ลูกกำลังเล่นอยู่ดี ๆ แล้วจู่ ๆ เหม่อ จ้องค้าง เรียกไม่หัน หรือเหมือนไม่ได้ยินเสียงเรา อาการแบบนี้อาจทำให้คุณพ่อคุณแม่สงสัยว่า ลูกแค่ใจลอยตามปกติ หรือกำลังมีความผิดปกติบางอย่างเกิดขึ้น
เพราะเมื่อพูดถึง “อาการชัก” หลายคนมักนึกถึงการเกร็งหรือกระตุกอย่างชัดเจน แต่ความผิดปกติของคลื่นไฟฟ้าสมองบางรูปแบบอาจไม่ได้แสดงอาการทางกายให้เห็นเด่นชัด โดยเฉพาะหากลูกมีอาการเหม่อลอยร่วมกับพัฒนาการที่ถดถอยหรือพฤติกรรมที่เปลี่ยนไป พ่อแม่จึงไม่ควรมองข้าม
ชักเงียบคืออะไร ทำไมถึงสังเกตยาก
อาการชักไม่ได้หมายถึงการเกร็งกระตุกเพียงอย่างเดียว ในบางกรณี ความผิดปกติของกระแสไฟฟ้าในสมองอาจเกิดขึ้นโดยไม่มีอาการทางกายที่เห็นชัด จึงทำให้พ่อแม่สังเกตได้ยาก
สิ่งที่อาจพบได้ เช่น ลูกเหม่อลอย จ้องค้าง เรียกแล้วไม่หันหรือไม่ตอบสนอง รวมถึงอาจมีพัฒนาการบางอย่างถดถอย เช่น จากที่เคยพูดได้กลับหยุดพูด หรือทักษะการช่วยเหลือตัวเองที่เคยทำได้เริ่มหายไป
อย่างไรก็ตาม อาการเหล่านี้เพียงอย่างเดียวยังไม่สามารถใช้ยืนยันได้ว่าลูกมีภาวะชัก จำเป็นต้องได้รับการประเมินจากแพทย์เพื่อหาสาเหตุที่แท้จริง
ลูกเหม่อธรรมดา กับอาการที่ควรพาไปพบแพทย์ ต่างกันอย่างไร
การเหม่อของลูกไม่ได้หมายความว่าเป็น “ชักเงียบ” ทุกครั้ง สิ่งสำคัญคือพ่อแม่ควรสังเกตว่า ขณะที่ลูกเหม่อนั้นยังตอบสนองเมื่อเรียกหรือสัมผัสหรือไม่ รวมถึงมีความผิดปกติอื่นเกิดร่วมด้วยหรือเปล่า
อาการที่ควรสังเกตเป็นพิเศษ คือ ลูกจ้องค้าง เรียกไม่หันหรือไม่ตอบสนองต่อการสัมผัส โดยเฉพาะเมื่อเกิดซ้ำ หรือมีอาการอื่นร่วมด้วย เช่น พัฒนาการถดถอย กล้ามเนื้อบางส่วนกระตุก หรือมีการเคลื่อนไหวซ้ำ ๆ ที่ควบคุมไม่ได้
หากพ่อแม่ไม่แน่ใจว่าอาการที่เกิดขึ้นเป็นเพียงการเหม่อทั่วไปหรือมีความผิดปกติ ควรพาลูกไปพบกุมารแพทย์เพื่อประเมินอย่างเหมาะสม
4 พฤติกรรมของลูกที่พ่อแม่ไม่ควรมองข้าม
นอกจากอาการเหม่อลอยแล้ว พ่อแม่สามารถสังเกตความเปลี่ยนแปลงอื่น ๆ ของลูกควบคู่กัน โดยเฉพาะอาการต่อไปนี้
1. เหม่อลอย เรียกไม่รู้ตัว
ลูกจ้องค้างไปชั่วขณะ เรียกไม่หัน หรือไม่ตอบสนองต่อการสัมผัส โดยเฉพาะเมื่อเกิดขึ้นบ่อยหรือซ้ำ ๆ
2. พัฒนาการที่เคยทำได้กลับถดถอย
เช่น ลูกเคยพูดได้แล้วกลับหยุดพูด หรือทักษะในการช่วยเหลือตัวเองที่เคยทำได้เริ่มเลือนหายไป
3. อาละวาดหรือทำร้ายตัวเองอย่างรุนแรง
โดยเฉพาะเมื่อเกิดขึ้นโดยไม่มีสิ่งเร้าที่ชัดเจน และมีพฤติกรรมหรือพัฒนาการอื่นเปลี่ยนแปลงร่วมด้วย
4. มีการเคลื่อนไหวผิดปกติ
เช่น กล้ามเนื้อบางส่วนกระตุก หรือมีการเคลื่อนไหวซ้ำ ๆ ที่ควบคุมไม่ได้
นอกจากนี้ หากลูกสะดุ้งตื่นกลางดึกอย่างหวาดกลัวรุนแรงบ่อยครั้ง ก็ควรสังเกตอาการร่วมอื่น ๆ ด้วย เนื่องจากข้อมูลต้นฉบับระบุว่าอาการดังกล่าวอาจสัมพันธ์กับความผิดปกติของคลื่นไฟฟ้าสมองขณะหลับ
ทำไมเด็กออทิสติกจึงต้องสังเกตอาการเป็นพิเศษ
ในเด็กออทิสติก โดยเฉพาะเด็กที่มีข้อจำกัดด้านการสื่อสาร ความเจ็บปวดหรือความผิดปกติที่เกิดขึ้นกับร่างกายอาจไม่สามารถบอกออกมาเป็นคำพูดได้อย่างชัดเจน พฤติกรรมที่เปลี่ยนไปจึงเป็นสิ่งหนึ่งที่พ่อแม่ควรให้ความสำคัญ
ข้อมูลทางการแพทย์ยังพบความสัมพันธ์ระหว่างภาวะออทิซึมกับโรคลมชัก โดยมีปัจจัยทางชีวภาพที่เกี่ยวข้องร่วมกันหลายด้าน
งานศึกษา Autism Spectrum Disorder and Epilepsy: Point of Convergence or Divergence กล่าวถึงยีนที่เกี่ยวข้องกับภาวะออทิซึมและความผิดปกติที่เกี่ยวข้องกับการควบคุมไอออน ซึ่งอาจส่งผลต่อการทำงานของกระแสไฟฟ้าในสมองและทำให้เซลล์ประสาทถูกกระตุ้นได้ง่ายกว่าปกติ
นอกจากนี้ ภาวะสติปัญญาบกพร่องเป็นหนึ่งในปัจจัยเสี่ยงของการเกิดโรคลมชักในเด็กออทิสติก
อย่างไรก็ตาม เด็กออทิสติกไม่ได้หมายความว่าจะต้องเป็นโรคลมชักทุกคน หากพบพฤติกรรมผิดปกติจึงไม่ควรสรุปว่าเกิดจากโรคลมชักทันที แต่ควรให้แพทย์เป็นผู้ประเมิน
หากลูกมีอาการชัก พ่อแม่ควรทำอย่างไร
เมื่อลูกมีอาการชัก สิ่งสำคัญคือพ่อแม่ควรตั้งสติและดูแลความปลอดภัยของลูกในเบื้องต้น
- จัดลูกให้นอนตะแคง เพื่อช่วยดูแลทางเดินหายใจและลดความเสี่ยงต่อการสำลัก
- ห้ามงัดปาก หรือใส่สิ่งของใด ๆ เข้าไปในปากลูก
- หากลูกมีอาการชักต่อเนื่องเกิน 5 นาที หรือชักซ้ำติดต่อกันโดยยังไม่ฟื้นคืนสติ ถือเป็นภาวะฉุกเฉิน ควรรีบขอความช่วยเหลือทางการแพทย์
หากลูกมีอาการผิดปกติ พ่อแม่ไม่ควรวินิจฉัยหรือรักษาด้วยตัวเอง ควรพาไปพบแพทย์เพื่อหาสาเหตุและรับการดูแลอย่างเหมาะสม
EEG คืออะไร และช่วยแพทย์วินิจฉัยอย่างไร
EEG หรือการตรวจคลื่นไฟฟ้าสมอง เป็นการตรวจที่ใช้ประเมินการทำงานทางไฟฟ้าของสมอง ซึ่งสามารถเป็นส่วนหนึ่งของการตรวจหาความผิดปกติที่เกี่ยวข้องกับอาการชัก
หากลูกมีอาการเหม่อลอยบ่อย เรียกไม่หัน พัฒนาการถดถอย หรือมีพฤติกรรมและการเคลื่อนไหวผิดปกติ กุมารแพทย์จะเป็นผู้ประเมินอาการและพิจารณาว่าจำเป็นต้องตรวจ EEG หรือมีการตรวจอื่นเพิ่มเติมหรือไม่
การสังเกตและจดจำลักษณะอาการของลูกจึงมีความสำคัญ เพราะช่วยให้พ่อแม่สามารถอธิบายสิ่งที่เกิดขึ้นกับแพทย์ได้ชัดเจนมากขึ้น
FAQ คำถามที่คุณแม่มักสงสัย
Q: อาการเหม่อลอย เรียกไม่หัน อันตรายไหม?
A: อันตรายหากเกิดขึ้นบ่อยครั้ง เพราะอาจไม่ใช่การใจลอยทั่วไป แต่เป็นสัญญาณของ “ภาวะชักเงียบ” ที่เกิดจากคลื่นไฟฟ้าสมองลัดวงจร ซึ่งควรรีบพาไปพบแพทย์เพื่อตรวจ EEG
Q: เด็กออทิสติกทุกคนจะเป็นโรคลมชักหรือไม่?
A: ไม่ใช่เด็กออทิสติกทุกคนจะเป็นโรคลมชัก แม้ข้อมูลทางการแพทย์จะพบความสัมพันธ์ระหว่างทั้งสองภาวะ พ่อแม่จึงควรเน้นการสังเกตความเปลี่ยนแปลงของลูกและปรึกษาแพทย์เมื่อพบความผิดปกติ แทนการสรุปจากพฤติกรรมเพียงอย่างเดียว
Q: ลูกอาละวาดหรือก้าวร้าว จำเป็นต้องตรวจ EEG หรือไม่?
A: พฤติกรรมก้าวร้าวเพียงอย่างเดียวยังไม่สามารถบอกได้ว่าจำเป็นต้องตรวจ EEG แต่หากลูกมีอาการอาละวาดหรือทำร้ายตัวเองอย่างรุนแรงโดยไม่มีสิ่งเร้าชัดเจน ร่วมกับพัฒนาการถดถอย เหม่อลอย หรือมีอาการผิดปกติอื่น ควรพาไปพบกุมารแพทย์เพื่อประเมินก่อน
Q: หากลูกชักเกิน 5 นาทีควรทำอย่างไร?
A: หากลูกมีอาการชักต่อเนื่องเกิน 5 นาที หรือมีอาการชักซ้ำติดต่อกันโดยยังไม่ฟื้นคืนสติ ต้นฉบับระบุว่าเป็นภาวะฉุกเฉินที่ต้องได้รับความช่วยเหลือทางการแพทย์โดยเร็ว
พฤติกรรมที่เปลี่ยนไปของลูกอาจมีสาเหตุได้หลายอย่าง ไม่ว่าจะเป็นการเหม่อลอย พัฒนาการที่เปลี่ยนไป หรือพฤติกรรมที่ผิดไปจากเดิม จึงไม่ควรใช้เพียงอาการใดอาการหนึ่งในการสรุปว่าลูกมีภาวะชัก
สิ่งที่พ่อแม่ทำได้คือหมั่นสังเกตความเปลี่ยนแปลงของลูก และหากพบอาการผิดปกติเกิดขึ้นซ้ำ ๆ หรือมีพัฒนาการถดถอย ควรพาลูกไปพบกุมารแพทย์เพื่อรับการประเมินอย่างเหมาะสม
บทความโดย พญ. อาภาศรี ลุสวัสดิ์
กุมารแพทย์ด้านประสาทวิทยา โรงพยาบาลรามคำแหง
บทความอื่นๆ ที่น่าสนใจ
พัฒนาการเด็ก Gen Alpha – Beta เสี่ยงล่าช้า พ่วงภาวะ “ออทิสติกเทียม” เพราะหน้าจอทำพิษ
ลูกชอบทำอะไรซ้ำๆ ปกติมั้ย? แบบไหน มีภาวะเสี่ยงออทิสติก!
นักวิทยาศาสตร์พบ ปัจจัยเสี่ยงออทิสติก อาจมาจากสิ่งแวดล้อมขณะตั้งครรภ์
แหล่งอ้างอิง
บทความอัปเดตล่าสุด กันยายน 2569
มีข้อสงสัยเรื่องการตั้งครรภ์ หรือมีคำถามเรื่องการเลี้ยงลูกหรือเปล่าคะ? ติดตามอ่านบทความ หรือสอบถามสิ่งที่คุณอยากรู้ผ่านแอปของเราได้เลย
ดาวน์โหลด theAsianparent แอปพลิเคชัน ทั้ง IOS และ Android ได้แล้ววันนี้!
TAP Awards 2026
อยากท้อง
แม่ท้อง แม่ให้นม
แม่ผ่าคลอด
การศึกษา
ไลฟ์สไตล์
คอมมูนิตี้
ชอปปิง
ของรางวัล
VIP Parents
