10 สิ่งจำเป็นหลังผ่าคลอด: เช็กลิสต์เพื่อแม่ฟื้นตัวไว เจ็บแผลน้อยลง

เตรียมตัวให้พร้อมที่สุด! รวม 10 สิ่งจำเป็นหลังผ่าคลอด ตัวช่วยสำคัญที่จะทำให้คุณแม่ฟื้นตัวเร็ว ลดความเจ็บปวด และมีความสุขกับการเลี้ยงลูกน้อยได้ทันที อ่านเลย

กฎเหล็ก 4 ข้อ ของการพักฟื้นหลังผ่าตัดคลอด

ก่อนจะไปดูรายการของใช้ เรามาทำความเข้าใจหลักการดูแลตัวเองเบื้องต้น เพื่อให้แผลหายไวและปลอดภัยกันก่อนค่ะ

1. ปกป้องแผลผ่าตัด: หัวใจสำคัญคือ ห้ามมีแรงกดทับและการเสียดสี บริเวณแผลเด็ดขาด หลีกเลี่ยงการยกของหนัก และควรใช้หมอนใบเล็กๆ กดประคองหน้าท้องเบาๆ เวลาไอ จาม หรือหัวเราะ
2. ขยับตัวอย่างถูกวิธี: แม้จะเจ็บ แต่การเดินช้าๆ หลังผ่าคลอด ช่วยป้องกันลิ่มเลือดอุดตันและกระตุ้นลำไส้ให้ทำงาน ลดอาการท้องอืดได้ดีเยี่ยม
3. จัดการความเจ็บปวด: อย่ารอให้เจ็บจนทนไม่ไหว ทานยาแก้ปวดตามแพทย์สั่งอย่างเคร่งครัด เพราะเมื่อไม่เจ็บ คุณแม่จะขยับตัวและให้นมลูกได้ดีขึ้น
4. ระวังท้องผูก: การเบ่งอุจจาระคือฝันร้ายของแม่ผ่าคลอด ดื่มน้ำให้มากและทานอาหารที่มีกากใยคือทางออกที่ดีที่สุด

10 สิ่งจำเป็นหลังผ่าคลอด ที่จะช่วยคุณแม่ให้สบายตัวขึ้น

1. กางเกงชั้นในเอวสูงสำหรับแม่ผ่าคลอด 

กางเกงในทั่วไปขอบมักจะไปกดทับแผลผ่าตัดพอดี ทำให้เกิดการเสียดสีและอักเสบได้ กางเกงในเอวสูงสำหรับคนผ่าคลอดจะออกแบบมาให้ขอบเอวอยู่เหนือแผล และมีแรงกระชับเบาๆ ช่วยพยุงกล้ามเนื้อหน้าท้อง ทำให้ยืนหรือเดินได้มั่นคงขึ้น

• คำแนะนำ: เลือกเนื้อผ้าที่ระบายอากาศได้ดีอย่าง ผ้าฝ้าย หรือใยไผ่ เพื่อให้แผลแห้งสนิท ไม่อับชื้น

2. ผ้ารัดหน้าท้อง 

ผ้ารัดหน้าท้องหลังคลอด คือไอเทมยอดฮิตที่แม่ผ่าคลอดหลายคนบอกต่อกันมากที่สุด ช่วยพยุงกล้ามเนื้อแกนกลางลำตัวและหน้าท้อง ลดแรงสะเทือนเวลาเดินหรือเคลื่อนไหว งานวิจัยระบุว่าการใช้ผ้ารัดหน้าท้องช่วยลดความเจ็บปวดและทำให้คุณแม่ลุกเดินได้คล่องขึ้นในช่วง 2 สัปดาห์แรก

• คำแนะนำ: ผ้ารัดหน้าท้องที่ดีต้องกระชับแต่ไม่รัดแน่น ห้ามรัดแน่นจนหายใจลำบาก และควรปรึกษาแพทย์หากคุณแม่มีภาวะกล้ามเนื้อหน้าท้องแยก (Diastasis Recti)

3. อาหารกากใยสูง

ฤทธิ์ยาชา ยาบล็อกหลัง และยาแก้ปวดกลุ่มโอปิออยด์ จะทำให้ลำไส้ทำงานช้าลง จนเกิดภาวะท้องผูกได้ง่ายมากการออกแรง “เบ่ง” อุจจาระ จะสร้างแรงดันมหาศาลต่อแผลผ่าตัดที่หน้าท้อง ซึ่งไม่เพียงแต่เจ็บปวดทรมาน แต่ยังเสี่ยงทำให้แผลปริหรืออักเสบได้ 

การทำให้อุจจาระนิ่มที่สุดด้วยวิธีธรรมชาติจึงเป็นทางออกที่ดีที่สุด ผู้เชี่ยวชาญแนะนำให้เน้น “ยาระบายจากธรรมชาติ” ที่หาทานง่ายและเห็นผลจริง เช่น

• กลุ่มผลไม้: มะละกอสุก (มีเอนไซม์ช่วยย่อย), แก้วมังกร, กล้วยน้ำว้าสุก และ ลูกพรุน (หรือน้ำลูกพรุน) ผลไม้เหล่านี้ขึ้นชื่อเรื่องการช่วยระบายท้องอย่างอ่อนโยน
• กลุ่มธัญพืชและผัก: ข้าวโอ๊ตต้มสุก (ย่อยง่าย สบายท้อง), ข้าวกล้อง, และผักใบเขียวต้มสุก (เช่น ตำลึง ผักโขม) ข้อควรระวัง: ช่วงแรกควรเลี่ยงผักสดเพราะอาจทำให้ท้องอืดได้

• เคล็ดลับสำคัญ: ไฟเบอร์จะทำงานได้ดีต้องมี “น้ำ” เป็นตัวช่วย คุณแม่ต้องดื่มน้ำอุ่นให้ได้อย่างน้อยวันละ 8-10 แก้ว เพื่อช่วยพัดพากากใยให้ขับถ่ายออกมาได้คล่อง ไม่เช่นนั้นไฟเบอร์อาจจับตัวเป็นก้อนและทำให้ท้องผูกกว่าเดิมค่ะ

4. ขวดน้ำขนาดใหญ่พร้อมหลอดดูด

การดื่มน้ำช่วยสร้างน้ำนม ลดอาการบวม และป้องกันท้องผูก แต่ขวดน้ำธรรมดาอาจทำให้ต้องตะกายตัวลุกขึ้นดื่ม ขวดน้ำเก็บความเย็นที่มีหลอดดูด จะช่วยให้คุณแม่นอนดื่มน้ำได้สบายๆ โดยไม่ต้องเกร็งหน้าท้องลุกขึ้นนั่ง

5. แผ่นซิลิโคนปิดแผล หรือ แผ่นแปะลดรอยแผลเป็น

เมื่อแผลภายนอกเริ่มแห้ง (ประมาณ 2-3 สัปดาห์หลังคลอด) ก็ถึงเวลาดูแลความสวยงาม แผลเป็นภายนอกอาจดูหายดี แต่เนื้อเยื่อภายในยังต้องการการดูแล แผ่นซิลิโคนปิดแผลช่วยกดทับไม่ให้แผลนูน (คีย์ลอยด์) และรักษาความชุ่มชื้นให้แผลเนียนนุ่ม ลดอาการคัน

• คำแนะนำ: ปรึกษาแพทย์ก่อนเริ่มใช้เสมอ และควรใช้ต่อเนื่องหลายเดือนเพื่อผลลัพธ์ที่ดีที่สุด

6. หมอนรองให้นม

สำหรับแม่ผ่าคลอด หมอนรองให้นมไม่ใช่แค่ที่วางลูก แต่คือ เกราะป้องกันแผล การวางลูกบนหน้าท้องโดยตรงอาจกดทับแผลได้ หมอนรองให้นมที่แข็งแรงจะช่วยรับน้ำหนักลูกแทนหน้าท้องคุณแม่ และช่วยพยุงหลังให้คุณแม่นั่งให้นมในท่าที่ถูกต้อง

• ทริคเสริม: ใช้หมอนนี้กดประคองหน้าท้องเวลาคุณแม่ต้องไอหรือจาม ช่วยลดความเจ็บปวดได้ดีมากค่ะ

7. สายชาร์จมือถือยาวพิเศษ

ดูเหมือนเป็นเรื่องเล็ก แต่เป็น สิ่งจำเป็นหลังผ่าคลอด ที่ช่วยชีวิตได้จริง การเอื้อมตัว บิดตัว หรือก้มเก็บสายชาร์จที่พื้น ล้วนทำให้เจ็บแผลได้ สายชาร์จที่ยาวพิเศษจะช่วยให้คุณแม่นอนเล่นมือถือ ติดต่อครอบครัว หรือหาข้อมูลการเลี้ยงลูกได้บนเตียง โดยไม่ต้องขยับตัวเยอะ

8. ชุดนอนกระโปรง หรือกางเกงเอวสูงผ้านิ่ม

บอกลากางเกงยีนส์และเสื้อผ้ามีซิปไปก่อนอย่างน้อย 6 สัปดาห์ เสื้อผ้าที่ใส่ต้องไม่กดทับแผล ชุดกระโปรงยาว หรือกางเกงนอนผ้าใยไผ่เอวสูงและหลวมมากๆ จะดีที่สุด รวมถึงรองเท้าที่คุณแม่สวมได้เลยโดยไม่ต้องก้มลงไปใส่

9. ตะกร้าจัดระเบียบข้างเตียง

รวบรวมยาดม ยาแก้ปวด มือถือ ขนม และขวดน้ำ ไว้ในตะกร้าที่แขวนข้างเตียง หรือวางไว้ใกล้มือ และถ้ามีไม้คีบของ (Grabber tool) ไว้ช่วยเก็บของที่ตกพื้น จะช่วยให้คุณแม่หยิบจับทุกอย่างได้ง่ายที่สุด ไม่ต้องก้มตัวให้เจ็บแผลเลยค่ะ

10. แผ่นประคบเย็น หรือเจลประคบ

ความเย็นช่วยลดอาการบวมและอักเสบบริเวณรอบๆ แผลได้ดี ช่วยให้รู้สึกชาและบรรเทาความเจ็บปวดได้ชั่วคราว เหมาะมากสำหรับการประคบหลังการเดินออกกำลังกายเบาๆ

• ข้อควรระวัง: ห่อผ้าขนหนูสะอาดก่อนประคบเสมอ ไม่ควรวางน้ำแข็งแนบผิวโดยตรง

การเตรียม สิ่งจำเป็นหลังผ่าคลอด เหล่านี้ไม่ใช่ความฟุ่มเฟือย แต่เป็นการลงทุนเพื่อสุขภาพกายและใจของคุณแม่เอง เมื่อคุณแม่ฟื้นตัวไว สบายตัว และมีความสุข พลังงานดีๆ เหล่านั้นก็จะส่งต่อไปยังลูกน้อยได้อย่างเต็มที่ค่ะ

หมายเหตุ: บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อให้ข้อมูลเบื้องต้นเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำแนะนำทางการแพทย์ได้ หากคุณแม่มีอาการผิดปกติ เช่น แผลบวมแดง มีหนอง หรือปวดท้องรุนแรง โปรดรีบปรึกษาแพทย์ทันที

ที่มา : the Ruby Postnatal , WebMD , Mayo Clinic , Cleveland Clinic

บทความอื่นๆ ที่น่าสนใจ

คุณแม่ ผ่าคลอดนอนโรงพยาบาลกี่วัน พักฟื้นนานแค่ไหน ?!?

ผ่าคลอดกี่เดือนถึงจะมีเพศสัมพันธ์ได้ เมื่อไหร่ควรมีเพศสัมพันธ์ได้

20 คำถามที่พบบ่อยเรื่องผ่าคลอด เรื่องน่ารู้ก่อนเป็นคุณแม่