คุณแม่รู้ไหมคะว่า การที่เรา ให้ลูกกินอาหารแปรรูปบ่อย ในวันนี้ มีผลโดยตรงต่อระดับความฉลาดหรือ IQ ของเขาในอนาคต! งานวิจัยล่าสุดชี้ว่า การปล่อยให้ลูกวัยเตาะแตะติดใจรสชาติของเหล่านักเก็ตหรือไส้กรอก อาจทำร้ายสมองและทำให้ความฉลาดลดลงเมื่อลูกโตขึ้นค่ะ
ช่วง 1,000 วันแรกของชีวิต เป็นช่วงเวลาที่สมองของเด็กกำลังพัฒนาอย่างก้าวกระโดดที่สุด พ่อแม่หลายคนอาจจะเคยเจอปัญหา “ลูกกินยาก” เลือกกินแต่ขนมหรือของทอด จนบางครั้งคนเป็นแม่ก็ต้องยอมใจอ่อนให้ลูกกินไส้กรอก ขนมถุง หรือบะหมี่กึ่งสำเร็จรูป เพียงเพื่อให้ลูกยอมกินข้าวบ้าง แต่ความสะดวกสบายและความใจอ่อนนี้ อาจซ่อนอันตรายที่ส่งผลกระทบต่อพัฒนาการสมองเด็กในระยะยาว วันนี้เราจะพาไปเจาะลึกงานวิจัยชิ้นใหม่ล่าสุดที่เตือนว่าทำไมการให้ลูกกินอาหารแปรรูปบ่อยถึงอันตราย พร้อมคำแนะนำในการเลือกอาหารบำรุงสมองเด็กกัน
งานวิจัยล่าสุดเตือน! “ให้ลูกกินอาหารแปรรูปบ่อย” ทำลายสมองมากกว่าที่คิด
เมื่อเดือนมกราคม ปี 2026 ที่ผ่านมา วารสารการแพทย์ชื่อดังอย่าง British Journal of Nutrition ได้ตีพิมพ์ผลงานวิจัยชิ้นสำคัญ ซึ่งเป็นการเก็บข้อมูลระยะยาวจากเด็กในโครงการ “2015 Pelotas Birth Cohort” จำนวนกว่า 3,400 คน โดยสอบถามพฤติกรรมการกินตอนเด็กอายุ 2 ขวบ และนำมาเทียบกับการทดสอบสติปัญญา (IQ) ด้วยแบบทดสอบมาตรฐาน (WISC-IV) เมื่อเด็กอายุ 6-7 ขวบ
ผลลัพธ์ที่ค้นพบถือเป็นข้อควรระวังสำหรับพ่อแม่ทุกคนค่ะ เพราะนักวิจัยพบความเชื่อมโยงที่ชัดเจนว่าพฤติกรรมการกินเป็นตัวกำหนดทิศทางสติปัญญาของเด็กได้เลย โดยคุณแม่ที่ ให้ลูกกินอาหารแปรรูปบ่อย ในช่วงอายุ 2 ขวบ จะทำให้ลูกมีระดับสติปัญญา (IQ) ต่ำกว่าเด็กที่กินอาหารตามธรรมชาติเฉลี่ยถึง 2.24 คะแนน เมื่อพวกเขาโตขึ้นและเข้าสู่ช่วงวัย 6-7 ขวบ
ที่น่าตกใจไปกว่านั้นคือ หากเด็กคนไหนมีความเปราะบางทางสุขภาพอยู่แล้ว เช่น มีภาวะน้ำหนักน้อยกว่าเกณฑ์ หรือส่วนสูงต่ำกว่ามาตรฐานตั้งแต่แรกเกิด หากครอบครัวยังให้ลูกกินอาหารแปรรูปบ่อยซ้ำเข้าไปอีก ผลกระทบต่อสมองจะยิ่งรุนแรงขึ้น โดยคะแนน IQ อาจลดลงได้ถึง 4.78 คะแนน ซึ่งตัวเลขระดับนี้ส่งผลอย่างมากต่อความสามารถในการเรียนรู้ การแก้ปัญหา และสมาธิของเด็กเมื่อเข้าโรงเรียนค่ะ
“อาหารแปรรูปขั้นสูง” (Ultra-Processed Foods) คืออะไร? ทำไมถึงทำร้ายสมอง
หลายคนอาจจะสงสัยว่า อาหารแปรรูป อันตราย ขนาดนั้นเลยหรือ? แล้วอะไรบ้างที่จัดอยู่ในกลุ่มนี้ อาหารแปรรูปขั้นสูงคืออาหารที่ผ่านกระบวนการทางอุตสาหกรรมหลายขั้นตอน มีการเติมแต่งรสชาติ สี กลิ่นสังเคราะห์ สารกันบูด และมักจะอุดมไปด้วยน้ำตาล โซเดียม และไขมันเลว (Trans Fat) แต่กลับแทบไม่มีวิตามินหรือแร่ธาตุที่ร่างกายต้องการเลย
เช็กลิสต์อาหารแปรรูปที่แม่ๆ ควรระวัง
- ไส้กรอก แฮม โบโลน่า เบคอน เนื้อสัตว์แปรรูปต่างๆ
- นักเก็ตแช่แข็ง เฟรนช์ฟรายส์สำเร็จรูป
- บะหมี่กึ่งสำเร็จรูป อาหารกล่องแช่แข็ง
- ขนมขบเคี้ยว ขนมถุง บิสกิต คุกกี้รสหวานจัด
- เยลลี่ ลูกอม ช็อกโกแลตราคาถูกที่ใช้น้ำมันพืชแทนเนยโกโก้
- น้ำอัดลม น้ำผลไม้กล่องที่มีน้ำตาลสูง
ทำไม IQ ถึงลดลง?
ผู้วิจัยอธิบายว่า สมองของเด็กวัยนี้ต้องการสารอาหารไปสร้างโครงสร้างสมอง เมื่อคุณแม่ ให้ลูกกินอาหารแปรรูปบ่อย พวกเขาจะอิ่มและกินอาหารที่มีประโยชน์ได้น้อยลง ทำให้สมองขาดแคลนสารอาหารสำคัญอย่าง ธาตุเหล็ก สังกะสี และไขมันดี นอกจากนี้ สารปรุงแต่งและน้ำตาลปริมาณมหาศาลในอาหารแปรรูป ยังทำให้เกิดภาวะอักเสบในร่างกาย และไปรบกวนการทำงานของ “แกนลำไส้-สมอง” (Gut-Brain Axis) ซึ่งเป็นการสื่อสารกันระหว่างแบคทีเรียในลำไส้กับสมอง เมื่อลำไส้มีแบคทีเรียที่ไม่ดีสะสม สมองก็จะพัฒนาได้ไม่เต็มที่นั่นเองค่ะ
เช็กลิสต์ สารอาหารบำรุงสมอง ที่ช่วยเพิ่ม IQ ให้ลูก
เมื่อรู้ถึงผลเสียแล้ว เรามาดูทางแก้กันดีกว่าค่ะ การลดพฤติกรรมให้ลูกกินอาหารแปรรูปบ่อย และหันมาเลือกอาหารที่ถูกต้องคือวิธีเพิ่ม IQ เด็กที่ดีและเป็นธรรมชาติที่สุด
1. โอเมก้า 3 (DHA และ EPA) – ฮีโร่สร้างเซลล์สมอง
สมองของเด็กมีไขมันเป็นส่วนประกอบหลักกว่า 60% และ DHA คือไขมันที่สำคัญที่สุด ช่วยกระตุ้นการสร้างปลอกหุ้มเส้นประสาท ทำให้สมองสั่งการและเรียนรู้ได้ไว
พบมากใน: ปลาทะเลน้ำลึก (ปลาแซลมอน ปลาทูน่า) แต่ถ้าอยากประหยัด ปลาไทยอย่าง ปลาทู ปลาดุก หรือปลานิล ก็มีโอเมก้า 3 สูงไม่แพ้กันค่ะ
2. ธาตุเหล็ก – ขนส่งออกซิเจนไปเลี้ยงสมอง
เด็กวัยเตาะแตะที่ขาดธาตุเหล็กจะมีอาการซึม สมาธิสั้น และเรียนรู้ช้า เพราะสมองได้รับออกซิเจนไม่เพียงพอ
พบมากใน: ตับหมู ตับไก่ เลือดหมู เนื้อสัตว์แดง ไข่แดง และผักใบเขียวเข้ม (ควรทานคู่กับผลไม้ที่มีวิตามินซี เช่น ส้ม เพื่อให้ดูดซึมธาตุเหล็กได้ดีขึ้น)
3. โคลีน (Choline) – ตัวช่วยเรื่องความจำ
โคลีนเป็นสารตั้งต้นของสารสื่อประสาทที่เกี่ยวข้องกับความจำและการควบคุมกล้ามเนื้อ
พบมากใน: ไข่ไก่ (โดยเฉพาะไข่แดง) นมวัว ถั่วเหลือง และเนื้อสัตว์
4. สังกะสี (Zinc) – คุมการทำงานของระบบประสาท
สังกะสีช่วยในการแบ่งเซลล์และการเจริญเติบโตของร่างกายและสมอง หากขาดสังกะสีเด็กมักจะแคระแกร็นและพัฒนาการช้า
พบมากใน: หอยนางรม เนื้อสัตว์ไม่ติดมัน ถั่วต่างๆ และเมล็ดฟักทอง
5. โพรไบโอติกส์ (Probiotics) – ดูแลลำไส้ ส่งผลดีถึงสมอง
เพื่อดูแล “แกนลำไส้-สมอง” ให้ทำงานได้อย่างสมดุล เราต้องเติมจุลินทรีย์ชนิดดีเข้าไปในลำไส้ของลูก
พบมากใน: โยเกิร์ต หรือนมเปรี้ยว (แต่ข้อนี้แม่ๆ ต้องระวัง! ควรเลือกสูตรรสธรรมชาติที่ไม่มีน้ำตาลแฝง หรือมีน้ำตาลน้อยที่สุดนะคะ)
ทริคเด็ด! รับมือ “วัยทอง 2 ขวบ” ให้ห่างไกลอาหารแปรรูป
การรู้ทฤษฎีนั้นง่าย แต่การบังคับให้เด็กวัย 2 ขวบ หรือช่วง “Terrible Twos” ยอมกินผักและปลาเป็นเรื่องที่ท้าทายมาก ลองนำทริคเหล่านี้ไปปรับใช้ดูนะคะ
หากลูกติดไส้กรอกไปแล้ว อย่าเพิ่งงดทันทีจนลูกงอแง ลองเปลี่ยนจากไส้กรอกอุตสาหกรรม มาเป็นเมนูโฮมเมดที่แม่ทำเอง เช่น อกไก่ปั่นผสมผักนึ่ง นำมาปั้นเป็นรูปทรงสนุกๆ คล้ายนักเก็ต แล้วนำไปอบหรือทอดในหม้อทอดไร้น้ำมันแทน
สำหรับเด็กที่ไม่ยอมกินผัก ลองนำผักใบเขียว แครอท หรือฟักทอง ไปปั่นละเอียดผสมในไข่เจียว ซุป หรือซอสพาสต้า เพื่อให้เขาได้รับสารอาหารโดยไม่รู้ตัว
อาหารเด็ก 2 ขวบ ไม่ได้สำคัญแค่สิ่งที่กิน แต่รวมถึง “วิธีการกิน” ด้วย ชวนลูกมีส่วนร่วมในการเตรียมอาหารง่ายๆ เช่น ล้างผัก จัดจาน จะช่วยให้เขารู้สึกภูมิใจและอยากกินฝีมือตัวเองมากขึ้น
เด็กวัยนี้เรียนรู้จากการเลียนแบบ หากพ่อแม่นั่งกินขนมถุงและน้ำอัดลมให้เห็น ลูกย่อมอยากกินตาม ดังนั้น พ่อแม่เองก็ต้องปรับพฤติกรรมการกินให้เป็นแบบอย่างที่ดีด้วยค่ะ
เริ่มต้นใหม่ได้เสมอ เพื่ออนาคตของลูก
แม้งานวิจัยจะชี้ให้เห็นถึงความน่ากลัวของการให้ลูกกินอาหารแปรรูปบ่อยที่ส่งผลต่อระดับ IQ แต่นั่นไม่ได้หมายความว่าหากคุณแม่เคยเผลอให้ลูกกินไปแล้ว โลกจะพังทลายนะคะ ร่างกายและสมองของเด็กมีความยืดหยุ่นสูงมาก หากเราเริ่มต้นปรับเปลี่ยนเมนูอาหารให้ดีต่อสุขภาพตั้งแต่วันนี้ สมองของเขาก็พร้อมที่จะซ่อมแซมและพัฒนาต่อได้อย่างเต็มศักยภาพแน่นอนค่ะ
บทความอื่นๆ ที่น่าสนใจ
20 กิจกรรมพัฒนาสมองลูกน้อย ปลดล็อคพลังสมองลูกวัยเตาะแตะ
รู้ไว้ให้ชัวร์! ยาสีฟันมีฟลูออไรด์ ทำเด็ก IQ ต่ำลง จริงไหม?
ข้อดี และ ข้อเสียของการให้ลูกเข้าโรงเรียนเตรียมอนุบาล
อ้างอิง
มีข้อสงสัยเรื่องการตั้งครรภ์ หรือมีคำถามเรื่องการเลี้ยงลูกหรือเปล่าคะ? ติดตามอ่านบทความ หรือสอบถามสิ่งที่คุณอยากรู้ผ่านแอปของเราได้เลย
ดาวน์โหลด theAsianparent แอปพลิเคชัน ทั้ง IOS และ Android ได้แล้ววันนี้!
TAP Awards 2025
อยากท้อง
แม่ท้อง แม่ให้นม
แม่ผ่าคลอด
หลังคลอด
ลูก
ชีวิตครอบครัว
การศึกษา
ผู้หญิง
ไลฟ์สไตล์
วิดีโอ
คอมมูนิตี้
ชอปปิง
VIP
ของรางวัล
