เมื่อเห็นลูกน้อยเอามือไปจับจู๋ หรือจับจิ๋มตัวเอง พ่อแม่หลายคนอาจตั้งคำถามว่า ลูกชอบจับจู๋ จับจิ๋ม แบบนี้ผิดปกติหรือเปล่า? ลูกกำลังช่วยตัวเองอยู่ใช่ไหม? พ่อแม่ควรทำอย่างไร?
พฤติกรรมลูกชอบจับจู๋ จับจิ๋มในเด็กเล็ก โดยเฉพาะช่วงอายุ 1–5 ปี เป็นพฤติกรรมปกติทางพัฒนาการ ที่เกิดจากความอยากรู้อยากเห็นเกี่ยวกับร่างกายของตัวเอง วันนี้เราจะพาทุกคนไปทำความเข้าใจว่าทำไมลูกถึงทำแบบนั้น และในฐานะพ่อแม่ควรรับมืออย่างไร
พฤติกรรม ลูกชอบจับจู๋ จับจิ๋ม คืออะไร?
คำว่า “การช่วยตัวเอง” หรือ “การจับอวัยวะเพศ” สำหรับเด็กเล็ก ไม่ได้มีความหมายเดียวกับคำนี้ในผู้ใหญ่ หากมองจากมุมแพทย์ พฤติกรรมนี้เรียกว่า “การกระตุ้นตัวเอง” (Self-stimulation) ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของการพัฒนาทางร่างกายและจิตใจของเด็ก
American Academy of Pediatrics (AAP) ยืนยันว่า พฤติกรรมนี้ในเด็กเล็กถือเป็นเรื่องปกติ และมักลดลงได้เองเมื่อเด็กโตขึ้น หากอยู่ในสภาพแวดล้อมที่ดี
เด็กวัยนี้มีความอยากรู้เรื่องร่างกาย เมื่ออาบน้ำ เห็นอวัยวะเพศของตัวเองอย่างชัดเจน จึงอาจทดลองจับ ดึง กด หรือขยับดู เมื่อสัมผัสแล้ว “รู้สึกดี รู้สึกเพลิน” ก็มักทำซ้ำ โดยไม่เกี่ยวข้องกับความคิดทางเพศอย่างที่ผู้ใหญ่เข้าใจ
ลูกชอบจับจู๋ จับจิ๋ม พฤติกรรมนี้มาจากอะไร?
พ่อแม่หลายคนอาจสงสัยว่า อะไรทำให้ลูกเกิดพฤติกรรมนี้ขึ้น?
1. อยากรู้อยากเห็น
เด็กกำลังสำรวจร่างกายตัวเอง เช่นเดียวกับการจับจมูก หู นิ้วมือ พอถึงวัยหนึ่งก็เริ่มสนใจ “อวัยวะลับ” เพราะเป็นส่วนที่ซ่อนอยู่ ไม่ได้เห็นบ่อย
2. ไม่มีอะไรทำ
ในช่วงที่ลูกว่าง ๆ เช่น หลังอาบน้ำ ก่อนนอน หรือช่วงรอทำกิจกรรม พฤติกรรม ลูกชอบจับจู๋ จับจิ๋ม อาจเกิดขึ้นเพื่อแก้เบื่อ หรือสร้างความเพลิดเพลินให้ตัวเอง
3. ตอบสนองความรู้สึก
การสัมผัสอวัยวะเพศอาจทำให้เกิดความรู้สึก “สบายตัว” หรือ “ผ่อนคลาย” เด็กบางคนใช้วิธีนี้เวลาตื่นเต้น เครียด หรือง่วง
4. เลียนแบบ
เด็กอาจเห็นพฤติกรรมจากพี่น้องต่างเพศ พ่อแม่ หรือผ่านหน้าจอ เช่น ดูมือถือของผู้ใหญ่โดยไม่มีการควบคุม แล้วเกิดคำถามหรือทดลองทำตาม
เมื่อไรพฤติกรรมนี้จะหายไป?
โดยทั่วไปพฤติกรรม ลูกชอบจับจู๋ จับจิ๋ม จะลดลงเมื่อเด็กเริ่มเข้าสู่ช่วงวัยอนุบาล–ประถมต้น เนื่องจากเด็กเรียนรู้มากขึ้นว่า “อะไรเหมาะสม” และ “ควรทำที่ไหน”
หากไม่มีสิ่งกระตุ้นที่ไม่เหมาะสม เช่น ภาพโป๊เปลือย หรือสภาพแวดล้อมที่ไม่ปลอดภัย เด็กมักเรียนรู้เรื่อง “พื้นที่ส่วนตัว” ได้เองตามวัย
ตามทฤษฎีพัฒนาการของ Erik Erikson เด็กในวัย 1.5–3 ปีอยู่ในช่วง “Autonomy vs Shame and Doubt” ซึ่งกำลังเรียนรู้ความเป็นเจ้าของร่างกายตัวเอง ดังนั้นจึงเป็นธรรมดาที่พวกเขาจะสำรวจ “ทุกซอกทุกมุม”
วิธีรับมือเมื่อเห็นพฤติกรรมลูกชอบจับจู๋ จับจิ๋ม
1. อย่าทำให้ลูกอายหรือรู้สึกผิด
หลีกเลี่ยงการพูดว่า “น่าเกลียด”, “หยุดเดี๋ยวนี้”, “ลูกเป็นเด็กไม่ดี” คำพูดเหล่านี้อาจทำให้เด็กเกิดความรู้สึกผิดกับร่างกายตัวเอง ส่งผลต่อภาพลักษณ์ในอนาคต
2. สอนเรื่องพื้นที่ส่วนตัว
ใช้คำอธิบายแบบเป็นมิตร เช่น “ตรงนี้เรียกว่า ‘ของสงวน’ เป็นของเราคนเดียว ไม่ควรจับในที่สาธารณะนะลูก” หรือ “เวลามีคนอื่นอยู่ แม่ขอให้ลูกไม่จับตรงนั้นนะจ๊ะ”
3. เบี่ยงเบนความสนใจ
หากลูกทำบ่อยในเวลาที่ไม่มีอะไรทำ ลองหากิจกรรมมาให้ เช่น อ่านหนังสือ เล่นของเล่น หรือชวนคุยเรื่องสนุก ๆ
4. ถามอย่างห่วงใย
ถ้าเห็นว่าลูกจับบ่อยจนผิดสังเกต อาจถามว่า “ลูกเจ็บหรือคันหรือเปล่า?” หรือ “กางเกงในแน่นไปไหมจ๊ะ?” อาจมีปัญหาสุขภาพเช่น ผดผื่น อักเสบ หรือแพ้
พฤติกรรมแบบไหนที่ต้องเริ่ม “กังวล”?
แม้ว่าพฤติกรรมทางเพศของเด็กเล็กเช่นนี้จะเป็นเรื่องปกติ แต่ก็มีบางกรณีที่ควรพาลูกพบแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญทันที เช่น
1. จับหรือคลึงอวัยวะเพศตลอดเวลา
จนไม่สนใจสิ่งรอบข้าง หรือหยุดทำกิจกรรมอื่นไม่ได้
2. พูดหรือเล่นบทบาทสมมุติแบบผู้ใหญ่
เช่น แกล้งมีเซ็กซ์, ทำเสียงคราง, ใช้คำพูดเกี่ยวกับอวัยวะเพศที่เกินวัย
3. มีอาการทางกายร่วม
เช่น บวม แดง ปัสสาวะขัด เจ็บหรือมีตกขาวผิดปกติ
4. เคยโดนล่วงละเมิด
หากพฤติกรรมลูกดู “ช่ำชอง” เกินเด็ก ควรตรวจสอบว่ามีใครเคยล่วงละเมิดหรือไม่
งานวิจัยโดย Friedrich et al. (1998) พบว่าเด็กอายุ 2–6 ปี กว่า 30% มีพฤติกรรมสัมผัสอวัยวะเพศ แต่พฤติกรรมที่เกินวัยอาจเป็นสัญญาณของความเครียดหรือประสบการณ์ไม่เหมาะสม
วิธีสอนลูกเรื่อง “ของสงวน” แบบเข้าใจง่าย
การสื่อสารเชิงบวกจะช่วยให้ลูกเข้าใจและรักร่างกายของตัวเองโดยไม่รู้สึกผิดหรือละอาย
คำที่ควรใช้:
- “ตรงนี้เป็นของส่วนตัวลูก ห้ามให้ใครจับ และลูกก็ไม่ควรจับของคนอื่นนะจ๊ะ”
- “เรามีสิทธิในร่างกายของตัวเอง ใครมาจับโดยที่เราไม่อนุญาต ถือว่าไม่เหมาะสม”
ตัวช่วยเสริม:
- หนังสือภาพสำหรับเด็ก เช่น ส่วนนี้หนูหวงที่สุด เรื่องไม่ลับฉบับคุณหนู ป๋องแป๋งอยากรู้
- การเล่นบทบาทสมมุติเพื่อฝึกปฏิเสธ เช่น “ถ้ามีใครจับตรงนี้ ลูกควรทำยังไงดีนะ?”
ป้องกันไว้ก่อน: สร้างสภาพแวดล้อมปลอดภัยให้ลูก
- งดให้ลูกเข้าถึงมือถือหรือแท็บเล็ตโดยไม่มีการควบคุม
- เลือกการ์ตูน หนังสือ และของเล่นที่เหมาะสมกับวัย
- สอนให้ลูกรู้จักพูดว่า “ไม่” เมื่อรู้สึกไม่ปลอดภัย
ลูกชอบจับจู๋ จับจิ๋ม ไม่ใช่เรื่องน่าตกใจ แต่ต้องใส่ใจ
พ่อแม่ไม่ต้องตกใจหรือตีตราลูกเมื่อพบว่า ลูกชายชอบจับจู๋ หรือลูกสาวชอบจับจิ๋ม เพราะมันคือการเรียนรู้ร่างกายที่เกิดขึ้นได้ตามวัย สิ่งสำคัญคือ อย่าทำให้ลูกอาย อย่าดุแรง แต่สอนด้วยความรัก และหากพบพฤติกรรมผิดปกติที่บ่งชี้ถึงอันตราย ต้องรีบขอคำปรึกษาจากแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญทันที
ที่มา: American Academy of Pediatrics , Normative Sexual Behavior in Children , Children Who Exhibit Sexual Behavior Problems , Child Mind Institute
บทความอื่นๆ ที่น่าสนใจ
สังเกตลูกด่วน! พฤติกรรมทางเพศในเด็กเล็ก แบบไหน”ไม่ปกติ”?
พ่อแม่ “ต้องรู้” สิ่งที่เปลี่ยนไป เมื่อลูกถูกล่วงละเมิด
5 วิธีป้องกันลูกตกเป็นเหยื่อ “ความใคร่เด็ก” ภัยร้ายในคราบผู้ใหญ่ใจดี
มีข้อสงสัยเรื่องการตั้งครรภ์ หรือมีคำถามเรื่องการเลี้ยงลูกหรือเปล่าคะ? ติดตามอ่านบทความ หรือสอบถามสิ่งที่คุณอยากรู้ผ่านแอปของเราได้เลย
ดาวน์โหลด theAsianparent แอปพลิเคชัน ทั้ง IOS และ Android ได้แล้ววันนี้!
