ลูกถนัดซ้าย หรือถนัดขวา เกิดจากอะไร? ลูกถนัดข้างไหน มีผลต่อพัฒนาการยังไง?

ลูกถนัดซ้าย ผิดปกติไหม? มาทำความเข้าใจสาเหตุ ข้อดี ข้อเสีย และวิธีที่พ่อแม่ควรสนับสนุนลูกถนัดซ้าย พร้อมข้อมูลจากงานวิจัยและสถิติ

คุณแม่หลายคนอาจรู้สึกกังวลเมื่อเห็นลูกเริ่มจับช้อน ดินสอ หรือของเล่นด้วยมือซ้าย แล้วตั้งคำถามว่า “ลูกถนัดซ้าย ผิดไหม?” หรือ “ควรฝึกให้เขาเปลี่ยนมาใช้มือขวาดีหรือเปล่า?”

บทความนี้จะพาคุณแม่คุณพ่อไปทำความเข้าใจว่า ถนัดซ้าย ถนัดขวา เกิดจากอะไร ทำไมคนส่วนใหญ่ถนัดขวา ลูกถนัดข้างไหนมีผลต่อพัฒนาการอย่างไร ข้อดีข้อเสียของการถนัดซ้าย วิธีเลี้ยงลูกถนัดซ้ายอย่างเข้าใจ และเรื่องราวน่าสนใจอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องกับคนถนัดซ้ายค่ะ

ถนัดซ้าย ถนัดขวา เกิดจากอะไร?

การถนัดมือใดมือหนึ่งเป็นผลมาจาก การทำงานของสมองและระบบประสาท โดยทั่วไป

สมองซีกซ้าย ควบคุมการเคลื่อนไหวของร่างกายด้านขวา
สมองซีกขวา ควบคุมการเคลื่อนไหวของร่างกายด้านซ้าย

ดังนั้น หากสมองซีกขวามีการพัฒนาเด่นกว่า เด็กคนนั้นมักจะถนัดซ้าย

นอกจากโครงสร้างสมองแล้ว ยังมีปัจจัยทางพันธุกรรมที่เกี่ยวข้อง งานวิจัยจากมหาวิทยาลัย Oxford พบว่า มียีนหลายชนิดที่สัมพันธ์กับความถนัดซ้าย ถึงแม้จะไม่ใช่ยีนเดียวที่ตัดสินได้ แต่หากครอบครัวมีคนถนัดซ้าย ลูกก็มีโอกาสสูงขึ้นที่จะถนัดซ้ายเช่นกัน

นอกจากนี้ สิ่งแวดล้อมและการเลี้ยงดู เช่น การฝึกฝน การเลียนแบบ หรือแม้กระทั่งการบังคับของครูและผู้ปกครอง ก็มีผลเช่นกัน

ลูกถนัดซ้าย เด็กเล่นกีตาร์ด้วยมือซ้าย

ทำไมคนส่วนใหญ่ถนัดขวา แล้วบางคนถนัดซ้าย?

นักวิทยาศาสตร์เชื่อว่า เหตุผลที่คนส่วนใหญ่ถนัดขวา (กว่า 90%) เกี่ยวข้องกับ วิวัฒนาการของมนุษย์ ซึ่งอาจสัมพันธ์กับการใช้เครื่องมือ การเขียน และการทำงานที่ต้องการประสิทธิภาพสูงสุดจากมือข้างเดียว

แต่ในกลุ่มคนส่วนน้อย สมองมีการเชื่อมโยงและการทำงานต่างออกไป ส่งผลให้บางคนมีความถนัดซ้าย ซึ่งถือเป็น ความหลากหลายตามธรรมชาติ ไม่ใช่ความผิดปกติทางพัฒนาการ

ลูกถนัดข้างไหน มีผลต่อพัฒนาการอย่างไร

งานวิจัยหลายชิ้นพบว่า การถนัดมือมีความสัมพันธ์กับ สไตล์การเรียนรู้และพัฒนาการสมอง

เด็กถนัดซ้าย มักใช้สมองซีกขวามากกว่า จึงมีแนวโน้มเด่นด้านความคิดสร้างสรรค์ จินตนาการ ดนตรี ศิลปะ

งานวิจัยจาก BBC Future ระบุว่า คนถนัดซ้ายบางกลุ่มมีแนวโน้มคิดนอกกรอบได้ดี

เด็กถนัดขวา มักใช้สมองซีกซ้ายมากกว่า จึงมีแนวโน้มเด่นด้านการใช้ภาษา การคิดเชิงตรรกะ และการวิเคราะห์

งานวิจัยทางจิตวิทยาการศึกษา พบว่าเด็กถนัดขวามีแนวโน้มทำคะแนนได้ดีกว่าในวิชาที่ต้องใช้การอ่านและการเขียน

แต่สิ่งสำคัญคือ ไม่ได้หมายความว่าฝ่ายหนึ่งเก่งกว่าอีกฝ่ายหนึ่ง เพียงแต่ลูกมีรูปแบบการเรียนรู้ที่แตกต่างกัน พ่อแม่ควรสนับสนุนในสิ่งที่ลูกถนัดมากกว่าเปรียบเทียบ

ลูกถนัดซ้าย

ข้อดี ข้อเสีย ของการถนัดซ้าย

ข้อดี

มีแนวโน้มเก่งด้านความคิดสร้างสรรค์ ศิลปะ และดนตรี
National Geographic ระบุว่า นักกีฬาถนัดซ้ายมักได้เปรียบ เช่น เทนนิส, มวย, แบดมินตัน เนื่องจากคู่แข่งเจอคนถนัดซ้ายน้อย
คนดังและนักวิทยาศาสตร์หลายคนถนัดซ้าย เช่น เลโอนาร์โด ดา วินชี, อัลเบิร์ต ไอน์สไตน์, บิล เกตส์

ข้อเสีย

โลกถูกออกแบบเพื่อคนถนัดขวามากกว่า เช่น โต๊ะเรียน กรรไกร สมุดบันทึก
เด็กถนัดซ้ายบางคนอาจถูกกดดันหรือบังคับให้เปลี่ยน ซึ่งอาจกระทบความมั่นใจและสมาธิ
อาจเผชิญความลำบากในการใช้เครื่องมือที่ไม่ได้ออกแบบมาเพื่อคนถนัดซ้าย

ลูกถนัดซ้ายผิดมั้ย? พ่อแม่ควรทำอย่างไร

คำตอบคือ ไม่ผิด ลูกถนัดซ้าย ไม่ได้ผิดปกติแต่อย่างใด แต่เป็นเพียง ความหลากหลายตามธรรมชาติของมนุษย์ ที่พบได้ราว 10–12% ทั่วโลก พ่อแม่ไม่ควรพยายามแก้ไขหรือลงโทษให้ลูกใช้มือขวาแทน เพราะการฝืนอาจทำให้ลูกสับสนและส่งผลเสียต่อพัฒนาการทางอารมณ์

สิ่งที่พ่อแม่ควรทำคือ:

สนับสนุนการใช้มือที่ลูกถนัดอย่างเป็นธรรมชาติ
เลือกอุปกรณ์ที่ออกแบบสำหรับคนถนัดซ้าย เช่น กรรไกร ปากกา
สอนลูกให้หาท่าทางที่เหมาะกับตัวเอง เช่น ท่าจับดินสอ
ชื่นชมความพยายามของลูก แทนที่จะเปรียบเทียบ

ลูกถนัดซ้าย เด็กจับกรรรไกรด้วยมือซ้าย

Happy Left Handers Day – วันคนถนัดซ้ายสากล

วันคนถนัดซ้ายสากล จัดขึ้นครั้งแรกในปี ค.ศ. 1976 ที่ประเทศอังกฤษ เพื่อสร้างความตระหนักรู้ว่าคนถนัดซ้ายคือกลุ่มคนที่มีเอกลักษณ์ และควรได้รับโอกาสและความเข้าใจเท่าเทียมกับคนถนัดขวา ทุกวันที่ 13 สิงหาคมของทุกปี หลายประเทศมีกิจกรรมรณรงค์และการให้ข้อมูลที่ถูกต้อง เพื่อส่งเสริมความเข้าใจเกี่ยวกับคนถนัดซ้าย

ชายหรือหญิงถนัดซ้ายมากกว่ากัน?

งานวิจัยด้านประสาทวิทยาเผยว่า ผู้ชายมีแนวโน้มถนัดซ้ายมากกว่าผู้หญิงเล็กน้อย โดยเฉลี่ย:

ผู้ชายถนัดซ้ายประมาณ 11%
ผู้หญิงถนัดซ้ายประมาณ 9%

ประเด็นน่าสนใจเกี่ยวกับคนถนัดซ้าย

ความเชื่อในอดีต: สมัยโรมันโบราณและยุคกลาง คนถนัดซ้ายมักถูกมองว่าเป็น “ลางร้าย” แต่ปัจจุบันเป็นเพียงความแตกต่างทางชีววิทยา
งานวิจัยใหม่ ๆ: Nature Neuroscience พบว่า การถนัดมือสัมพันธ์กับพัฒนาการในครรภ์ และโครงสร้างของเส้นใยสมอง ที่เชื่อมระหว่างสมองซีกซ้ายและขวา

ลูกถนัดซ้าย ไม่ใช่เรื่องผิดปกติค่ะ แต่คือ ธรรมชาติที่หลากหลายของมนุษย์ ลูกถนัดซ้าย ก็สามารถเติบโตอย่างเก่งและมีความสุขได้เช่นเดียวกับเด็กถนัดขวา เพียงแค่พ่อแม่เข้าใจและสนับสนุนให้เขาใช้มือที่ถนัดอย่างมั่นใจ ในวันหนึ่งลูกอาจกลายเป็นศิลปิน นักกีฬา หรือผู้นำระดับโลกที่สร้างแรงบันดาลใจให้กับคนอื่น ๆ ได้ เพราะเขาไม่เคยถูกบังคับให้เปลี่ยนสิ่งที่เป็นตัวตนตั้งแต่แรกเริ่มค่ะ

ที่มา: American Psychological Association, BBC Future , National Geographic , Nature Neuroscience , ศูนย์ส่งเสริมและพัฒนาการเรียนรู้ทางวิทยาศาสตร์

บทความอื่นๆ ที่น่าสนใจ

8 วิธี สอนลูกให้รู้จักศักยภาพตัวเอง ไม่ต้องเก่งที่สุด แค่รู้ว่าตัวเองถนัดอะไร

13 เรื่องที่พ่อแม่ต้องทำ ถ้าอยากให้ลูกประสบความสำเร็จ

ลูกทำอะไรช้าไปหมด: เข้าใจ “ความช้า” ของเด็กเล็ก และวิธีเลี้ยงลูกให้เติบโตตามจังหวะตัวเอง

มีข้อสงสัยเรื่องการตั้งครรภ์ หรือมีคำถามเรื่องการเลี้ยงลูกหรือเปล่าคะ? ติดตามอ่านบทความ หรือสอบถามสิ่งที่คุณอยากรู้ผ่านแอปของเราได้เลย ดาวน์โหลด theAsianparent แอปพลิเคชัน ทั้ง IOS และ Android ได้แล้ววันนี้!