ใจหล่น! แม่เจอ รูปลับในมือถือของลูก ควรทำยังไง? วิธีคุยไม่ให้ลูกอับอาย

หากคุณเจอ "รูปลับในมือถือของลูก" อย่าเพิ่งดุลูก! เรามีวิธีพูดคุย พร้อมตัวอย่างคำพูดที่ควรใช้และไม่ควรใช้ เพื่อสอนลูกเรื่องเพศอย่างปลอดภัย

ในยุคที่เด็กทุกคนมีสมาร์ทโฟน พ่อแม่หลายคนเริ่มเจอกับสถานการณ์ที่ชวนให้ใจหล่นวูบ เช่น เปิดดูมือถือของลูกแล้วพบ “รูปลับในมือถือของลูก” หรือพบภาพอวัยวะเพศที่ลูกถ่ายเองเก็บไว้ บางครั้งเป็นภาพของลูกเอง บางครั้งเป็นภาพจากคนอื่น หรือจากแอปโซเชียล

แม้พ่อแม่อาจรู้สึกตกใจ แต่การ “โวยวาย” กลับยิ่งผลักลูกให้ปิดใจ และอาจทำให้พลาดโอกาสสำคัญในการพูดเรื่องเพศอย่างเข้าใจ ซึ่งจริง ๆ แล้วเรื่องแบบนี้ ถือเป็นโอกาสที่ดีในการสอนลูกเรื่อง การเคารพร่างกายตัวเอง ความปลอดภัยในโลกดิจิทัล และทักษะการรู้เท่าทันสื่อ

ทำไมเด็กบางคนถึงถ่ายรูป “ของสงวน” ของตัวเอง?

การที่พ่อแม่เจอ รูปลับในมือถือของลูก ไม่ได้แปลว่าลูกกำลัง “เสียคน” หรือ “มีพฤติกรรมผิดปกติ” เสมอไป ตรงกันข้าม การถ่ายภาพส่วนตัวหรือสำรวจร่างกายตัวเอง เป็นส่วนหนึ่งของพัฒนาการทางจิตใจและร่างกายที่ปกติในช่วงวัยเด็กและวัยรุ่น

นักจิตวิทยาชื่อดังอย่าง Sigmund Freud เคยอธิบายว่า เด็กช่วงวัยอนุบาลถึงประถมต้น จะมีพัฒนาการทางเพศในรูปแบบ “สำรวจร่างกาย” ซึ่งเป็นช่วง “phallic stage” ที่พวกเขาเริ่มใส่ใจในอวัยวะเพศ และอาจแสดงออกในรูปแบบต่าง ๆ เช่น การถามเรื่องเพศ การสัมผัสตัวเอง หรือแม้กระทั่งการถ่ายภาพ

ในขณะเดียวกัน Erik Erikson ก็เสนอว่า วัยรุ่นอยู่ในช่วง “identity vs. role confusion” ซึ่งเป็นช่วงสำคัญในการค้นหาตัวตน เขาอาจสงสัยว่า “เราหน้าตาเป็นยังไง?” “ร่างกายเราปกติไหม?” “เราเหมือนหรือแตกต่างจากเพื่อนอย่างไร?” เมื่อประกอบกับโลกออนไลน์ที่เต็มไปด้วยภาพจากดารา เซเลบ หรือเพื่อน ๆ ที่แชร์ภาพเซ็กซี่ หรือคลิปแนว “challenge” ทำให้เด็กบางคนอาจลองถ่ายรูปของตัวเองโดยไม่รู้ว่าพฤติกรรมนี้มีความเสี่ยงแค่ไหน

รูปลับในมือถือของลูก

พฤติกรรมที่ “ควรกังวล” vs “ปกติ”

การที่ลูกถ่ายรูปลับเก็บไว้ในเครื่อง ไม่ได้หมายความว่าลูกมีปัญหาเสมอไป แต่พ่อแม่ควรแยกให้ออกว่าอะไรคือ “พฤติกรรมปกติที่พัฒนาได้” กับ “พฤติกรรมเสี่ยงที่ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ”


พฤติกรรมที่ยังอยู่ในขอบเขตพัฒนาได้	พฤติกรรมที่ควรห่วง
ลูกถ่ายรูปเก็บไว้ส่วนตัว ไม่ได้ส่งต่อให้ใคร	รูปถูกส่งให้คนอื่น (หรือมีร่องรอยแชตน่าสงสัย)
ไม่มีแคปชันลามก หรือท่าทางล่อแหลม	ลูกมีท่าทางหมกมุ่นกับรูปลับบ่อยเกินไป
รูปถูกถ่ายด้วยความอยากรู้ร่างกายของตัวเอง ไม่ใช่เพื่อยั่วยวนผู้อื่น	มีสัญญาณว่าลูกถูกบังคับให้ถ่ายภาพ (เช่น sextortion)
ลูกสามารถอธิบายเหตุผลได้โดยไม่รู้สึกอับอายหรือกลัว	ลูกมีท่าทางเศร้า ซึม หรือเปลี่ยนพฤติกรรมหลังจากพบเหตุการณ์นี้

พ่อแม่ควรทำยังไง? หลัก 5C รับมือ รูปลับในมือถือของลูก

1. Calm – ตั้งสติ อย่าตกใจจนโวยวาย

จำไว้ว่า “ลูกจะไม่กล้าเล่าอะไรอีกเลย” ถ้าเจอการตะคอก ดุด่า หรือสบถใส่ สูดลมหายใจลึก ๆ แล้วตั้งเป้าหมายว่า “ครั้งนี้ เราจะเป็นผู้ใหญ่ที่ลูกไว้ใจได้”

2. Curiosity – ถามด้วยความเข้าใจ ไม่ใช่จับผิด

เริ่มจากคำถามเชิงเปิด เช่น “แม่เห็นภาพในมือถือแล้วตกใจนิดหน่อย แม่อยากเข้าใจว่าลูกถ่ายไว้เพราะอะไรเหรอ?”

3. Connection – แสดงออกว่าห่วง ไม่ใช่จะลงโทษ

“แม่ไม่โกรธนะ แต่อยากรู้ว่าลูกเข้าใจเรื่องนี้ยังไง แม่อยากให้ลูกปลอดภัย”

4. Consent Education – ใช้โอกาสนี้สอนเรื่องสิทธิในร่างกาย

อธิบายเรื่อง “สิทธิในร่างกาย” การไม่ควรถ่ายหรือส่งภาพเปลือยแม้จะเป็นของตัวเอง เพราะอาจถูกแอบบันทึก ส่งต่อ หรือแบล็กเมล์ได้

5. Cyber safety – สอนเรื่อง digital footprint

ภาพในมือถือแม้ลบแล้ว อาจหลงเหลือในคลาวด์ หรือถูก backup ไปที่อื่น และถ้าหลุดออกไป อาจถูกใช้ในทางไม่เหมาะสม เช่น deepfake หรือกลั่นแกล้ง

รูปลับในมือถือของลูก

ตัวอย่างคำพูด “ควรใช้” และ “ไม่ควรใช้”


ห้ามพูดแบบนี้	ควรพูดแบบนี้
“น่าอาย! ทำแบบนี้ได้ยังไง!”	“แม่ตกใจนิดหน่อย แต่อยากเข้าใจว่าทำไมลูกถึงถ่ายรูปนี้”
“ทำแบบนี้โรคจิตหรือเปล่า?”	“แม่เข้าใจว่าช่วงวัยนี้ ลูกอาจเริ่มสำรวจร่างกายตัวเอง”
“อายเขาบ้างไหม ถ้ามีคนเห็น!”	“รูปพวกนี้อาจทำให้ลูกเสียหายถ้าไปตกอยู่ในมือคนไม่ดี”
“ห้ามยุ่งกับมือถืออีก!”	“มาคุยกันเรื่องการใช้มือถืออย่างปลอดภัยดีกว่า”
“แบบนี้เรียกว่าไม่รักดี!”	“แม่ห่วงลูกมาก อยากให้เข้าใจว่าแม่อยู่ข้างลูกเสมอ”

เมื่อไหร่ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ

พ่อแม่ควรพาลูกไปพบจิตแพทย์หรือนักจิตวิทยาเด็กหากพบว่า

ลูกมีพฤติกรรมทางเพศที่หมกมุ่นหรือรุนแรงผิดวัย
ลูกดูถูกทำร้ายร่างกายทางเพศ
ลูกมีอาการเครียด ซึมเศร้า หรือพฤติกรรมเปลี่ยนไป
ลูกไม่ยอมคุยเลยแม้พ่อแม่จะพยายามแล้วหลายครั้ง

รูปลับในมือถือของลูก ไม่ใช่เรื่องเลวร้ายเสมอไป แต่เป็นโอกาสครั้งสำคัญ ที่พ่อแม่จะสอนลูกให้รู้จักร่างกายตัวเอง เข้าใจความปลอดภัยในโลกออนไลน์ และเรียนรู้เรื่องเพศอย่างเหมาะสม ควรพูดคุยด้วยความเข้าใจและเคารพ จะทำให้ลูกกล้าเล่าเรื่องที่สำคัญ และพ่อแม่กลายเป็น “ที่พึ่งทางใจ” ในช่วงวัยที่ลูกสับสนและเปราะบางที่สุด

ที่มา: สำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ , verywillmind

บทความอื่นๆ ที่น่าสนใจ

สังเกตลูกด่วน! พฤติกรรมทางเพศในเด็กเล็ก แบบไหน”ไม่ปกติ”?

10 วิธี สอนลูกสาวให้รักตัวเอง สร้างเกราะอันแข็งแกร่ง มีภูมิคุ้มกันทางใจ

ลูกชอบจับจู๋ จับจิ๋ม ผิดปกติไหม? พ่อแม่ควรรับมือยังไงดี?

มีข้อสงสัยเรื่องการตั้งครรภ์ หรือมีคำถามเรื่องการเลี้ยงลูกหรือเปล่าคะ? ติดตามอ่านบทความ หรือสอบถามสิ่งที่คุณอยากรู้ผ่านแอปของเราได้เลย ดาวน์โหลด theAsianparent แอปพลิเคชัน ทั้ง IOS และ Android ได้แล้ววันนี้!