ทำไมเด็กไทยพบจิตแพทย์เพิ่มขึ้น หรือ “พ่อแม่ Toxic” มีส่วนทำลูกจิตป่วย?

พ่อแม่ Toxic มีส่วนทำลูกจิตป่วย ได้นะคะ ซึ่งอาจเป็นเหตุผลว่าทำไมเด็กไทยพบจิตแพทย์เพิ่มขึ้น แต่ยังพอมีวิธีแก้ไขและป้องกันนะคะ มาดูกัน

ปัจจุบันคุณพ่อคุณแม่หลายบ้านพาลูกไปพบจิตแพทย์เด็กและวัยรุ่นมากขึ้นค่ะ จากหลากหลายปัจจัยที่เข้ามากระทบจิตใจเด็ก ตั้งแต่เรื่องการเรียน ความกดดันจากความคาดหวังขอพ่อแม่ สัมพันธภาพในครอบครัวและเพื่อน ซึ่งในฐานะพ่อแม่ที่รักและหวังดีต่อลูก จะทำอย่างไรเพื่อไม่ให้ความปรารถนาดีนั้นกลายเป็นพิษ จนถูกมองว่าเป็น พ่อแม่ Toxic (Toxic Parents) จอมบงการหรือจอมเผด็จการในสายตาลูก หรือ มีส่วนทำลูกจิตป่วย จนทำให้ เด็กไทยพบจิตแพทย์เพิ่มขึ้น

ทำไมเด็กไทยพบจิตแพทย์เพิ่มขึ้น

ทำไม? เด็กไทยพบจิตแพทย์เพิ่มขึ้น เป็นเพราะ พ่อแม่ Toxic หรือเปล่า

ปัจจุบันสถานการณ์ปัญหาสุขภาพจิตเด็กและวัยรุ่นในไทยมีแนวโน้มเพิ่มมากขึ้นค่ะ โดยการสำรวจข้อมูลกลุ่มเด็กและวัยรุ่นที่อายุต่ำกว่า 18 ปี จำนวน 360,069 ราย ของกรมสุขภาพจิต เมื่อช่วงต้นปี 2567 พบว่ามีความเสี่ยงซึมเศร้าถึงร้อยละ 10.86 เสี่ยงฆ่าตัวตายร้อยละ 19.12

แล้วรู้หรือไหมคะว่า ในบางครั้งบางกรณี ความรัก ความหวังดี รวมถึงการกระทำบางอย่างของพ่อแม่นี่แหละกลับกลายเป็นการรังแกและผลักให้ลูกเป็น “โรคซึมเศร้า” (depression) โดยไม่รู้ตัวได้

แล้วเชื่อหรือเปล่าคะว่า เด็กสามารถป่วยเป็นโรคซึมเศร้าได้ในทุกช่วงอายุ ตั้งแต่วัยแบเบาะ หัดเดิน ก่อนเข้าโรงเรียนอนุบาล ชั้นประถมฯ มัธยมฯ และในปัจจุบันพบว่าเด็กนักเรียนระดับอนุบาล ประถมศึกษา ป่วยเป็นโรคซึมเศร้าเป็นจำนวนมาก ซึ่งอาการส่วนใหญ่อยู่ในช่วงแรกเริ่ม แต่ที่น่ากังวลคือ คุณพ่อคุณแม่กลับไม่รู้ว่าลูกป่วยและไม่ได้พาไปเข้ารับการรักษา เนื่องจากลูกน้อยก็ไม่รู้อาการของตัวเอง และไม่สามารถบอกได้ว่ามีอาการซึมเศร้า

สัญญาณเตือน โรคซึมเศร้าในเด็ก

สัญญาณเตือน “ภาวะโรคซึมเศร้า” ในเด็ก

เด็กคือวัยแห่งความสดใส ร่าเริง มีความสนุกสนานและพร้อมเรียนรู้สิ่งต่าง ๆ ตลอดเวลา ดังนั้น หากวันหนึ่งลูกน้อยมีลักษณะที่ตรงข้ามกับธรรมชาติการเจริญเติบโตและพัฒนาการตามที่ควรจะเป็น นั่นอาจเป็นสัญญาณเตือนภาวะโรคซึมเศร้าที่พ่อแม่สามารถสังเกตได้ ดังนี้

ไม่ร่าเริงเหมือนเดิม เก็บตัว ชอบแยกตัวจากทุกคน รวมทั้งพ่อแม่
มีความอ่อนไหว ร้องไห้บ่อยโดยไม่มีสาเหตุ
อารมณ์หงุดหงิด โกรธ หรือโมโหฉุนเฉียวง่าย
น้ำหนักตัวลูกน้อยลดลงหรือเพิ่มขึ้นมากผิดปกติ มีการจุบจิบทั้งวัน หรือกินน้อยลง
นอนหลับยาก นอนไม่หลับ หรือนอนทั้งวันมากไป
บางครั้งมีอาการอ่อนเพลีย ไม่มีเรี่ยวแรง
อาจมีพฤติกรรมกระวนกระวาย อยู่ไม่สุข หรือเชื่องช้าลง ไม่มีสมาธิ ทำสิ่งสิ่ง ๆ ได้ไม่นาน
มีความสนใจในกิจกรรมต่าง ๆ ลดลง เคยชอบทำอะไรมาก ๆ กลับไม่ชอบ ไม่อยากทำ
ในเด็กโตอาจมีอารมณ์ซึมเศร้า เห็นคุณค่าในตนเองน้อยลง พร่ำพูดถึงความตาย หรืออยากฆ่าตัวตาย

พ่อแม่ Toxic มีส่วนทำลูกจิตป่วย

พ่อแม่ Toxic มีส่วนทำลูกจิตป่วย ซึมเศร้า โดยไม่รู้ตัวหรือเปล่า

Toxic parents คือ รูปแบบของพฤติกรรมที่พ่อแม่แสดงออก ซึ่งส่งผลเสียและเป็นอันตรายต่อสุขภาพทางอารมณ์ จิตใจ และแม้กระทั่งร่างกายของลูก โดยพฤติกรรมเหล่านี้อาจสร้างความรุนแรงและผลกระทบที่แตกต่างกันไป แต่โดยทั่วไปแล้วจะสร้างสภาพแวดล้อมที่ไม่ดีต่อสุขภาพจิต และไม่เอื้อต่อการสร้างความสุขให้กับลูก


ตัวอย่างพฤติกรรมของ พ่อแม่ Toxic
บงการ	มีการบงการ หรือขู่ เพื่อควบคุมการกระทำหรือการตัดสินใจของลูก
การดูถูกเหยียดหยาม	การวิพากษ์วิจารณ์ ดูหมิ่น หรือเยาะเย้ยลูก
การละเลย	เป็นการละเลยทางอารมณ์ ร่างกาย หรือจิตใจ โดยพ่อแม่ไม่สามารถให้การดูแล เอาใจใส่ และให้การสนับสนุนที่จำเป็นแก่ลูกได้
การควบคุมที่มากเกินไป	มีการควบคุมลูกเพื่อให้ได้ดังใจ กลายเป็นพ่อแม่เอาแต่ใจ
ความรักแบบมีเงื่อนไข	มีการให้ความรัก เมื่อลูกมีคุณสมบัติตรงตามความคาดหวัง
การบุกรุกความเป็นส่วนตัว	บุกรุกความเป็นส่วนตัวของลูก หรือรื้อค้นทรัพย์สินส่วนตัวโดยไม่ได้รับความยินยอม

พฤติกรรมของพ่อแม่ Toxic นี้อาจเป็นปัจจัยหนึ่งที่เป็นสาเหตุของโรคซึมเศร้าในเด็กคือ สาเหตุทางจิตใจ ซึ่งพ่อแม่บางคนทำร้ายลูกโดยไม่รู้ตัวจากการเลี้ยงดูที่เข้มงวดมากจนเกินไป ใช้ความรุนแรงทั้งคำพูดและการกระทำ รวมถึงการถูกละเลยหรือขาดความอบอุ่น ไม่ได้รับการเอาใจใส่จากคนในครอบครัว นอกจากนี้ ความเครียด ความกดดัน จากการเรียน หรือผลการเรียนไม่เป็นไปตามที่ตัวเอง หรือพ่อแม่คาดหวังก็ส่งผลให้เกิดภาวะซึมเศร้าหรือความบาดเจ็บทางใจให้ลูกได้

เลี้ยงลูกแบบไม่เป็น พ่อแม่ Toxic

เลี้ยงลูกอย่างไร ไม่ให้กลายเป็น พ่อแม่ Toxic

เราเชื่อว่าคุณพ่อคุณแม่ทุกคนมีความรักและความหวังดีเต็มเปี่ยมให้กับลูกน้อย รวมถึงมีเทคนิคและวิธีการเลี้ยงลูกที่เหมาะสมของตนเอง อย่างไรก็ตาม อาจมีพ่อแม่อีกหลายบ้านที่อาจไม่แน่ใจนักว่าความรักความหวังดีที่มอบให้ลูกนั้นจะเป็นการแสดงออกถึงการเป็น พ่อแม่ Toxic หรือไม่ ดังนั้น ขอเสนอ หลักการเลี้ยงลูกอย่างไร ไม่ให้กลายเป็น Toxic Parents ดังนี้

เน้นการเลี้ยงลูก 3 ด้าน

ได้แก่ ร่างกายแข็งแรง จิตใจเข้มแข็งและรักตัวเอง และเลี้ยงให้มีความรู้ ความคิด แยกแยะผิดชอบชั่วดีได้ ซึ่งสามารถทำได้โดยสื่อสารด้วยหัวใจ คือ เปิดใจ เข้าใจ รับฟัง เพราะการเลี้ยงดู สิ่งแวดล้อม มีส่วนสำคัญกับชีวิตลูกน้อยมากๆ

รักแบบให้เกียรติ

ความรักที่มีให้ลูก ควรเป็นความรัก ความเอาใจใส่ ในแบบที่ต้องให้เกียรติ รับฟังลูก รู้จักตัวตนของลูกในแบบที่ลูกเป็นจริงๆ

ให้ความไว้วางใจ

คือการที่คุณพ่อคุณแม่วางใจว่าสิ่งที่อบรมสั่งสอน และการให้ความรัก จะนำพาให้ลูกสามารถเลือกและตัดสินใจในสิ่งที่ลูกชอบ สิ่งที่ใฝ่ฝัน หรือสิ่งที่หวังไว้ได้

ปรับพฤติกรรม

คุณพ่อคุณแม่ควรมีเวลาใส่ใจ พูดคุย ทำกิจกรรมกับลูกมากขึ้น โดยควรแสดงออกถึงความรักผ่านการโอบกอด หอมแก้ม ด้วยท่าทีอบอุ่น ห่วงใย ให้ความรักและกำลังใจ รับฟังความรู้สึกของลูก

เลี้ยงดูลูกตามพัฒนาการของช่วงวัย

ไม่นำลูกไปเปรียบเทียบกับเด็กคนอื่น เพราะเด็กแต่ละคนไม่เหมือนกัน แต่ละคนล้วนมีความเก่งในตัว ซึ่งพ่อแม่ควรต้องรู้ว่าลูกเก่งด้านใด อย่าวัดความเก่งของลูกเฉพาะด้านการเรียนเพียงอย่างเดียว และสิ่งสำคัญคือ อย่ากดดัน คาดหวัง บีบคั้น หรือบังคับลูก เพราะนั่นอาจมีส่วนทำลูกจิตป่วย หรือเป็นโรคซึมเศร้าได้

มีขอบเขต กฎกติกา

หากต้องการสร้างระเบียบวินัยให้ลูก กฎกติกาที่มีควรมีขอบเขต มีความแน่นอนแต่ยืดหยุ่น ไม่บังคับจนลูกไม่เป็นตัวของตัวเอง ซึ่งคุณพ่อคุณแม่สามารถสร้างระเบียบวินัยควบคู่ไปกับการมอบความรักให้แก่ลูกได้ การสอนให้ลูกรู้จักหน้าที่ เคารพกติกา กฎระเบียบของสังคม ในการที่จะใช้ชีวิตอยู่ร่วมกับคนอื่น สามารถสอนด้วยความรักและความเข้าใจได้ค่ะ

การสื่อสารที่ดี สร้างสัมพันธ์อันดีในครอบครัว

พ่อแม่คาดหวังในตัวลูกน้อยนั้นเป็นเรื่องปกติค่ะ เพียงแต่ควรระวังไม่ให้ความคาดหวังนั้นเป็นพิษต่อตัวลูกและตัวคุณพ่อคุณแม่เอง โดยอาจเริ่มต้นจากการพยายามสื่อสารกันในครอบครัว แบบ 2 ทาง นั่นคือ การสื่อสารบอกลูก และการรับฟัง เพราะในฐานะที่เป็นลูก ก็สามารถมีความคาดหวังต่อตัวพ่อแม่ได้เช่นกัน ดังนั้น สื่อสารกันให้เข้าใจ ลูกมีความคาดหวังต่อตัวเองอย่างไร มีความฝัน หรือความหวังอะไรในอนาคต ทั้งการเรียน การทำงาน ฯลฯ หากการสื่อสารนี้เกิดขึ้นอย่างมีประสิทธิภาพ ตั้งอยู่บนพื้นฐานของความสัมพันธ์ที่ดีในครอบครัว ลูกก็จะเติบโตอย่างมีประสิทธิภาพ มีภาวะจิตใจที่แข็งแรง พ่อแม่เองก็ไม่กลายเป็น Toxic Parents ด้วยค่ะ

ที่มา : dmh.go.th , www.hfocus.org , www.rama.mahidol.ac.th , www.bangkokbiznews.com , www.matichon.co.th , mgronline.com , ooca.co

บทความอื่น ๆ ที่น่าสนใจ

ชมเชยลูกยังไง ช่วยสร้างแรงจูงใจเชิงบวก ส่งเสริมการพัฒนาตัวเองของลูก

ให้เกียรติลูกบนโลกออนไลน์ ขออนุญาตก่อนโพสต์ สร้างพื้นที่ปลอดภัย และส่งเสริมพัฒนาการ

พ่อแม่ 10 แบบที่ทำให้ ลูกไม่มีความสุข คุณเป็นแบบนั้นอยู่หรือเปล่า?

มีข้อสงสัยเรื่องการตั้งครรภ์ หรือมีคำถามเรื่องการเลี้ยงลูกหรือเปล่าคะ? ติดตามอ่านบทความ หรือสอบถามสิ่งที่คุณอยากรู้ผ่านแอปของเราได้เลย ดาวน์โหลด theAsianparent แอปพลิเคชัน ทั้ง IOS และ Android ได้แล้ววันนี้!