ปอดของทารกในครรภ์มีพัฒนาการอย่างไร

lead image

เคยสงสัยไหมว่า ทารกในครรภ์หายใจอย่างไร? ในระหว่างที่ทารกอยู่ในท้องแม่นั้น ออกซิเจนจะถูกส่งผ่านจากแม่ไปสู่ลูกผ่านทางรก ในขณะเดียวกันร่างกายก็ค่อยๆ พัฒนาอวัยวะต่างๆ ขึ้นมา รวมถึงระบบทางเดินหายใจและปอด มาดูกันว่า ปอดของทารกมีพัฒนาการอย่างไร

ระบบทางเดินหายใจเริ่มมีการเจริญเติบโตและพัฒนาการขึ้นหลังการฝังตัวที่ผนังมดลูกประมาณ 3-4 สัปดาห์ โดยพัฒนาการของระบบทางเดินหายใจและส่วนประกอบที่สำคัญของปอด สามารถแยกเป็นระยะย่อยๆ ได้ 5 ระยะ ดังนี้

Embryonic period

พัฒนาการปอด 4 สัปดาห์

เริ่มต้นประมาณสัปดาห์ที่ 4 หลังจากการฝังตัวที่ผนังมดลูก มีการสร้างท่อทางเดินหายใจแรกเริ่ม

ระยะนี้มีเหตุการณ์ที่สำคัญๆ เกิดขึ้น 2 อย่าง คือ

  1. มีการสร้างท่อทางเดินหายใจแรกเริ่มที่พัฒนามาจากการแตกแขนงของเยื่อบุทางเดินอาหารชั้นใน
  2. มีการสร้างหลอดเลือดบริเวณรอบๆ ทางเดินหายใจ

Pseudoglandular period

พัฒนาการปอด 6 สัปดาห์

เริ่มประมาณสัปดาห์ที่ 6 หลังจากการฝังตัวที่ผนังมดลูก ในระยะนี้ท่อทางเดินหายใจขนาดใหญ่จะปรากฏชัดเจนแล้ว มีการสร้างหลอดเลือดแดงที่นำเลือดมาจากหัวใจห้องล่างขวาไปปอด และหลอดเลือดดำที่นำเลือดมาจากปอดสู่หัวใจห้องบนซ้าย มีการพัฒนาท่อทางเดินหายใจแรกเริ่มแยกส่วนของหลอดลมและหลอดอาหารออกจากกัน

พัฒนาการปอด 16 สัปดาห์

ท่อทางเดินหายใจจะแตกแขนงไปจนกระทั่งถึงระดับของแขนงขั้วปอดที่มีขนาดเล็กที่สุด  มีการสร้างเซลล์ของระบบทางเดินหายใจและกล้ามเนื้อเรียบผนังหลอดลม ซึ่งจะปรากฏชัดเจนเมื่ออายุครรภ์ 16 สัปดาห์

กะบังลมถูกสร้างขึ้นทั้ง 2 ข้าง ซ้ายและขวามาบรรจบกันตรงกลาง ทำหน้าที่เป็นตัวปิดกั้นระหว่างช่องอกและช่องท้องและกำหนดการเจริญเติบโตของเนื้อเยื่อปอดในแนวตั้ง

  1. Canalicular period

พัฒนาการปอด 26 สัปดาห์

เริ่มต้นเมื่ออายุครรภ์ได้ประมาณ16-28 สัปดาห์ ทางเดินหายใจตอนต้นส่วนใหญ่พัฒนาเสร็จสมบูรณ์แล้ว พร้อมทำหน้าที่แลกเปลี่ยนก๊าซ เริ่มมีการสร้างเซลล์ทำหน้าที่สร้างสารลดแรงตึงผิว (Surfactant) เคลือบบริเวณถุงลม เพื่อเตรียมความพร้อมในการขยายตัวของปอดเมื่อลูกเริ่มหายใจครั้งแรก โดยจะเสร็จสมบูรณ์สามารถทำหน้าที่ได้เมื่ออายุครรภ์ 34 สัปดาห์ นอกจากนี้หลอดเลือดฝอยบริเวณรอบๆ ทางเดินหายใจเริ่มหนาแน่นและปรากฏชัดเจนขึ้น

รูจมูกของลูกจะเริ่มเปิดราวสัปดาห์ที่ 26 ลูกจึงเริ่มฝึกการหายใจ โดยมีการเคลื่อนไหวกล้ามเนื้อทรวงอก และมีน้ำคร่ำไหลจากจมูกเข้าสู่ปอด

  1. Saccular period

พัฒนาการปอดหลังจาก 26 สัปดาห์

เริ่มเมื่ออายุครรภ์ประมาณ 28-36 สัปดาห์ ทางเดินหายใจส่วนปลายจะขยายกว้างออก มีการสร้าง Terminal sacs หลอดเลือดฝอยจะปรากฏชัดเจนชิดกับ Terminal sac กั้นโดย Basement membrane เพื่อให้สามารถแลกเปลี่ยนก๊าซได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยปอดจะสมบูรณ์เต็มที่เมื่ออายุครรภ์ได้ 35 สัปดาห์เป็นต้นไป

  1. Alveolar period

พัฒนาการปอด 32 สัปดาห์

เริ่มเมื่ออายุครรภ์ประมาณ 36-37 สัปดาห์ มีการแยกของ Terminal saccules ออกเป็นถุงลมหลายๆอัน โดยแรกเกิดปอดของมนุษย์จะมีถุงลมประมาณ 50 ล้านหน่วย กล้ามเนื้อเรียบของทางเดินหายใจจะตอบสนองต่อสิ่งเร้าต่างๆ ได้แล้ว

เมื่อทารกคลอดออกมา และคุณหมอทำการตัดสายรก เมื่อนั้นรกจะหมดหน้าที่ในการส่งออกซิเจนไปยังทารก เด็กก็จะเริ่มหายใจและได้รับออกซิเจนทางปอดแทน

ที่มา www.med.cmu.ac.th

ภาพประกอบ 

 

บทความที่น่าสนใจอื่นๆ 

การตัดสายสะดือช้าลงเป็นผลดีกับสุขภาพของทารก

พัฒนาการมองเห็นของทารกในครรภ์ เริ่มต้นอย่างไร

 

TAP mobile app

มีข้อสงสัยเรื่องการตั้งครรภ์ หรือมีคำถามเรื่องการเลี้ยงลูกหรือเปล่าคะ? ติดตามอ่านบทความ หรือสอบถามสิ่งที่คุณอยากรู้ผ่านแอปของเราได้เลย ดาวน์โหลด theAsianparent แอปพลิเคชัน ทั้ง IOS และ Android ได้แล้ววันนี้!

app info
get app banner