไม่กินผัก ไม่ฝึกนั่งห้องน้ำ หมอเตือน ท้องผูกในเด็ก หายได้ แต่ต้องอาศัยการปรับพฤติกรรม ไม่ควรพึ่งยาเพียงอย่างเดียว

เพจเรียนหมอ by หมอแกว หมอแนต ได้โพสต์ภาพและข้อความ เล่าว่า

เด็ก 4 ขวบมาด้วยอาการปวดท้อง เพิ่งออกจากรพ.ได้ 2 อาทิตย์รักษาท้องผูก

กลับมานอนรพ.อีกรอบ เพราะยังปวดท้องมาก ยังมีท้องผูก มีอาเจียน

ซักประวัติย้อนไป

ยังไม่ได้ปรับพฤติกรรม ยังไม่ค่อยทานผักและผลไม้ ไม่ได้ฝึกเข้าห้องน้ำ (toilet training)

ยาระบายที่หมอให้ไปก็ทานได้บ้าง ไม่ได้บ้าง

ท้องผูกจึงไม่ดีขึ้น รอบนี้กลับมานอนรพ.ด้วยเรื่องเดิมๆ

การรักษา ท้องผูกในเด็ก จำเป็นต้องปรับพฤติกรรมร่วมจริงๆ ต้องทานผักและผลไม้ แล้วก็ดื่มน้ำเยอะๆ

นอกจากนั้นการฝึกเข้าห้องน้ำก็เป็นปัจจัยสำคัญ เป็นสิ่งที่ต้องฝึกให้ลูกทุกวัน

ในช่วงแรกจะใช้ยาระบาย ยาสวนก้นช่วย หลังจากอาการที่ดีขึ้นจะต่อยๆลดยาและหยุดยาในที่สุด

บางคนใช้เวลา 6 เดือนในการรักษา บางคนเป็นปีก็ยังไม่หาย โรคนี้มีหลายปัจจัยที่ต้องปรับไปพร้อมกัน

เรื่องนี้เป็นตัวอย่างชัด ๆ เลยว่า ปัญหาท้องผูกไม่ใช่เรื่องเล็กน้อย แต่เป็นปัญหาที่ต้องอาศัยความร่วมมือจากทั้งคุณพ่อคุณแม่และลูกค่ะ

ท้องผูกในเด็กคืออะไร?

ภาวะท้องผูกในเด็ก หมายถึง ภาวะที่ลูกถ่ายอุจจาระน้อยกว่าหรือเท่ากับ 2 ครั้งต่อสัปดาห์ หรือถ่ายออกมาแข็ง ต้องเบ่งแรง เจ็บปวดเวลาถ่าย และบางครั้งอาจมีเลือดปน แม้บางคนจะยังถ่ายทุกวัน หรือวันละ 2–3 ครั้ง แต่ถ้ามีลักษณะอุจจาระแข็งและเจ็บ ก็ยังถือว่าเข้าข่ายท้องผูกได้ค่ะ

ในกรณีของ ทารกวัย 1–2 เดือนที่กินนมแม่อย่างเดียว พฤติกรรมการถ่ายอุจจาระอาจแตกต่างไป บางคนถ่ายวันละหลายครั้ง บางคนเว้นหลายวันจึงจะถ่าย โดยที่ยังดูดนมได้ดี ร่าเริง น้ำหนักขึ้นตามเกณฑ์ ซึ่งถือว่าเป็นภาวะปกติ เด็กบางคนอาจไม่ถ่ายนานถึง 5–10 วัน แต่ก็ยังถือว่าไม่ใช่ท้องผูก หากไม่มีอาการผิดปกติอื่น ๆ ร่วมด้วย

ดังนั้น การวินิจฉัยว่า “ทารกท้องผูก” จึงไม่อาจพิจารณาแค่ความถี่ของการถ่ายอุจจาระเพียงอย่างเดียว แต่ต้องอาศัยทั้งประวัติอาการและการตรวจร่างกายร่วมด้วยเสมอค่ะ

งานวิจัยใน Pediatric Gastroenterology Journal, 2021 รายงานว่า เด็กทั่วโลก 0.7–29% มีปัญหาท้องผูกเรื้อรัง ส่วนข้อมูลจากโรงพยาบาลรามาธิบดีและศิริราชก็บอกตรงกันว่า เด็กที่มาพบกุมารแพทย์ด้านระบบทางเดินอาหาร ปัญหาท้องผูกถือว่าเจอบ่อยที่สุดค่ะ

อาการเตือนที่แม่ไม่ควรมองข้าม

“ลูกถ่ายยากนิดหน่อย เดี๋ยวก็คงดีขึ้นเอง” อาจเป็นความคิดที่ทำให้เราพลาดสัญญาณเตือนสำคัญไปนะคะ

ถ่ายน้อยกว่า 3 ครั้งต่อสัปดาห์
อุจจาระแข็งเป็นก้อนเล็ก ๆ คล้ายกระสุนแพะ
ปวดท้องบ่อย แต่ลูกไม่ถ่าย
มีอาการคลื่นไส้ อาเจียนร่วมด้วย
มีอุจจาระเลอะกางเกง
กลัวการเข้าห้องน้ำหรือพยายามกลั้น

ถ้าแม่ ๆ สังเกตว่าลูกมีอาการเหล่านี้ ควรปรึกษาหมอทันทีนะคะ เพราะถ้าท้องผูกนาน ๆ ลำไส้จะขยายตัวและทำงานได้ไม่ดี ส่งผลต่อทั้งร่างกายและจิตใจของลูกเลยค่ะ

ท้องผูกในเด็ก

ทำไมเด็กถึงท้องผูก?

สาเหตุของ ท้องผูกในเด็ก มักเกี่ยวข้องกับพฤติกรรมในชีวิตประจำวัน เช่น

ไม่กินผักผลไม้ → ขาดใยอาหารที่ช่วยให้อุจจาระนิ่ม
ดื่มน้ำน้อย → ลำไส้ดึงน้ำกลับ ทำให้อุจจาระแข็ง
ไม่ค่อยออกกำลังกาย → ระบบขับถ่ายทำงานช้าลง
ยังไม่ฝึก toilet training → เด็กบางคนยังกลั้นเพราะไม่คุ้นชินกับการเข้าห้องน้ำ
เคยเจ็บตอนถ่าย → ทำให้กลัวการถ่าย พยายามกลั้นอุจจาระ
ปัจจัยทางจิตใจ → เช่น ย้ายบ้าน เข้าโรงเรียนใหม่ เครียดจากสิ่งแวดล้อม

งานวิจัยจาก American Academy of Pediatrics (AAP), 2021 ยืนยันว่า การปรับพฤติกรรมการกินและการฝึกขับถ่ายตั้งแต่เด็กเล็ก ๆ เป็นหัวใจสำคัญที่จะช่วยป้องกันท้องผูกในระยะยาวค่ะ

การดูแล ท้องผูกในเด็ก ไม่ใช่แค่ยาระบาย

หลายคนเข้าใจว่าแก้ท้องผูกต้อง “พึ่งยา” เท่านั้น แต่จริง ๆ แล้ว ยาเป็นเพียงตัวช่วยระยะสั้นค่ะ สิ่งที่สำคัญกว่าคือ “การปรับพฤติกรรม”

การใช้ยา
- หมออาจให้ ยาระบาย หรือ ยาสวนก้น (คุณแม่ไม่ควรซื้อยามาใช้เอง)
- ยาเหล่านี้ใช้เพื่อช่วยให้ลูกถ่ายออกได้ ไม่เจ็บ ไม่กลัว แล้วเราจึงค่อย ๆ ปรับพฤติกรรม
การปรับอาหาร
- เพิ่มผัก ผลไม้ที่มีใยอาหารสูง เช่น มะละกอ กล้วยน้ำว้า แอปเปิ้ล
- หลีกเลี่ยงขนมกรุบกรอบ น้ำอัดลม ข้าวขัดสี ที่ทำให้ลำไส้ทำงานช้า
- ดื่มน้ำสะอาดให้เพียงพอ
การฝึกเข้าห้องน้ำ (Toilet training)
- ให้ลูกนั่งห้องน้ำหลังมื้ออาหารวันละ 2–3 ครั้ง
- ใช้เก้าอี้เล็ก ๆ รองเท้าเพื่อให้ขาทำมุมสบาย ๆ
- ไม่ดุ ไม่กดดันลูก ให้เวลาลูกนั่งสบาย ๆ
การเสริมกำลังใจ
- ให้รางวัลเล็ก ๆ เช่น สติ๊กเกอร์ ชมเชย
- สร้างบรรยากาศที่ผ่อนคลาย ไม่ทำให้ลูกกลัวห้องน้ำ

หมอบางท่านแนะนำว่า เด็กบางคนอาจต้องใช้เวลาหลายเดือน หรือแม้กระทั่งเป็นปี กว่าปัญหาท้องผูกจะหายขาด เพราะเป็นพฤติกรรมที่ต้องค่อย ๆ ฝึกใหม่ค่ะ

ฝึกเข้าห้องน้ำ

สิ่งที่พ่อแม่ควรทำเพื่อลดโอกาสนอนรพ.ซ้ำ

อย่าหยุดยาทันที → ถ้าลูกยังไม่หายดี ควรให้ต่อเนื่องตามคำแนะนำของหมอ
ทำอย่างสม่ำเสมอ → การกินผัก ดื่มน้ำ ฝึกเข้าห้องน้ำ ต้องทำทุกวัน
ไม่ใช้ความรุนแรง → อย่าลงโทษเวลาลูกถ่ายเลอะ เพราะจะทำให้ลูกยิ่งกลัว
ปรึกษาหมอเมื่อมีอาการผิดปกติ เช่น ถ่ายเป็นเลือด น้ำหนักลด หรืออาเจียนบ่อย

ท้องผูกในเด็ก รักษาได้ แต่ต้องอาศัยความร่วมมือ

ท้องผูกในเด็ก ไม่ใช่เรื่องเล็ก ๆ ที่จะปล่อยผ่านนะคะ เพราะอาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนจนลูกต้องเข้าโรงพยาบาลได้ การรักษาที่ดีที่สุดคือ “การปรับพฤติกรรมร่วมกับการใช้ยา” ไม่ใช่พึ่งยาเพียงอย่างเดียว

พ่อแม่คือคนสำคัญที่สุดที่จะช่วยลูกได้ค่ะ ถ้าเราสร้างนิสัยการกินที่ดี ฝึกเข้าห้องน้ำอย่างสม่ำเสมอ และให้กำลังใจลูก ลูกก็จะค่อย ๆ หายจากท้องผูกและมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น

ที่มา : เพจเรียนหมอ by หมอแกว หมอแนต, โรงพยาบาลขอนแก่น ราม

บทความอื่นๆ ที่น่าสนใจ

โรคขี้เต็มท้อง ภัยร้ายใกล้ตัว อันตรายของคนชอบอั้น

รวมสูตรลับสุดฮา (แต่ได้ผล!) 9 วิธีหลอกลูกให้กินผัก โดยไม่ร้องไห้

ลูกอึแข็ง ถ่ายยาก ลูกอุจจาระแข็ง อุจจาระไม่ออก ทําไงดี วิธีแก้ เด็กท้องผูก

มีข้อสงสัยเรื่องการตั้งครรภ์ หรือมีคำถามเรื่องการเลี้ยงลูกหรือเปล่าคะ? ติดตามอ่านบทความ หรือสอบถามสิ่งที่คุณอยากรู้ผ่านแอปของเราได้เลย ดาวน์โหลด theAsianparent แอปพลิเคชัน ทั้ง IOS และ Android ได้แล้ววันนี้!