ข้อมูลจากกระทรวงสาธารณสุขเผยว่า อัตราการคลอดก่อนกำหนดของคุณแม่ไทยสูงถึง 9.91% ซึ่งถือว่าสูงมากเมื่อเทียบกับหลายประเทศ! รัฐบาลตั้งเป้าอยากให้ตัวเลขนี้ลดลงต่ำกว่า 8% ให้ได้ คุณแม่อาจสงสัยว่า ทำไมเรื่องนี้ถึงสำคัญ? เรามาดูกันค่ะว่า อันตรายจากการคลอดก่อนกำหนด เมื่อลูกรีบออกมาดูโลกก่อนเวลา เขามีความเสี่ยงอะไรบ้างที่แม่ต้องเตรียมรับมือ
สารบัญ
อันตรายจากการคลอดก่อนกำหนด ที่แม่ต้องรู้
การคลอดก่อนกำหนด หมายถึงการที่ลูกคลอดก่อนอายุครรภ์ครบ 37 สัปดาห์ อวัยวะต่าง ๆ ของเขาอาจยังไม่พร้อม ที่จะใช้ชีวิตข้างนอกครรภ์อย่างเต็มที่ นี่คือ อันตรายจากการคลอดก่อนกำหนด ที่น่ากังวลที่สุดค่ะ
ปัญหาการทำงานของอวัยวะที่ยังไม่สมบูรณ์
- ปอดเล็กและหายใจลำบาก: ปอดของลูกยังสร้างสารช่วยให้ปอดทำงาน (Surfactant) ไม่พอ ทำให้ลูกเสี่ยงต่อ ภาวะหายใจลำบาก อาจต้องใช้เครื่องช่วยหายใจ ซึ่งเป็นเรื่องที่น่าเป็นห่วงมากค่ะ
- สมองบอบบาง: ลูกคลอดก่อนกำหนดเสี่ยงต่อเลือดออกในสมอง ซึ่งอาจทำให้เกิดความพิการทางสมอง หรือมีปัญหาพัฒนาการล่าช้าตามมาในระยะยาว
- ติดเชื้อง่าย: ภูมิต้านทานของลูกยังต่ำมาก ทำให้ลูกที่คลอดก่อนกำหนดติดเชื้อได้ง่ายและรุนแรงกว่าทารกปกติ
- ลำไส้ยังไม่แข็งแรงพอ: เสี่ยงต่อภาวะอันตรายร้ายแรงอย่างลำไส้เน่า
ผลกระทบระยะยาวที่แม่ต้องดูแล
นอกจากภาวะฉุกเฉินในช่วงแรกเกิดแล้ว ลูกยังอาจต้องเผชิญกับผลกระทบระยะยาว เช่น
- ปัญหาการมองเห็น: จอประสาทตาอาจผิดปกติ
- ภาวะตัวเหลืองรุนแรง: ตับยังกำจัดของเสียได้ไม่ดีพอ
- ปัญหาพัฒนาการ: ต้องดูแลเรื่องการพัฒนาการและสุขภาพอย่างใกล้ชิดต่อเนื่องยาวนานกว่าเด็กทั่วไป
สาเหตุที่ทำให้แม่เสี่ยงคลอดก่อนกำหนด
พญ.อัมพร เบญจพลพิทักษ์ อธิบดีกรมอนามัย กล่าวว่า สาเหตุหลัก ๆ ที่ทำให้เกิด อันตรายจากการคลอดก่อนกำหนด มาจากหลายปัจจัย ทั้งเรื่องการดูแลตัวเองและโอกาสเข้าถึงบริการ
- ฝากครรภ์ช้า: หากแม่มาฝากครรภ์หลังจาก 3 เดือนแรก จะพลาดโอกาสสำคัญในการตรวจคัดกรองความเสี่ยงตั้งแต่เริ่มต้น ทำให้แก้ไขปัญหาได้ไม่ทันเวลา
- ความเครียด: ถ้าแม่ท้องเครียดสะสมนาน ๆ ร่างกายจะหลั่ง ฮอร์โมนเครียด ออกมา ซึ่งมีผลต่อปากมดลูก อาจทำให้มดลูกบีบตัวและนำไปสู่การคลอดก่อนกำหนดหรือแม้แต่แท้งได้เลยค่ะ
- งานหนักเกินไป: การทำงานที่ต้องใช้แรงเยอะ, การซักผ้า/ทำความสะอาดบ้านหนัก, การยกของหนัก หรือการเปลี่ยนท่าทางบ่อย ๆ อาจกระตุ้นให้เกิดอาการเจ็บครรภ์ได้
- การเดินทางและการเคลื่อนไหว: การขับรถหรือนั่งรถบนทางขรุขระบ่อย ๆ (โดยเฉพาะมอเตอร์ไซค์) หรือแม้แต่การขึ้นลงบันไดหลายครั้งต่อวัน อาจทำให้ท้องเกิดการกระทบกระเทือนและเกร็ง
- สุขอนามัย: การกลั้นปัสสาวะ หรือการอาบน้ำในแหล่งน้ำที่ไม่สะอาด เสี่ยงต่อการติดเชื้อในทางเดินปัสสาวะ/ช่องคลอด ซึ่งเป็นสาเหตุสำคัญที่ทำให้เจ็บครรภ์ก่อนกำหนด
สัญญาณเตือนเจ็บครรภ์คลอดก่อนกำหนด
คุณแม่ต้องหมั่นสังเกตอาการเหล่านี้ให้ดีนะคะ เพราะถ้ามีอาการเมื่อไหร่ ต้องรีบไปโรงพยาบาลทันที!
- ท้องแข็งถี่: ท้องปั้นบ่อยผิดปกติ
- เจ็บหน่วง: ปวดท้องน้อยเหมือนปวดประจำเดือน หรือปวดหลังรุนแรง
- มีของเหลวผิดปกติ: มีน้ำใส ๆ หรือมีเลือดออกทางช่องคลอด
ให้คุณแม่จำไว้เสมอว่า แม้จะไม่มีอาการเจ็บ แต่ถ้ามีน้ำหรือเลือดออก ก็คือสัญญาณเตือนที่แม่ต้องรีบไปพบแพทย์ทันที เพื่อป้องกัน อันตรายจากการคลอดก่อนกำหนด ที่อาจเกิดขึ้นกับลูกค่ะ
8 เคล็ดลับป้องกันการคลอดก่อนกำหนด
เพื่อช่วยให้แม่ ๆ ลดความกังวลและป้องกันการคลอดก่อนกำหนด กรมอนามัยแนะนำเคล็ดลับ 8 ข้อง่าย ๆ ที่แม่ทำได้จริงทุกวัน
- กินให้ครบ 5 หมู่: เน้นอาหารที่มีประโยชน์ ให้ลูกได้รับสารอาหารเต็มที่เพื่อการเจริญเติบโตที่สมบูรณ์
- ดื่มน้ำเยอะ ๆ: ดื่มน้ำเปล่าไม่น้อยกว่า 8-10 แก้วต่อวัน เพื่อรักษาสมดุลในร่างกายและลดความเสี่ยงการหดรัดตัวของมดลูก
- เลี่ยงของไม่ดี: งดเครื่องดื่มแอลกอฮอล์และคาเฟอีนทุกชนิด เพื่อสุขภาพที่ดีของลูกในท้อง
- รักษาความสะอาดทั่วตัว: อาบน้ำทำความสะอาดร่างกายอย่างน้อยวันละ 2 ครั้ง และที่สำคัญมากคือ ดูแลอวัยวะเพศภายนอก หลังการขับถ่าย ต้องเช็ดให้แห้งทุกครั้ง เพื่อป้องกันการติดเชื้อที่อาจลามถึงมดลูก
- อย่าละเลยสุขภาพช่องปาก: แปรงฟันอย่างน้อยวันละ 2 ครั้ง ถ้าแม่ท้องฟันผุหรือเหงือกอักเสบ ต้องรีบไปหาหมอฟันทันที เพราะปัญหาในช่องปากสัมพันธ์กับการคลอดก่อนกำหนดโดยตรง!
- นอนให้พอ: พยายามนอนหลับช่วงกลางคืนให้ได้ไม่น้อยกว่า 8 ชั่วโมง การพักผ่อนเต็มที่ช่วยให้ร่างกายแม่แข็งแรง
- เลี่ยงการยกของหนัก: หรือทำกิจกรรมที่ต้องออกแรงหรือเกร็งหน้าท้องมาก ๆ ตามที่กล่าวไปในหัวข้อสาเหตุ
- ผ่อนคลายจิตใจ: หาเวลาทำสิ่งที่ช่วยให้สบายใจและลดความเครียด เช่น ฟังเพลงเบา ๆ, ทำสมาธิ, หรืออ่านหนังสือที่ชอบ การที่แม่มีความสุข ลูกในท้องก็มีความสุขและปลอดภัยค่ะ
การป้องกันการคลอดก่อนกำหนด ขอให้คุณแม่ทุกคนดูแลตัวเองอย่างดีที่สุด รวมถึงครอบครัวต้องช่วยกันเป็นกำลังใจ และที่สำคัญ อย่าลังเลที่จะปรึกษาคุณหมอทันที หากมีข้อสงสัยหรือสัญญาณเตือนใด ๆ เพื่อให้ลูกน้อยของเราได้คลอดอย่างปลอดภัยและสุขภาพแข็งแรงค่ะ!
ที่มา: อนามัยมีเดีย
บทความอื่นๆ ที่น่าสนใจ
11 ปัญหาสุขภาพ ที่เด็กคลอดก่อนกำหนดต้องเจอ
วิธีป้องกันคลอดก่อนกำหนด คลอดก่อนกําหนด อาการอย่างไร แม่ท้องกลัวลูกคลอดก่อนกำหนด
คนท้องทำงานเยอะ นอนดึก ทำงานตอนกลางคืน ลูกในท้องจะเป็นอะไรไหม