รู้หรือไม่วัณโรค (TB) คือการติดเชื้อแบคทีเรียที่ส่งผลต่อปอด สามารถแพร่กระจายไปยังส่วนอื่น ๆ ของร่างกายได้ แม้ว่าวัณโรคจะไม่ทำให้เกิดภาวะแทรกซ้อนในระหว่างตั้งครรภ์เสมอไป แต่ก็สามารถทำให้เกิดการคลอดก่อนกำหนด น้ำหนักแรกเกิดต่ำ และถึงขั้นเสียชีวิตได้ คนท้องเป็นวัณโรค จึงต้องระวังมากกว่าที่คิด
วัณโรค คืออะไร ?
วัณโรค (TB) คือการติดเชื้อแบคทีเรียที่เกิดจากแบคทีเรีย Mycobacterium tuberculosis เป็นโรคติดต่อทางอากาศที่ส่งผลกระทบต่อปอดเป็นหลัก แบคทีเรียยังสามารถส่งผลกระทบต่อส่วนอื่น ๆ ของร่างกาย เช่น สมอง กระดูกสันหลัง และไต เชื้อวัณโรคแพร่กระจายทางอากาศเมื่อผู้ติดเชื้อไอ หรือจาม เป็นปัญหาสุขภาพที่ร้ายแรงโดยเฉพาะอย่างยิ่งสำหรับสตรีมีครรภ์ เนื่องจากอาจทำให้เกิดภาวะแทรกซ้อน เช่น การคลอดก่อนกำหนด และน้ำหนักทารกแรกเกิดต่ำ
วัณโรคในระหว่างตั้งครรภ์อาจเป็นเรื่องที่ท้าทายในการรับมือ และจำเป็นต้องได้รับการวินิจฉัย และการรักษาอย่างทันท่วงทีจากแพทย์ คนท้องที่เป็นวัณโรคสามารถรักษาได้ด้วยยาที่ปลอดภัย การทดสอบการติดเชื้อวัณโรค เป็นสิ่งจำเป็นเพื่อระบุความเสี่ยงของโรคที่กำลังเป็นอยู่ และได้รับการรักษาอย่างทันท่วงทีเพื่อป้องกันภาวะแทรกซ้อนร้ายแรง
บทความที่เกี่ยวข้อง : คนท้องเป็นฝี อาการติดเชื้ออันตราย สังเกตและรักษาอย่างไร ?
วิดีโอจาก : Mahidol Channel มหิดล แชนแนล
การติดต่อของวัณโรคมาสู่คนท้อง
ในระหว่างตั้งครรภ์ วัณโรค อาจส่งผลกระทบต่อสุขภาพของคุณแม่ และทารกในครรภ์ที่ แม่ท้องที่เสี่ยงวัณโรคอาจเกิดจากการสัมผัสกับผู้ที่เป็นโรควัณโรค หรือมีการติดเชื้อวัณโรคครั้งก่อน อาการของวัณโรคในแม่ท้องจะคล้ายกับในหญิงที่ไม่ได้ตั้งครรภ์ ซึ่งอาจรวมถึงอาการไอ มีไข้ และน้ำหนักลด อย่างไรก็ตาม อาการเหล่านี้อาจเกิดจากการเปลี่ยนแปลงตามปกติของการตั้งครรภ์ด้วยเช่นกัน ทำให้การวินิจฉัยทำได้ยากขึ้น แม่ท้องจึงควรได้รับการตรวจหาเชื้อวัณโรคโดยเฉพาะผู้ที่มีความเสี่ยงสูง
คนท้องเป็นวัณโรค กับภาวะแทรกซ้อนอันตราย
ต้องระวังให้ดี คนท้องที่เป็นวัณโรคอาจมีอาการแทรกซ้อน เช่น คลอดก่อนกำหนด น้ำหนักแรกเกิดต่ำ และแม้แต่การแท้งบุตร นอกจากนี้ ยารักษาวัณโรคยังอาจมีผลเสียต่อทารกในครรภ์ที่กำลังอีกด้วย การรักษาวัณโรคในระหว่างตั้งครรภ์ต้องมีความสมดุล และระมัดระวัง คุณแม่ต้องได้รับการรักษาอย่างเพียงพอเพื่อป้องกันไม่ให้โรคแย่ลง และไม่ทำให้เกิดความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้นกับทารกในครรภ์ ดังนั้นแม่ท้องจึงไม่ควรรักษาด้วยการทานยาเอง แต่ควรจะได้รับการดูแลทางการแพทย์ที่เหมาะสม และการรักษาภายใต้คำแนะนำของผู้เชี่ยวชาญด้านวัณโรค
เชื้อวัณโรคสามารถติดต่อจากแม่สู่ทารกแรกเกิด
รู้หรือไม่ว่าเชื้อวัณโรคสามารถส่งต่อจากแม่สู่ลูกแรกเกิดได้ แต่นี่เป็นเรื่องที่หาได้ยาก และความเสี่ยงสามารถลดลงได้ด้วยการรักษาที่เหมาะสม คุณแม่ที่มีความเสี่ยงต่อการสัมผัสเชื้อวัณโรค ต้องได้รับการตรวจหาเชื้อวัณโรคตั้งแต่เนิ่น ๆ และหากพบว่าติดเชื้อวัณโรคแฝงในระหว่างตั้งครรภ์ควรได้รับการรักษาอย่างทันท่วงทีเช่นกัน การรักษาวัณโรคขณะตั้งครรภ์มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการป้องกันภาวะแทรกซ้อน เป็นเรื่องยากที่เชื้อ TB จะส่งต่อจากแม่สู่ลูก แต่ในกรณีที่มีการแพร่เชื้อจริง ๆ มักเกิดขึ้นระหว่าง หรือหลังการคลอดไม่นานนั่นเอง จึงมีวิธีรับมือ ดังนี้
- กรณีแม่ติดเชื้อวัณโรค และทารกแรกเกิดได้รับการตรวจทดสอบทางผิวหนังให้ผลบวก โดยที่ไม่พบอาการอื่น ๆ คุณแม่ควรได้รับการรักษาการติดเชื้อวัณโรค ส่วนทารกควรได้รับการรักษาการติดเชื้อแฝง และไม่จำเป็นต้องแยกห้องของแม่ และทารกออกจากกัน
- หากแม่ติดเชื้อวัณโรค แต่ทารกไม่มีการติดเชื้อวัณโรค ให้รักษาเหมือนข้อแรก เป็นระยะเวลา 3 – 4 เดือน แนะนำให้แม่สวมใส่หน้ากากอนามัย จนกว่าจะพ้นระยะแพร่กระจายเชื้อ โดยไม่มีความจำเป็นต้องแยกแม่ และทารก
- หากพบว่าทั้งแม่ และทารกมีการติดเชื้อวัณโรคระยะแสดงอาการ แพทย์จะให้การรักษาทั้งคุณแม่ และทารกแรกคลอด โดยไม่จำเป็นต้องมีการแยกห้องรักษา แต่คุณแม่ควรสวมหน้ากากอนามัย
การรักษาวัณโรคตอนท้องทำได้อย่างไร ?
การรักษาวัณโรคสามารถทำได้ในระหว่างตั้งครรภ์ แต่ต้องมีการดูแล และจัดการอย่างระมัดระวัง แม่ท้องที่เป็นโรควัณโรคควรได้รับการรักษาจากแพทย์อาชีพด้านนี้ จะได้ผลดีที่สุด การรักษาอาจใช้ยาร่วมกัน เช่น ไรแฟมพิซิน ไอโซไนอาซิด ไพราซินาไมด์ และอีแทมบูทอล อย่างไรก็ตาม ขึ้นอยู่กับข้อมูลทางร่างกาย และความเสี่ยงของตัวยา ร่วมกับอาการของแม่ท้องด้วย นอกจากนี้แม่ท้องควรได้รับการดูแลก่อนคลอดอย่างสม่ำเสมอ และควรติดตามสุขภาพของคุณแม่ และทารกในครรภ์อย่างใกล้ชิด
นอกจากนี้ยังมีเชื้อวัณโรคแฝงด้วย การติดเชื้อวัณโรคแฝง (LTBI) คือภาวะที่บุคคลติดเชื้อ Mycobacterium tuberculosis แต่ไม่มีอาการของโรควัณโรค แนะนำให้ใช้การรักษา LTBI ในระหว่างตั้งครรภ์เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดโรควัณโรคจริงในอนาคต การรักษา LTBI โดยปกติแล้วจะใช้ยาบางชนิด รวมทั้งไอโซไนอาซิด และไรแฟมพิน ซึ่งมีความปลอดภัย และมีประสิทธิภาพ แม่ท้องที่มี LTBI จะต้องได้รับการดูแลอย่างใกล้ชิดจากแพทย์เช่นกัน
แม่ท้องควรได้รับการตรวจหาเชื้อวัณโรคหากมีความเสี่ยงสูง
แม้ว่าโรคนี้จะเป็นโรคที่รักษา และหายขาดได้ แต่วัณโรคยังคงเป็นสาเหตุการตายอันดับต้น ๆ ทั่วโลก และแม่ท้องก็เช่นกัน เพราะตอนท้องระบบภูมิคุ้มกันอาจมีการเปลี่ยนแปลง ซึ่งอาจเพิ่มความเสี่ยงต่อการติดเชื้อวัณโรค โดยเฉพาะในพื้นที่เสี่ยงระบาด ดังนั้นองค์การอนามัยโลก (WHO) จึงแนะนำให้สตรีมีครรภ์ควรตรวจหาการติดเชื้อวัณโรคหากมีความเสี่ยงสูง หรือมีอาการของวัณโรค นอกจากนี้ยังมีวิธีการป้องกันระหว่างตั้งครรภ์ ดังนี้
- หลีกเลี่ยงการเดินทางไปยังพื้นที่เสี่ยงต่อการระบาดของเชื้อโรคได้ง่าย เช่น ในพื้นที่ชุมชนแออัด ผู้คนเบียดเสียด และมีการระบายอากาศที่ไม่ดี
- ใส่หน้ากากอนามัยทุกครั้งที่ออกนอกบ้าน และห้ามถอดหน้ากากอนามัยเมื่ออยู่ในพื้นที่สาธารณะ หรือระหว่างการเดินทาง
- เลี่ยงการใกล้ชิดกับผู้ป่วยโรคนี้ หรือผู้ที่มีความเสี่ยงว่าจะป่วย เพราะภูมิคุ้มกันของคนท้อง สามารถเปลี่ยนแปลงไปจากเดิมได้ ทำให้ติดเชื้อได้ง่าย
- พยายามสอบถามเมื่อมีข้อสงสัยในอาการที่ตนเองเป็น ควรเข้ารับการตรวจทันที หากคุณแม่ยังไม่ตั้งครรภ์ แต่วางแผนจะมีลูก ควรได้รับการตรวจสุขภาพอย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง
วัณโรคเป็นโรคติดต่อร้ายแรงที่สามารถส่งผลกระทบต่อสตรีมีครรภ์ และทารกในครรภ์ได้ เป็นสิ่งสำคัญสำหรับคุณแม่ที่จะได้รับการดูแลทางการแพทย์ที่เหมาะสมและการรักษาการติดเชื้อวัณโรคที่แฝงอยู่ หรือกำจัดโรควัณโรคที่อยู่ในร่างกาย เพื่อป้องกันการแพร่เชื้อไปยังทารก การตรวจพบตั้งแต่เนิ่น ๆ การรักษาอย่างทันท่วงที และการดูแลก่อนคลอดที่ดีเป็นสิ่งสำคัญสำหรับแม่ท้อง และทารกมาก
บทความอื่น ๆ ที่น่าสนใจ :
คนท้องเป็นโรคบิด อันตรายมากแค่ไหน เสี่ยงต่อการแท้งลูกจริงหรือไม่ ?
อาการแบบไหนที่บอกว่า คนท้องเป็นไซนัสอักเสบ และควรรักษาอย่างไรดี ?
คนท้องเป็นตะคริวที่ขา เป็นตะคริวบ่อยตอนท้องปกติไหม อันตรายหรือเปล่า ?
ที่มา : cdc, Obstetrics and Gynaecology CMU
มีข้อสงสัยเรื่องการตั้งครรภ์ หรือมีคำถามเรื่องการเลี้ยงลูกหรือเปล่าคะ? ติดตามอ่านบทความ หรือสอบถามสิ่งที่คุณอยากรู้ผ่านแอปของเราได้เลย
ดาวน์โหลด theAsianparent แอปพลิเคชัน ทั้ง IOS และ Android ได้แล้ววันนี้!
TAP Awards 2025
อยากท้อง
แม่ท้อง แม่ให้นม
แม่ผ่าคลอด
หลังคลอด
สุขภาพและโภชนาการ
ลูก
ชีวิตครอบครัว
การศึกษา
ผู้หญิง
ไลฟ์สไตล์
คอมมูนิตี้
VIP
ของรางวัล
