ทำไม ลูกเลือดกำเดาไหลบ่อย สัญญาณเตือนอะไร? วิธีดูแลและป้องกัน

การที่ลูกเลือดกำเดาไหลบ่อยๆ เป็นปัญหาที่พ่อแม่หลายคนมักพบเจอ โดยเฉพาะในช่วงวัยอนุบาลและประถมศึกษา ซึ่งอาจทำให้รู้สึกกังวลและไม่แน่ใจว่าเกิดจากอะไร และควรจะดูแลอย่างไร เพื่อให้ลูกน้อยมีสุขภาพดี บทความนี้จะช่วยให้คุณพ่อคุณแม่เข้าใจว่า ลูกเลือดกำเดาไหลบ่อย เป็นสัญญาณเตือนอะไรหรือเปล่า มีสาเหตุ วิธีป้องกัน และการดูแลอย่างไร

เลือดกำเดา คืออะไร? ทำไม ลูกเลือดกำเดาไหลบ่อย

เลือดกำเดา คือ เลือดที่ออกทางจมูก ซึ่งอาการ เลือดกำเดาไหล (Epistaxis/Nosebleeds) คือ ภาวะที่มีเลือดไหลออกทางโพรงจมูกข้างเดียว หรือทั้งสองข้าง เนื่องจากเส้นเลือดฝอยซึ่งมีอยู่เป็นจำนวนมากภายในบริเวณโพรงจมูกแตก ฉีกขาด จนทำให้มีเลือดไหลออกมา และเป็นอาการที่สามารถเกิดขึ้นได้กับทุกคน ทั้งเด็กและผู้ใหญ่ แต่มักพบได้ในเด็กเล็กวัยอนุบาลไปจนถึงวัยประถมได้บ่อยกว่ากลุ่มอื่นๆ ซึ่งในความเป็นจริงแล้ว เลือดกำเดาไหลในเด็กส่วนใหญ่มักไม่เป็นอันตราย ยกเว้นบางกรณีที่เลือดกำเดาไหลอาจเป็นสัญญาณของความผิดปกติบางอย่าง หรือโรคซับซ้อนอื่นๆ ได้ เช่น เนื้องอกในจมูก ความผิดปกติของหลอดเลือดบริเวณโพรงจมูก หรือเลือดแข็งตัวช้าผิดปกติ โดยสาเหตุที่ทำให้ลูกเลือดกำเดาไหลบ่อยมีหลายปัจจัย เช่น

• อากาศแห้ง

อากาศที่แห้งเกินไป ทำให้เยื่อบุโพรงจมูกแห้งและเกิดการแตกของหลอดเลือดภายในจมูกได้ง่าย โดยเฉพาะในช่วงฤดูหนาวหรือในห้องที่เปิดเครื่องปรับอากาศที่มีความชื้นต่ำ อาจทำให้รู้สึกคันซึ่งหากลูกแคะ แกะ หรือเกาจมูก จะเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดอาการเลือดกำเดาไหลมากขึ้น

• แคะจมูก

การแคะ แกะ เกาจมูก เป็นพฤติกรรมที่เด็กๆ มักทำโดยอาจจะไม่รู้ตัว ทำให้อาจจะไปสะกิดโดนเส้นเลือดฝอยในจมูกแตกและมีเลือดออก

• ติดเชื้อในระบบทางเดินหายใจหรืออาการภูมิแพ้โพรงจมูก

หากลูกน้อยมีอาการหวัด หรือโรคภูมิแพ้ ซึ่งทำให้เยื่อบุโพรงจมูกมีการอักเสบและบวม ทำให้เส้นเลือดฝอยมีความเปราะกว่าปกติ รวมกับมีน้ำมูกมาก ลูกต้องใช้มือเช็ดหรือขยี้จมูกบ่อยๆ เสี่ยงต่อเส้นเลือดฝอยแตกและเลือดออกได้

• ได้รับบาดเจ็บบริเวณจมูก

การเกิดอุบัติเหตุหรือถูกกระแทกบริเวณจมูก หรือใบหน้า ทำให้เส้นเลือดฝอยในจมูกแตกและมีเลือดออก หรือเด็กเล็กบางคนอาจใช้ของเล่นแยงจมูก ส่งผลให้หลอดเลือดภายในจมูกเกิดความเสียหายและมีเลือดกำเดาไหลได้

• ภาวะเลือดออกง่ายผิดปกติ

ในบางกรณีการที่ ลูกเลือดกำเดาไหลบ่อยและมักหยุดได้ยาก อาจเป็นสัญญาณของภาวะเลือดออกผิดปกติ เช่น โรคฮีโมฟีเลีย หรือเกล็ดเลือดต่ำได้

• การใช้ยาบางชนิด

ยาบางชนิดที่ช่วยบรรเทาอาการภูมิแพ้ คัน หรือคัดจมูก อาจส่งผลให้เนื้อเยื่อภายในโพรงจมูกแห้งและเสี่ยงต่อการเกิดอาการเลือดกำเดาไหลได้ง่ายขึ้น บางกรณีอาจเกิดจากความผิดปกติของหลอดเลือดหรือความดันในจมูกที่สูงขึ้นได้ด้วย

นอกจากนี้ การที่ลูกเลือดกำเดาไหลบ่อยยังอาจเกิดขึ้นจากสาเหตุอื่นได้ เช่น การสูดดมสารพิษ การติดเชื้อแบคทีเรีย ภาวะการแข็งตัวของเลือดผิดปกติ มีโครงสร้างจมูกผิดปกติ หรือมีเนื้องอกภายในจมูก อย่างไรก็ตาม ปัจจัยเหล่านี้ยังถือว่ามีโอกาสเกิดขึ้นได้น้อยค่ะ

วิธีปฐมพยาบาลเมื่อลูกเลือดกำเดาไหล

หากลูกน้อยมีอาการเลือดกำเดาไหล คุณพ่อคุณแม่ควรดูแลและปฐมพยาบาลตามขั้นตอนต่อไปนี้ค่ะ

1. ให้ลูกนั่งตัวตรงและโน้มตัวไปข้างหน้า เล็กน้อย ห้ามเงยหน้าเด็ดขาด เพื่อป้องกันไม่ให้เลือดไหลย้อนลงไปในคอ ซึ่งอาจทำให้ลูกสำลักหรืออาเจียน
2. บีบปีกจมูกส่วนที่อ่อนนุ่มเบาๆเข้าหากัน ค้างไว้ประมาณ 10-15 นาที โดยให้ลูกหายใจทางปาก จะช่วยหยุดเลือดได้เร็วขึ้น
3. ประคบเย็นหรือวางน้ำแข็งบริเวณสันจมูก เพื่อลดการบวม ช่วยให้เส้นเลือดหดตัวและหยุดเลือด
4. ให้ลูกพักผ่อนก่อน อย่าเพิ่งนอนทันที และหลีกเลี่ยงกิจกรรมที่ต้องออกแรงมาก

ลูกเลือดกำเดาไหลบ่อย แบบไหน? ควรไปพบแพทย์

แม้เลือดกำเดาไหลจะเป็นภาวะปกติที่เกิดขึ้นได้ แต่การที่ ลูกเลือดกำเดาไหลบ่อย อาจเป็นอาการของโรคที่จำเป็นต้องได้รับการรักษาอย่างทันท่วงที โดยคุณพ่อคุณแม่ควรรู้และสังเกตได้ว่าเมื่อไร แบบไหน ที่ลูกน้อยมีเลือดกำเดาไหลมากจนอาจเกิดอันตรายและควรพาไปพบแพทย์ ซึ่งอาการที่ควรปรึกษาแพทยืคือ

• เลือดกำเดาไหลไม่หยุดแม้จะกดจมูกภายใน 20 นาที
• เลือดกำเดาไหลบ่อยจนผิดปกติ เช่น ไหลแทบทุกวัน เป็นต้น
• เลือดกำเดาไหลปริมาณมาก
• ลูกมีอาการวิงเวียนศีรษะ หรือหน้ามืดรุนแรง
• เลือดกำเดาไหลร่วมกับอาการอื่น ๆ เช่น มีไข้สูง หรือปวดศีรษะ หรือมีเลือดออกตามไรฟัน ลิ้น ร่วมด้วย
• เลือดกำเดาไหลนาน ร่วมกับที่ผิวหนังมีรอยเลือดออก เช่น มีจ้ำเขียว หรือ มีจุดแดงหรือจุดเลือดออกตามตัวร่วมด้วย
• มีปัสสาวะสีน้ำล้างเนื้อ หรืออุจจาระสีดำคล้ายยางมะตอย หรือปนเลือดร่วมด้วย

ลูกมีอาการอาการเหนื่อยง่าย อ่อนเพลีย ไม่กระฉับกระเฉง หรือซีดลง เพราะเลือดกำเดาไหลบ่อยและเป็นเวลานานจนขาดธาตุเหล็ก

ป้องกันยังไง? ไม่ให้ ลูกเลือดกำเดาไหลบ่อย

การป้องกันไม่ให้ลูกเลือดกำเดาไหลบ่อยๆ สามารถทำได้หลายวิธี ดังนี้ค่ะ

• รักษาความชื้นในอากาศ โดยใช้เครื่องเพิ่มความชื้นในอากาศ หรือวางถ้วยน้ำไว้ใกล้เตียงนอน ช่วยลดความแห้งของเยื่อบุจมูก
• สอนลูกไม่ให้แคะจมูก คุณพ่อคุณแม่ควรสอนให้ลูกหลีกเลี่ยงการขยี้จมูกหรือแคะจมูก เพื่อไม่ให้เกิดการบาดเจ็บและเลือดกำเดาไหล รวมถึงตัดเล็บลูกให้สั้น และสอนลูกให้ใช้ผ้าเช็ดหน้าสะอาดเช็ดจมูกเบาๆ
• รักษาโรคประจำตัว หากลูกมีโรคประจำตัว เช่น ภูมิแพ้ ควรปรึกษาแพทย์เพื่อควบคุมอาการ
• หลีกเลี่ยงการใช้ยาบางชนิด เช่น ยาแก้หวัด หรือยาแก้แพ้ เนื่องจากอาจทำให้เยื่อบุโพรงจมูกแห้ง แนะนำให้ปรึกษาแพทย์ก่อนใช้ยา
• บำรุงจมูกด้วยน้ำเกลือ การใช้สเปรย์น้ำเกลือทำความสะอาดจมูก ช่วยให้จมูกลูกน้อยไม่แห้ง และลดโอกาสที่เลือดกำเดาจะไหลได้ค่ะ

จะเห็นได้ว่าลูกเลือดกำเดาไหลบ่อยเกิดได้จากหลายสาเหตุ ซึ่งแม้จะเป็นอาการที่พบได้บ่อยในเด็ก แต่คุณพ่อคุณแม่ก็สามารถป้องกันและดูแลลูกน้อยได้ด้วยวิธีที่ถูกต้อง หากลูกมีเลือดกำเดาไหลเป็นประจำ ควรพาไปพบแพทย์เพื่อหาสาเหตุที่แท้จริงและรับการรักษาอย่างเหมาะสม เพื่อให้ลูกน้อยมีสุขภาพดีและหลีกเลี่ยงปัญหาหรือโรคอื่นๆ ที่อาจเกิดตามมาในอนาคต

ได้รับการตรวจสอบข้อมูลโดย พญ.สุธิดา ชินธเนศ

กุมารแพทย์โรคระบบการหายใจในเด็ก รพ.วิมุต

ที่มา : www.tsh.or.th , www.medparkhospital.com , โรงพยาบาลวิมุต

บทความอัปเดตล่าสุด มีนาคม 2569

บทความอื่นๆ ที่น่าสนใจ

พฤติกรรม ลูกตีพ่อแม่ แก้ยังไง? วิธีจัดการอย่างสร้างสรรค์ และได้ผล

ควรชมลูกว่าฉลาด หรือไม่ ? 7 วิธีชมลูกแบบใหม่ ที่ไม่ใช่แค่ “เก่ง” หรือ “ฉลาด”

ของเล่นที่ดี เลือกยังไง? ให้เหมาะกับพัฒนาการลูกแต่ละช่วงวัย