หลายบ้านที่ เลี้ยงสุนัขในบ้าน อาจรู้สึกอยู่แล้วว่าบรรยากาศในบ้านอบอุ่นกว่า ลูกวัยรุ่นดูมีความสุขกว่า แต่ตอนนี้วิทยาศาสตร์ชี้ให้เห็นว่าทำไมถึงเป็นแบบนั้น — และคำตอบอยู่ในสิ่งที่เรามองไม่เห็นด้วยตาเปล่า
งานวิจัยชี้ เลี้ยงสุนัขในบ้านเปลี่ยนจุลินทรีย์ในตัวลูกวัยรุ่นได้จริง
งานวิจัยที่ตีพิมพ์ในวารสาร iScience (ธันวาคม 2025) โดยนักวิจัยจาก Azabu University และ Gunma University ประเทศญี่ปุ่น ศึกษากลุ่มวัยรุ่นอายุ 12–13 ปีจำนวน 345 คน แบ่งเป็นกลุ่มที่เลี้ยงสุนัข 96 คน และกลุ่มที่ไม่เลี้ยง 247 คน พบว่าวัยรุ่นที่เลี้ยงสุนัขมีคะแนนปัญหาทางจิตวิทยาต่ำกว่า และองค์ประกอบของจุลินทรีย์บางชนิดในร่างกายมีความสัมพันธ์กับคะแนนสุขภาพจิตที่ดีกว่า
ผู้นำการวิจัย ดร. ทาเคฟุมิ คิคุซุย กล่าวว่า “เด็กวัยรุ่นที่เลี้ยงสุนัขมีสุขภาวะทางจิตที่ดีกว่า และการเลี้ยงสุนัขส่งผลต่อการเปลี่ยนแปลงองค์ประกอบของจุลินทรีย์ในร่างกาย เนื่องจากจุลินทรีย์ในลำไส้มีอิทธิพลต่อพฤติกรรมผ่านแกนลำไส้-สมอง เราจึงตัดสินใจทำการทดลองนี้”
วัยรุ่นกับจุลินทรีย์ ทำไมช่วงนี้ถึงสำคัญมาก?
ร่างกายมนุษย์เป็นที่อยู่อาศัยของจุลินทรีย์ประมาณ 100 ล้านล้านตัว ซึ่งมีอิทธิพลต่อสุขภาพและโรคต่าง ๆ อย่างกว้างขวาง โดยลำไส้และระบบประสาทส่วนกลางมีความเชื่อมโยงกันแบบสองทิศทางอย่างแน่นแฟ้น
ในช่วงวัยรุ่น สมองกำลังเข้าสู่กระบวนการปรับโครงสร้างครั้งใหญ่ ควบคู่ไปกับการเปลี่ยนแปลงทางสังคมและไลฟ์สไตล์ ทำให้เป็นช่วงเวลาที่เสี่ยงต่อปัญหาสุขภาพจิต เช่น ความวิตกกังวลและภาวะซึมเศร้า การเปลี่ยนแปลงของจุลินทรีย์ในช่วงนี้คาดว่าจะส่งผลต่อกระบวนการพัฒนาเหล่านี้โดยตรง และการรบกวนแกนลำไส้-สมองในช่วงวัยรุ่น อาจเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมทางสังคมและการตอบสนองต่อความเครียดไปตลอดชีวิตผู้ใหญ่
นั่นคือเหตุผลที่การ เลี้ยงสุนัขในบ้าน ในช่วงวัยรุ่นอาจไม่ใช่แค่เรื่องของความสนุกหรือฝึกความรับผิดชอบ แต่อาจส่งผลต่อพัฒนาการทางจิตใจในระดับที่ลึกกว่าที่เราคาดคิด
เลี้ยงสุนัขในบ้านเปลี่ยนจุลินทรีย์ในตัวลูกได้อย่างไร?
แม้ว่าความหลากหลายของจุลินทรีย์โดยรวมในช่องปากจะใกล้เคียงกันระหว่างสองกลุ่ม แต่กลุ่มที่เลี้ยงสุนัขมีปริมาณของแบคทีเรีย Streptococcus และ Prevotella สูงกว่า ซึ่งบ่งบอกว่าการมีสุนัขในบ้านอาจเปลี่ยนปริมาณของแบคทีเรียบางชนิดในช่องปากที่อาจสัมพันธ์กับคะแนนสุขภาพจิตของวัยรุ่น
กลไกที่น่าสนใจคือการสัมผัสในชีวิตประจำวันจากการ เลี้ยงสุนัขในบ้าน ไม่ว่าจะเป็นการลูบหัว กอด หรือแม้แต่โดนสุนัขเลียหน้า ล้วนเป็นช่องทางให้จุลินทรีย์จากสุนัขถ่ายเทเข้าสู่ร่างกายวัยรุ่นอย่างเงียบ ๆ ทุกวัน
ทดสอบกับหนู: จุลินทรีย์จากบ้านที่เลี้ยงสุนัขทำให้ “เข้าสังคมได้ดีขึ้น” จริง
เพื่อทดสอบว่าจุลินทรีย์เหล่านี้มีผลโดยตรงต่อพฤติกรรมหรือไม่ นักวิจัยได้ถ่ายโอนจุลินทรีย์จากวัยรุ่นที่เลี้ยงสุนัขไปสู่หนูทดลอง ผลปรากฏว่าหนูที่ได้รับจุลินทรีย์ชุดนี้ใช้เวลาสูดกลิ่นเพื่อนหนูตัวอื่นนานกว่า และยังแสดงพฤติกรรมเข้าหาหนูที่ถูกกักขังมากกว่า ซึ่งเป็นการทดสอบมาตรฐานที่ใช้วัดพฤติกรรมเห็นอกเห็นใจและความเป็นมิตรในหนูทดลอง
ดร. คิคุซุย กล่าวถึงสิ่งที่น่าสนใจที่สุดว่า “เราพบแบคทีเรียที่ส่งเสริมพฤติกรรมเห็นอกเห็นใจและการเข้าสังคมอยู่ในจุลินทรีย์ของวัยรุ่นที่เลี้ยงสุนัข ซึ่งหมายความว่าประโยชน์ของการเลี้ยงสุนัขไม่ได้มีแค่ความรู้สึกอบอุ่นปลอดภัย แต่ยังมีคุณค่าในแง่ของการเปลี่ยนแปลงชุมชนจุลินทรีย์ที่อาศัยอยู่ร่วมกับเราด้วย”
แกนลำไส้-สมอง (Gut-Brain Axis) คืออะไร และทำไมถึงสำคัญ?
การสื่อสารสองทิศทางระหว่างระบบประสาทส่วนกลางกับจุลินทรีย์ในลำไส้ หรือที่เรียกว่า “แกนลำไส้-สมอง” เป็นสิ่งที่นักวิจัยให้ความสนใจอย่างมากในปัจจุบัน โดยหลักฐานที่เพิ่มมากขึ้นแสดงให้เห็นว่าจุลินทรีย์ในลำไส้มีความเชื่อมโยงกับทั้งโรคของระบบทางเดินอาหารและโรคที่อยู่นอกระบบนี้ ความผิดปกติของจุลินทรีย์และการอักเสบในลำไส้มีความเชื่อมโยงกับการเกิดโรคทางจิตหลายชนิด รวมถึงโรควิตกกังวลและภาวะซึมเศร้า
เส้นทางการสื่อสารทางระบบประสาทนี้รวมถึงเส้นประสาทเวกัส ระบบประสาทลำไส้ และการทำงานของสารสื่อประสาทต่าง ๆ เช่น GABA เซโรโทนิน เมลาโทนิน และอะเซทิลโคลีน ซึ่งล้วนถูกสร้างหรือถูกกระตุ้นโดยจุลินทรีย์ในลำไส้
พูดให้เข้าใจง่ายขึ้น เมื่อ เลี้ยงสุนัขในบ้าน แล้วลูกสัมผัสกับสุนัขทุกวัน จุลินทรีย์ที่ได้รับมาอาจมีส่วนช่วยในการผลิตสารที่ส่งสัญญาณไปถึงสมอง ส่งผลต่ออารมณ์ การตอบสนองต่อความเครียด และพฤติกรรมทางสังคมของลูก
ผลในระยะยาวที่พ่อแม่ควรรู้
การศึกษาก่อนหน้านี้ที่เป็นฐานให้กับงานวิจัยล่าสุดนี้พบว่า วัยรุ่นที่เลี้ยงสุนัขเมื่ออายุ 13 ปี มีคะแนนปัญหาทางสังคม การถอนตัวจากสังคม ปัญหาความคิด และพฤติกรรมก้าวร้าวต่ำกว่าอย่างมีนัยสำคัญเมื่อวัดผลในภายหลัง เมื่อเทียบกับกลุ่มที่ไม่เคยเลี้ยงสุนัข
ซึ่งหมายความว่าการตัดสินใจ เลี้ยงสุนัขในบ้าน ตั้งแต่ลูกยังอยู่ในช่วงวัยรุ่นตอนต้น อาจส่งผลดีที่วัดได้ในระยะยาว ไม่ใช่แค่ความสุขในตอนนี้
ข้อควรรู้ก่อนตัดสินใจเลี้ยงสุนัขในบ้าน
นักวิจัยระบุว่ายังต้องการการศึกษาเพิ่มเติมเพื่อคัดแยกว่าตัวแปรอื่นมีผลต่อไมโครไบโอมของวัยรุ่นอย่างไร ตัวอย่างเช่น ความยากจนสามารถส่งผลเชิงลบต่อความหลากหลายของจุลินทรีย์ในลำไส้ได้ เนื่องจากอาจนำไปสู่ภาวะทุพโภชนาการและการเข้าถึงบริการสุขภาพที่จำกัด
ก่อนตัดสินใจ เลี้ยงสุนัขในบ้าน พ่อแม่ควรพิจารณาปัจจัยเหล่านี้ให้รอบด้านก่อน
- ความพร้อมของครอบครัว ทั้งเวลา กำลังคน และงบประมาณดูแลสุนัข
- สุขภาพของสมาชิกในบ้าน โดยเฉพาะผู้ที่มีอาการแพ้สัตว์หรือโรคภูมิแพ้
- สวัสดิภาพของสุนัข เพราะการเลี้ยงที่ดีต้องให้ความใส่ใจและเวลากับสุนัขอย่างสม่ำเสมอ
- บทบาทของลูก การให้ลูกวัยรุ่นมีส่วนร่วมดูแลสุนัขจะช่วยเสริมความรับผิดชอบและความผูกพันไปพร้อมกัน
อย่างไรก็ตาม สุนัขไม่ใช่ยารักษาโรคทางจิตเวช และไม่ควรถูกมองว่าเป็นทางออกเดียวสำหรับปัญหาสุขภาพจิตของวัยรุ่น
สิ่งที่งานวิจัยนี้ชี้ให้เห็นคือ การ เลี้ยงสุนัขในบ้าน และความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับสุนัขนั้น ลึกซึ้งกว่าที่เราเคยคิด ความรักและการสัมผัสในชีวิตประจำวันกับสุนัขอาจกำลังปรับสมดุลของชุมชนจุลินทรีย์ภายในร่างกายลูกวัยรุ่นได้อย่างไม่น่าเชื่อ ถ้าบ้านคุณพร้อม บางทีน้องหมาอาจเป็นมากกว่าเพื่อนซี้ของลูก แต่เป็นเพื่อนที่ดีของสุขภาพจิตวัยรุ่นด้วย
แหล่งอ้างอิง
Dog Ownership During Adolescence Alters the Microbiota and Improves Mental Health, PubMed (NIH)
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41497397/
Family Dogs Boost Adolescent Mental Health Through the Microbiome, EurekAlert!
https://www.eurekalert.org/news-releases/1107322
Family Dog May Boost Mental Health in Teens Via the Microbiome, The Scientist
https://www.the-scientist.com/family-dog-may-boost-mental-health-in-teens-via-the-microbiome-73814
Dogs Boost Teens’ Mental Health Through Shared Microbes, Psychology Today https://www.psychologytoday.com/us/blog/canine-corner/202512/dogs-boost-the-mental-health-of-teens-via-shared-microbes
Gut Microbiota’s Effect on Mental Health: The Gut-Brain Axis, PMC (NIH)
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5641835/
The Gut-Brain Axis: Influence of Microbiota on Mood and Mental Health, PMC (NIH) https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6469458/
Microbiome and Mental Health, Specifically as It Relates to Adolescents, PubMed (NIH) https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31478105/
Microbiome Gut-Brain-Axis: Impact on Brain Development and Mental Health, PMC (NIH) https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12289773/
Original Research Paper DOI: 10.1016/j.isci.2025.113948
มีข้อสงสัยเรื่องการตั้งครรภ์ หรือมีคำถามเรื่องการเลี้ยงลูกหรือเปล่าคะ? ติดตามอ่านบทความ หรือสอบถามสิ่งที่คุณอยากรู้ผ่านแอปของเราได้เลย
ดาวน์โหลด theAsianparent แอปพลิเคชัน ทั้ง IOS และ Android ได้แล้ววันนี้!
TAP Awards 2025
อยากท้อง
แม่ท้อง แม่ให้นม
แม่ผ่าคลอด
หลังคลอด
เตรียมตัวเป็นผู้ปกครอง
สุขภาพและโภชนาการ
ลูก
ชีวิตครอบครัว
การศึกษา
ผู้หญิง
ไลฟ์สไตล์
คอมมูนิตี้
ชอปปิง
ของรางวัล
VIP Parents
