นมสำหรับเด็กเป็น G6PD เลือกยังไง ปลอดภัยกับลูกที่มีภาวะพร่องเอนไซม์

เด็กที่เป็น G6PD จำเป็นต้องได้รับการดูแลเรื่องอาหารเป็นพิเศษค่ะ โดยเฉพาะนมซึ่งเป็นอาหารหลักสำหรับทารก มาดูหลักการกัน

G6PD หรือ ภาวะพร่องเอนไซม์ คือภาวะทางพันธุกรรมที่ทำให้ร่างกายขาดเอนไซม์ G6PD ซึ่งมีบทบาทในการปกป้องเซลล์เม็ดเลือดแดงจากการทำลาย ในเด็กที่มีภาวะนี้ระบบภูมิคุ้มกันอาจไม่สามารถปกป้องเซลล์เม็ดเลือดแดงจากการถูกทำลายได้อย่างปกติ อาจนำไปสู่ภาวะโลหิตจาง (Hemolytic Anemia) ได้ หากรับสารบางชนิดที่กระตุ้นให้เกิดการทำลายเซลล์เม็ดเลือดแดง โดยเฉพาะในช่วงที่เด็กทานอาหารหรือดื่มนมที่มีส่วนประกอบที่ไม่เหมาะสม เรามาดูกันค่ะว่า นมสำหรับเด็กเป็น G6PD เลือกยังไง? มีข้อควรระวังอะไรที่คุณแม่ต้องรู้บ้าง เพื่อให้ลูกน้อยได้รับการบำรุงอย่างเหมาะสมและปลอดภัย

G6PD คืออะไร

สารบัญ

ภาวะพร่องเอนไซม์ G6PD คืออะไร ?

ภาวะพร่องเอนไซม์ G6PD (Glucose-6-phosphate dehydrogenase deficiency) หรืออาจรู้จักกันในชื่อ โรคแพ้ถั่วปากอ้า เป็นโรคทางพันธุกรรมที่ทำให้เซลล์เม็ดเลือดแดงแตกง่ายเมื่อได้รับสารบางชนิด พบมากในเด็กชาย ซึ่งจี-ซิกพีดี เป็นเอนไซม์ที่พบในเม็ดเลือดแดง มีหน้าที่ป้องกันไม่ให้เม็ดเลือดแดงแตกง่าย หากเด็กที่เป็น G6PD รับยา อาหารบางชนิด มีภาวะเจ็บป่วยหรือมีไข้ หรือได้รับสารที่กระตุ้นการทำลายเซลล์เม็ดเลือดแดง อาจทำให้เกิดภาวะซีด เหนื่อย อ่อนเพลีย ตัวเหลือง ปัสสาวะมีสีโค้ก เกิดอาการโลหิตจางอย่างรุนแรงได้ ดังนั้น หากลูกน้อยเป็น G6PD คุณพพ่อคุณแม่ก็ต้องใส่ใจเป็นพิเศษกับการเลือกอาหาร และ นมสำหรับเด็กเป็น G6PD เพื่อหลีกเลี่ยงสารที่อาจกระตุ้นให้เกิดภาวะเม็ดเลือดแดงแตกค่ะ

สาเหตุของโรคพร่องเอนไซม์ G6PD

G6PD เป็นโรคทางพันธุกรรมค่ะ ส่วนใหญ่จะพบการถ่ายทอดจากแม่ไปสู่ลูกชาย ในประเทศไทยมีเพศชายเป็นโรคนี้ประมาณ 15% ส่วนผู้หญิงพบประมาณ 3-4% ซึ่งพบว่าส่วนใหญ่ผู้หญิงจะเป็นพาหะ และผู้ชายจะเป็นโรค โดยบางคนก็ไม่รู้ตัวมาก่อนว่าตนเองเป็นโรคนี้ เนื่องจากไม่ได้มีการตรวจคัดกรองตั้งแต่แรกเกิด โดยโรคพร่องเอนไซม์ G6PD หรือ โรคแพ้ถั่วปากอ้า อาจมาจากสาเหตุดังต่อไปนี้ได้ด้วย

เม็ดเลือดแดงแตกตัว จากการที่ร่างกายได้รับสารหรือยาบางอย่าง เช่น ถั่วปากอ้า ซึ่งมีสารต้านอนุมูลอิสระมาก โดยเฉพาะถั่วปากอ้าสด จะทำให้เม็ดเลือดแดงแตกได้ง่ายกว่าการกินถั่วปากอ้าที่ผ่านการปรุงสุกมาแล้ว
ได้รับยาบางกลุ่ม เช่น ยากลุ่ม NSAIDs บางชนิด ยาแอสไพริน ยาปฏิชีวนะบางชนิด เช่น ยากลุ่มซัลฟาหรือไนโตรฟูแรนโทอิน ยาต้านมาลาเรียบางชนิด เช่น ควินิน หรือควินิดีน
การกินเชอร์รี่ บลูเบอร์รี่ โยเกิร์ตบางชนิดที่มีถั่ว ไวน์แดง และการได้รับกลิ่นลูกเหม็น

อาการที่แสดงว่าลูกเป็นภาวะพร่องเอนไซม์ G6PD

ในทารกแรกเกิดอายุ 1–4 วัน จะมีอาการซีดและตัวเหลืองนานกว่าเด็กทั่วไป เนื่องจากมีภาวะเม็ดเลือดแดงแตกง่ายอย่างเฉียบพลัน ร่วมกับตรวจเลือดพบค่าสารเหลืองมากเกินปกติ โดยพบว่า 1 ใน 3 ของเด็กที่ต้องรับการส่องไฟ จะเป็นโรคพร่องเอนไซม์ G6PD ซึ่งหากพบว่ามีอาการตัวเหลือง ตาเหลือง แพทย์ก็จะเจาะเลือดเพื่อดูเอนไซม์ G6PD จะทำให้ทราบตั้งแต่ตอนนั้นว่าทารกเป็นโรคนี้หรือไม่

ทั้งนี้ การส่องไฟ (Phototherapy) เพื่อให้แสงไฟทำปฏิกิริยากับสารเหลืองที่อยู่บริเวณผิวหนังทารก กลายเป็นสารเหลืองที่สามารถขับออกจากร่างกายได้ หลังกลับบ้านทารกที่มีภาวะพร่องเอนไซม์ G6PD ส่วนใหญ่จะมีสุขภาพแข็งแรงดี คุณแม่สามารถให้การดูแลเหมือนทารกปกติทั่วไปได้ แม้เป็นโรคทางพันธุกรรมที่ไม่สามารถรักษาให้หายขาดได้ แต่ไม่มีอันตรายร้ายแรงถ้ารู้จักหลีกเลี่ยงสิ่งกระตุ้น หรือเมื่อมีอาการเจ็บป่วย มีไข้ ให้รีบพบแพทย์ค่ะ

หลักการเลือก นมสำหรับเด็กเป็น G6PD

การเลือกนมสำหรับเด็กเป็น G6PD มีความสำคัญมากนะคะ เนื่องจากบางชนิดของนมและส่วนผสมในนมอาจมีส่วนประกอบที่สามารถกระตุ้นให้เกิดอาการผิดปกติได้ ดังนั้น คุณแม่จึงต้องใส่ใจมากเป็นพิเศษ โดยอาจอาศัยหลักการต่อไปนี้

นมแม่ดีที่สุดสำหรับเด็กเป็น G6PD

นมแม่เป็นอาหารที่ดีที่สุดสำหรับทารกทุกคน รวมถึงทารกที่มีภาวะ G6PD หากคุณแม่มีน้ำนมเพียงพอ ควรให้นมแม่แก่ลูกน้อยค่ะ เนื่องจากมีสารอาหารที่ครบถ้วนและเหมาะสมต่อการเจริญเติบโตของทารก มีภูมิคุ้มกันที่ช่วยป้องกันการติดเชื้อและปัญหาสุขภาพต่างๆ ได้ดีด้วย อย่างไรก็ตาม หากลูกน้อยมีภาวะ G6PD และกินนมแม่เป็นหลัก คุณแม่ให้นมควรหลีกเลี่ยงการกินอาหารต่างๆ ต่อไปนี้ค่ะเหล่านี้

ถั่วปากอ้า บลูเบอร์รี่ ผลิตภัณฑ์จากถั่วเหลือง
วิตามินซี ที่อยู่ในรูปเม็ดยาหรืออาหารเสริม แต่วิตามินซีที่อยู่ในอาหารโดยธรรมชาติกินได้ตามปกต
น้ำโซดาบางชนิด (tonic water) เพราะอาจมีควินินผสม
ไวน์แดง
เมนทอล การบูร

นอกจากนี้ ไม่ควรกินยาต่างๆ เช่น

ยาบางชนิดที่ใช้รักษาโรคมาลาเรีย
ยาปฏิชีวนะกลุ่มซัลโฟนาไมด์ (Sulfonamide)
ยารักษาโรคเรื้อน เช่น dapsone
ยารักษาโรคกระเพาะปัสสาวะอักเสบ ไนโตรฟูแรนโตอิน (Nitrofurantoin)
ยาลดไข้ยาแก้ปวดบางชนิด เช่น อะเซตานิไลด์ (Acetanilide) รวมถึงยาแอสไพรินหรือพาราเซตามอล (Paracetamol) ก็อาจทำให้เม็ดเลือดแดงแตกได้
ยาปฏิชีวนะบางชนิด เช่น กรดนาลิดิสิก (Nalidixic acid) โคไตรมอกซาโซล (Cotrimoxazole)
ยารักษาโรคมะเร็ง เช่น ดอกโซรูบิซิน (doxorubicin)

หลีกเลี่ยงสารต่างๆ เช่น แนฟธาลีน (ลูกเหม็นที่ใช้อบผ้า, กันแมลง)

แม่ให้นม ควรหลีกเลี่ยงถั่วปากอ้า

นมวัว 100% หรือนมสูตรพิเศษ

หากคุณแม่ไม่สามารถให้ลูกน้อยกินนมแม่ได้ แต่ลูกน้อยไม่ได้มีภาวะแพ้นมวัว ก็สามารถให้ลูกกินนมวัวได้ค่ะ หรือควรปรึกษาแพทย์เพื่อเลือกนมสูตรพิเศษที่เป็น นมสำหรับเด็กเป็น G6PD โดยเฉพาะ เนื่องจากนมผงสูตรปกติทั่วไปมักมีส่วนผสมของถั่วเหลืองที่อาจมีความเสี่ยงในการ กระตุ้นให้เม็ดเลือดแดงแตกได้ แต่นมสูตรพิเศษจะได้รับการปรับปรุงสูตรเพื่อลดความเสี่ยงดังกล่าว และปราศจากสารเคมีหรือส่วนผสมที่อาจกระตุ้นให้เกิดภาวะโลหิตจาง หรือเม็ดเลือดแดงแตกค่ะ

หลีกเลี่ยงนมที่มีส่วนผสมของถั่วเหลือง

เด็กที่เป็น G6PD บางคน อาจมีอาการแพ้ถั่วเหลือง ซึ่งอาจกระตุ้นให้เกิดภาวะเม็ดเลือดแดงแตกได้ ควรเลือกนมที่ไม่มีส่วนผสมของถั่วเหลือง หรือปรึกษาแพทย์เพื่อขอคำแนะนำเพิ่มเติมก่อนเลือกนมให้ลูกน้อยค่ะ

หลีกเลี่ยงนมที่มีส่วนผสมของสารสังเคราะห์

ควรเลือกนมที่ไม่มีส่วนผสมของสารสังเคราะห์ เช่น สีสังเคราะห์ สารกันบูด หรือสารปรุงแต่งรสชาติ

ตัวอย่างผลิตภัณฑ์ นมสำหรับเด็กเป็น G6PD

ภาพ : Big C Online

Hi-Q Super Gold Pepti Synbio ProteQ สูตร 1

เหมาะสำหรับทารกแรกเกิด – 1 ปี ที่แพ้โปรตีนนมวัว สูตรผสมโปรตีนเวย์เข้มข้นจากนมที่ผ่านการย่อยอย่างละเอียด (อาหารทางการแพทย์) ผสม patented GOS/lcFOS ratio of 9:1 combination

ภาพ : Big C Online

S-26 Gold Pro HA

นมผงดัดแปลงสำหรับทารกแรกเกิด – 1 ปี มีเวย์โปรตีนที่ผ่านการย่อยบางส่วน โอลิโกแซคคาไรด์ (ใยอาหาร) โพรไบโอติกผสม (จุลินทรีย์บิฟิโดแบคทีเรียม แล็กทิส) และสารอาหารหลากหลาย

นมสำหรับเด็กเป็น G6PD ต้องใส่ใจในการเลือก และการดูแลลูกน้อยที่เป็น G6PD ก็ต้องอาศัยความใส่ใจและการดูแลอย่างใกล้ชิด ที่จะช่วยให้ลูกน้อยมีสุขภาพที่แข็งแรงและปลอดภัย โดยก่อนเลือก นมสำหรับเด็กเป็น G6PD คุณแม่ควรอ่านฉลากโภชนาการอย่างละเอียดก่อนซื้อ และสังเกตอาการของลูกน้อยหลังดื่มนม หากมีอาการผิดปกติ เช่น ตัวเหลือง ซีด หรือปัสสาวะสีเข้ม ควรรีบปรึกษาแพทย์ รวมทั้งติดตามการนัดหมายกับแพทย์อย่างสม่ำเสมอ เพื่อประเมินสุขภาพและปรับเปลี่ยนอาหารของลูกน้อยตามความเหมาะสมค่ะ

ที่มา : www.khonkaenram.com , www.rajavithi.go.th , hdmall.co.th

บทความอื่นๆ ที่น่าสนใจ

ทำไมนมแม่มีหลายสี ! แต่ละสีของน้ำนมบอกอะไร ลูกกินได้ไหม ?

ทารก 6 เดือน กินอะไรได้บ้าง ? เริ่มต้นอาหารตามวัยอย่างปลอดภัย ได้ประโยชน์ครบ!

เทคนิคเลือกขวดนมเด็ก ลดอาการโคลิค ขวดนมสีชา ขวดนมสีใส แบบไหนเหมาะกับลูกน้อย

มีข้อสงสัยเรื่องการตั้งครรภ์ หรือมีคำถามเรื่องการเลี้ยงลูกหรือเปล่าคะ? ติดตามอ่านบทความ หรือสอบถามสิ่งที่คุณอยากรู้ผ่านแอปของเราได้เลย ดาวน์โหลด theAsianparent แอปพลิเคชัน ทั้ง IOS และ Android ได้แล้ววันนี้!