ข้อมูลทางการแพทย์ที่มีมาอย่างยาวนานยืนยันตรงกันว่า ผู้หญิงที่ให้นมลูก เสี่ยงเป็นมะเร็งเต้านมน้อยกว่า ผู้หญิงที่ไม่เคยให้นมลูก แต่สิ่งที่วงการวิทยาศาสตร์เพิ่งจะค้นพบคำตอบที่ชัดเจนเมื่อไม่นานมานี้คือ “ทำไม?” และ “อย่างไร?”
ล่าสุด งานวิจัยชิ้นสำคัญที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารวิทยาศาสตร์ระดับโลกอย่าง Nature (ปี 2025) ได้เปิดเผยกลไกทางชีวภาพ ซึ่งอธิบายสาเหตุที่แท้จริงว่าเพราะอะไร ผู้หญิงที่ให้นมลูก เสี่ยงเป็นมะเร็งเต้านมน้อยกว่า โดยหัวใจสำคัญไม่ได้อยู่ที่ฮอร์โมนเพียงอย่างเดียว แต่เกี่ยวข้องโดยตรงกับระบบภูมิคุ้มกันระยะยาว ที่ร่างกายสร้างขึ้นมาเองตามธรรมชาติ
การให้นมลูก = สร้างวัคซีนกันมะเร็งเต้านมให้แม่
บทความนี้จะช่วยให้คุณแม่รู้จักกับความมหัศจรรย์ของร่างกาย และประโยชน์ของการให้นมลูกที่มากกว่าแค่สารอาหาร
ทำไม? ผู้หญิงที่ให้นมลูก เสี่ยงเป็นมะเร็งเต้านมน้อยกว่า
ในอดีต แพทย์และนักวิจัยเชื่อว่าสาเหตุหลักที่ทำให้ ผู้หญิงที่ให้นมลูก เสี่ยงเป็นมะเร็งเต้านมน้อยกว่า เกิดจากการเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมน กล่าวคือ ในช่วงที่ตั้งครรภ์และให้นมบุตร ร่างกายของผู้หญิงจะมีรอบเดือนน้อยลง ซึ่งส่งผลให้เนื้อเยื่อเต้านมสัมผัสกับฮอร์โมนเอสโตรเจน (Estrogen) น้อยลงตามไปด้วย ซึ่งฮอร์โมนตัวนี้เป็นหนึ่งในปัจจัยกระตุ้นเซลล์มะเร็งบางชนิด
แต่ทฤษฎีดังกล่าวไม่สามารถอธิบายได้ทั้งหมด จนกระทั่งทีมวิจัยล่าสุดได้ค้นพบว่า แท้จริงแล้วยังมีอีกหนึ่งตัวช่วยสำคัญที่ซ่อนอยู่ในระดับเซลล์
การค้นพบเซลล์ CD8+ T cells ในเนื้อเยื่อเต้านม
งานวิจัยระบุว่า กระบวนการตั้งครรภ์และให้นมบุตร จะไปกระตุ้นให้ร่างกายสร้างเซลล์เม็ดเลือดขาวชนิดพิเศษที่เรียกว่า CD8+ T cells ขึ้นมา ซึ่งเซลล์ชนิดนี้มีคุณสมบัติเป็น Tissue-Resident Memory (TRM) หรือเซลล์ความจำที่อาศัยอยู่ในเนื้อเยื่อ
อธิบายให้เข้าใจง่ายๆ คือ ปกติแล้วระบบภูมิคุ้มกันของเราจะไหลเวียนไปทั่วร่างกาย แต่สำหรับคุณแม่ที่ผ่านการให้นมบุตร ร่างกายจะส่งเซลล์ภูมิคุ้มกันกลุ่มนี้ไป ฝังตัวประจำอยู่ที่เนื้อเยื่อเต้านมโดยเฉพาะ และพวกมันจะอาศัยอยู่ที่นั่นไปตลอด แม้ว่าคุณแม่จะหยุดให้นมลูกไปแล้วหลายปี หรือหลายสิบปีก็ตาม
หน้าที่ของเซลล์กลุ่มนี้คือการเฝ้าระวัง พวกมันจะคอยตรวจจับความผิดปกติของเซลล์ในบริเวณเต้านม หากพบเซลล์ที่มีแนวโน้มจะกลายพันธุ์หรือเซลล์มะเร็งระยะเริ่มต้น ระบบภูมิคุ้มกันนี้จะเข้าจัดการระงับความผิดปกตินั้นทันที นี่จึงเป็นเหตุผลทางชีวภาพที่อธิบายว่าทำไม แม่ให้นมลูก เสี่ยงเป็นมะเร็งเต้านมน้อยกว่า นั่นเอง
ช่วงเวลาหย่านม คือกุญแจสำคัญ
ความน่าสนใจของงานวิจัยชิ้นนี้คือ การค้นพบว่าช่วงเวลาที่ร่างกายสร้างระบบป้องกันนี้ได้ดีที่สุด ไม่ใช่แค่ช่วงที่น้ำนมไหล แต่คือช่วงที่เรียกว่า “Involution” หรือกระบวนการคืนรูปของเต้านมหลังการหย่านม
เกิดอะไรขึ้นเมื่อแม่เริ่มหย่านม?
เมื่อลูกน้อยเริ่มกินนมน้อยลง หรือคุณแม่เริ่มกระบวนการหย่านม เนื้อเยื่อในเต้านมที่เคยขยายตัวเพื่อผลิตน้ำนมจะต้องเกิดการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่เพื่อกลับสู่สภาพเหมือนก่อนตั้งครรภ์ ในช่วงเวลานี้เองที่เกิดการตายของเซลล์สร้างน้ำนมจำนวนมาก ซึ่งเป็นกลไกปกติของร่างกาย
กระบวนการเปลี่ยนแปลงนี้จะส่งสัญญาณไปกระตุ้นระบบภูมิคุ้มกัน ให้ระดมพลเซลล์ CD8+ T cells เข้ามาในพื้นที่เต้านมเพื่อเคลียร์เซลล์ที่ตายแล้ว และเมื่อภารกิจจบลง เซลล์ภูมิคุ้มกันเหล่านี้ไม่ได้หายไปไหน แต่จะเปลี่ยนสถานะเป็น “ผู้เฝ้าระวังประจำถิ่น” และปักหลักอยู่ตรงนั้นเพื่อคุ้มครองเต้านมของคุณแม่ในระยะยาว
ค่อยๆ หย่านม ดีกว่า หักดิบ
จากผลการทดลองในงานวิจัย ทั้งในหนูทดลองและข้อมูลเทียบเคียงในมนุษย์ พบข้อมูลที่น่าสนใจมากว่า วงจรการให้นมที่สมบูรณ์ มีผลต่อประสิทธิภาพของภูมิคุ้มกัน
หากมีการหย่านมอย่างกะทันหัน หรือหยุดกระบวนการให้นมเร็วเกินไป ร่างกายอาจสร้างเซลล์ภูมิคุ้มกันเหล่านี้ได้ไม่เต็มที่เท่ากับการปล่อยให้กระบวนการเป็นไปตามธรรมชาติ ดังนั้น การค่อยๆ ลดมื้อนมลงตามวัยของลูก จนกระทั่งน้ำนมแห้งไปเองตามกลไกธรรมชาติ จึงเป็นวิธีที่ช่วยส่งเสริมให้คุณแม่ที่ให้นมลูก เสี่ยงเป็นมะเร็งเต้านมน้อยกว่า ได้อย่างมีประสิทธิภาพสูงสุด
ปกป้องได้ถึง “มะเร็งชนิดรุนแรง”
หนึ่งในข่าวดีที่สุดจากงานวิจัยนี้ คือประสิทธิภาพของเซลล์ภูมิคุ้มกันดังกล่าวในการป้องกันมะเร็งเต้านมชนิดที่รุนแรง
มะเร็งเต้านมมีหลายชนิด แต่ชนิดที่แพทย์กังวลใจมากที่สุดคือ มะเร็งเต้านมชนิดทริปเปิลเนกาทิฟ (Triple-Negative Breast Cancer – TNBC) ซึ่งเป็นชนิดที่ไม่ตอบสนองต่อการรักษาด้วยฮอร์โมนและยาต้านมะเร็งทั่วไป มักมีการเจริญเติบโตเร็วและรุนแรง
งานวิจัยระบุว่า ในกรณีของผู้ป่วยมะเร็งเต้านม งานวิจัยพบว่าผู้หญิงที่เคยมีประวัติการให้นมบุตรมาก่อน จะมีจำนวนเซลล์ภูมิคุ้มกัน (T cells) แทรกซึมอยู่ในก้อนเนื้อมะเร็งมากกว่าผู้ที่ไม่เคยให้นมบุตร ซึ่งปริมาณของเซลล์ภูมิคุ้มกันที่มากกว่านี้ สัมพันธ์กับอัตราการรอดชีวิตที่สูงขึ้น และการตอบสนองต่อการรักษาที่ดีขึ้น
นี่เป็นการยืนยันทางวิทยาศาสตร์ที่ชัดเจนว่า การให้นมลูก เสี่ยงเป็นมะเร็งเต้านมน้อยกว่า ไม่ใช่เรื่องบังเอิญ แต่เป็นระบบที่ร่างกายออกแบบมาอย่างซับซ้อนเพื่อปกป้องชีวิตของผู้หญิง
จากข้อมูลทั้งหมด เราสามารถสรุปได้ว่า การเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ทำให้ระบบภูมิคุ้มกันของเต้านมแข็งแกร่งขึ้น งานวิจัยจากวารสาร Nature ชิ้นนี้ได้เปลี่ยนมุมมองทางการแพทย์ จากเดิมที่มองแค่เรื่องฮอร์โมน มาสู่ความเข้าใจเรื่อง ภูมิคุ้มกันตามธรรมชาติ
สิ่งที่คุณแม่นำไปปรับใช้ได้
- ให้นมลูกถ้าทำได้: หากคุณแม่มีน้ำนมและไม่มีข้อจำกัดทางสุขภาพ การให้นมบุตรจะเป็นประโยชน์สูงสุดทั้งต่อพัฒนาการของลูกและสุขภาพของคุณแม่ในระยะยาว
- ให้ความสำคัญกับช่วงหย่านม: พยายามหลีกเลี่ยงการหยุดให้นมแบบหักดิบหากไม่จำเป็น การค่อยๆ ลดปริมาณลงเพื่อให้ร่างกายค่อยๆ ปรับสภาพ จะช่วยให้การสะสมเซลล์ภูมิคุ้มกันเกิดขึ้นอย่างสมบูรณ์
- ดูแลสุขภาพองค์รวม: แม้ว่าการให้นมลูก เสี่ยงเป็นมะเร็งเต้านมน้อยกว่า แต่ก็ไม่ได้หมายความว่าจะป้องกันได้ 100% ดังนั้น การตรวจคัดกรองมะเร็งเต้านมประจำปี และการคลำเต้านมด้วยตนเอง ยังคงเป็นสิ่งที่ต้องทำอย่างสม่ำเสมอ
สำหรับคุณแม่ที่ให้นมลูกไม่ได้ อย่าได้วิตกกังวลจนเกินไปนะคะ เพราะปัจจัยเสี่ยงของการเกิดมะเร็งเต้านมนั้นมีหลายอย่าง การดูแลตัวเองด้วยการทานอาหารที่มีประโยชน์ ออกกำลังกาย และหลีกเลี่ยงความเครียด ก็เป็นวิธีที่ช่วยลดความเสี่ยงได้เช่นกัน
อ้างอิง
บทความอื่นๆ ที่น่าสนใจ
ให้นมลูก คัดเต้าจนเป็นไข้ รับมืออย่างไรให้หายปวด
5 เทคนิค ลดรอบปั๊มยังไงไม่ให้น้ำนมหด ช่วยแม่เหนื่อยน้อยลง น้ำนมไม่ลด
ให้นมลูก บริจาคเลือดได้ไหม มีผลกระทบต่อลูกน้อยหรือเปล่า
มีข้อสงสัยเรื่องการตั้งครรภ์ หรือมีคำถามเรื่องการเลี้ยงลูกหรือเปล่าคะ? ติดตามอ่านบทความ หรือสอบถามสิ่งที่คุณอยากรู้ผ่านแอปของเราได้เลย
ดาวน์โหลด theAsianparent แอปพลิเคชัน ทั้ง IOS และ Android ได้แล้ววันนี้!
