หน้าที่ของรก อวัยวะหล่อเลี้ยงชีวิตทารก

หน้าที่ของรก อวัยวะหล่อเลี้ยงชีวิตทารก

คุณแม่เคยสงสัยไหมคะว่า ลูกน้อยในท้องได้รับอาหารจากทางไหน และมีการขับถ่ายอย่างไรเมื่ออยู่ในท้องคุณแม่ เรามาทำความรู้จัก “รก” และหน้าที่ในการหล่อเลี้ยงชีวิตลูกน้อยให้แข็งแรงก่อนพร้อมลืมตาดูโลกกันค่ะ

รกคืออะไร

รกเป็นอวัยวะพิเศษที่อยู่ภายนอกร่างกายของทารก โดยจะติดอยู่กับผนังด้านในของมดลูกเชื่อมระหว่างมดลูกของมารดาและทารก และมีสายสะดือเป็นตัวเชื่อมต่อระหว่างรกกับทารก ทำหน้าที่แลกเปลี่ยนสารอาหาร ออกซิเจน จากแม่ไปยังลูก และขับถ่ายของเสียจากลูกออกมาให้แม่กำจัด

รกเกิดขึ้นมาได้อย่างไร

เมื่อมีการตกไข่ ไข่จะเคลื่อนที่ไปในท่อนำไข่ จนมาถึงมดลูก และฝังตัวที่โพรงมดลูกประมาณวันที่ 6-7 หลังจากตกไข่ จากนั้นเซลล์เริ่มแบ่งตัวและพัฒนากลายเป็นตัวอ่อนทารก และรก ซึ่งประกอบด้วย เนื้อรก สายสะดือ และเยื่อหุ้มรก

รกทำหน้าที่อะไร

รกทำหน้าที่แทนระบบต่างๆ  ในระหว่างที่เซลล์กำลังพัฒนาขึ้นเป็นอวัยวะต่างๆ

  1. แลกเปลี่ยนสารอาหารจากแม่สู่ลูกในท้อง (nutrition)
  2. หายใจ (respiration) รกเปรียบเสมือนปอด คือ เป็นจุดแลกเปลี่ยนออกซิเจนและคาร์บอนไดออกไซด์ระหว่างแม่กับลูกน้อยในครรภ์
  3. ขับถ่ายของเสีย (excretion)  ทำหน้าที่คล้ายกับไต คือ เป็นที่ขับถ่ายของเสียที่เกิดจากกระบวนการเมตาโบลิซึมของทารก
  4. สร้างฮอร์โมน (hormone production)   ทำหน้าที่คล้ายกับเป็นต่อมไร้ท่อชั่วคราวในมดลูก ซึ่งสามารถผลิตฮอร์โมนมากมายที่จำเป็น ระหว่างตั้งครรภ์ ฮอร์โมนที่สำคัญได้แก่ ฮอร์โมนเอสโตรเจน และโปรเจสเทอโรน
  5. ป้องกันอันตราย (protection)   เป็นโครงสร้างที่ขัดขวางไม่ให้สารหรือ microorganism บางอย่างผ่านเข้าไปทำอันตรายต่อลูกอ่อน
  6. เป็นแหล่งเมตาโบไลต์สารบางอย่าง  เช่น แอนติบอดี (antibody) หรือยาบางอย่างที่ได้รับจากแม่จะถูกรกปรับเปลี่ยนให้อยู่ในรูปแบบที่ไม่เป็นอันตราย
ความสำคัญของรกในการสร้างฮอร์โมน
  1. ฮอร์โมนโปรเจสเตอโรน

รกจะทำหน้าที่ในการผลิตฮอร์โมนโปรเจสเตอโรนเพิ่มขึ้นตลอดการตั้งครรภ์ โปรเจสเตอร์โรนมีเความสำคัญมาก ทำให้การตั้งครรภ์สามารถดำเนินต่อไปได้ โดยการยับยั้งการหดรัดตัวของกล้ามเนื้อมดลูก ทำให้ร่างกายไม่กำจัด ทารกซึ่งถือว่าเป็นสิ่งแปลกปลอมของร่างกายออกมาโดยไปกดภูมิคุ้มกันของร่างกาย

  1. ฮอร์โมนเอสโตรเจน

ฮอร์โมนเอสโตรเจนถูกสร้างจากรกและต่อมหมวดไตของทารก ฮอร์โมนเอสโตรเจน มีหน้าที่เสริมสร้างเนื้อเยื่อเซลล์ต่างๆ ของคุณแม่ตั้งครรภ์ กระตุ้นการไหลเวียนของเลือดไปหล่อเลี้ยงที่มดลูกมากขึ้น เอสโตรเจนยังช่วยเปลี่ยนเนื้อเยือต่างๆ ให้อ่อนนุ่มขึ้น ยืดขยายได้ดี เพื่อจะได้เหมาะแก่การคลอด นอกจากนี้ยังทำให้เต้านมขยาย เพื่อเตรียมสำหรับการผลิตน้ำนมอีกด้วย

พัฒนาการของรก

รกจะมีพัฒนาการไปพร้อมๆ กับทารกในครรภ์ โดยจะมีขนาดเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ โดยปกติเมื่ออายุครรภ์ครบกำหนด รกจะมีน้ำหนักประมาณ 500 กรัมเลยทีเดียว

จะเกิดอะไรขึ้นหากรกผิดปกติ ติดตามหน้าถัดไป

จะเกิดอะไรขึ้นหากรกผิดปกติ

เมื่อมีความผิดปกติของรก อาจมีผลต่อการเจริญเติบโตของลูก และบางครั้งอาจเป็นอันตรายร้ายแรงต่อคุณแม่ด้วย

  • รกเกาะต่ำ

โดยปกติตำแหน่งที่รกเกาะติดกับผนังมดลูกมักอยู่ที่บริเวณด้านบนของมดลูก โดยค่อนไปทางด้านหลังเล็กน้อย แต่ในคุณแม่ตั้งครรภ์บางรายจะมีลักษณะของรกที่เกาะตรงส่วนล่างของมดลูก หรือคลุมที่ปากมดลูก เรียกว่า รกเกาะต่ำ (Placenta previa)

ในช่วงใกล้คลอด มดลูกจะมีขนาดใหญ่ขึ้น ปากมดลูกและส่วนล่างของมดลูกจะเริ่มบางตัวลง และยืดขยายมากขึ้น ทำให้รกเกิดมีรอยปริแยก และมีเลือดออกบริเวณที่รกเกาะ โดยจะไหลผ่านปากมดลูกลงมาในช่องคลอดออกมา หากเลือดออกมากและไม่หยุดไหล อาจเป็นอันตรายถึงชีวิตคุณแม่และทารกในครรภ์ได้

บทความแนะนำ ภาวะรกเกาะต่ำขณะตั้งครรภ์ คืออะไร อันตรายแค่ไหน

  • รกลอกตัวก่อนกำหนด

รกที่เกาะแน่นอยู่ที่ผนังมดลูกมีการลอกตัวก่อนการคลอด ทำให้คุณแม่มีเลือดออก มีอาการปวดท้องอย่างรุนแรง ซีด ความดันโลหิตต่ำ ชีพจรเต้นเร็ว กระสับกระส่าย หมดสติและช็อกได้

บทความแนะนำ รกลอกตัวก่อนกำหนด อาการที่แม่ท้องต้องระวัง

  • รกฝังลึก

โดยปกติรกจะฝังตัวอยู่ที่เยื่อบุด้านในผนังมดลูก เมื่อทารกคลอดออกไปแล้ว รกก็จะลอกตัวและถูกคลอดตามออกมา แต่ในกรณีรกฝังลึก คือ การที่รกฝังลึกเข้าไปถึงกล้ามเนื้อ หรือบางรายทะลุออกนอกมดลูกเข้าอวัยวะอื่นที่อยู่ใกล้ๆ เช่น กระเพาะปัสสาวะ หรือลำไส้ ทำให้เกิดปัญหา คือ หลังคลอด รกก็จะไม่คลอดออกมาด้วย ทำให้เกิดการติดเชื้อ และเสียเลือดมากหลังคลอด

  • รกเสื่อม

รกถูกสร้างขึ้น และพัฒนาไปพร้อมกับทารกในครรภ์ เมื่อคลอดทารกออกมา รกก็จะหมดหน้าที่ลง ดังนั้น เมื่ออายุครรภ์มากขึ้น รกจะค่อยๆ แก่ตัวลง และมีแคลเซียมเกาะ ทำให้ความสามารถในการทำงานของรกลดลง ส่งผลให้เลือดที่ส่งจากแม่ไปเลี้ยงทารกไม่เพียงพอ ทารกเจริญเติบโตช้า ลูกดิ้นน้อย หรือไม่ดิ้น จึงมีความเสี่ยงทารกเสียชีวิตในครรภ์สูง

บทความแนะนำ ภาวะรกเสื่อมคืออะไร อันตรายอย่างไร

การรักษาโรคประจำตัวของคุณแม่ เช่น โรคความดันโลหิตสูง โรคเบาหวาน จะช่วยป้องกันภาวะรกเสื่อมได้ รวมทั้งการป้องกันการตั้งครรภ์เกินกำหนด คุณแม่ควรคลอดไม่เกินอายุครรภ์ 41สัปดาห์เพื่อลดความเสี่ยงภาวะรกเสื่อมค่ะ

 

รกมีความสำคัญขนาดนี้ ถึงแม้ช่วงชีวิตของรกมีแค่เพียง 10 เดือนแต่ก็ถือว่าเป็นช่วงเวลาแห่งการสร้างและหล่อเลี้ยงชีวิตน้อยๆ ให้เจริญเติบโตอย่างแข็งแรงสมบูรณ์ภายในครรภ์ของแม่ตลอดการตั้งครรภ์ค่ะ

ที่มา www.il.mahidol.ac.th, เพจใกล้มิตรชิดหมอwww.iammomsociety.com

บทความที่น่าสนใจอื่นๆ

“สายรก” สะกด “LOVE” เรื่องราวสุดประทับใจที่คุณต้องอ่าน

ใจสลาย หมอบอกว่าลูกเสียเพราะเกินกำหนดคลอด สายรกเสื่อม

มีข้อสงสัยเรื่องการตั้งครรภ์ หรือมีคำถามเรื่องการเลี้ยงลูกหรือเปล่าคะ? ติดตามอ่านบทความ หรือสอบถามสิ่งที่คุณอยากรู้ผ่านแอปของเราได้เลย ดาวน์โหลด theAsianparent แอปพลิเคชัน ทั้ง IOS และ Android ได้แล้ววันนี้!

app info
get app banner