ลูกเป็น RSV ดูแลอย่างไร? สถิติเด็กป่วย RSV พุ่ง ช่วงหน้าฝน พ่อแม่เตรียมรับมือ

RSV ระบาดหนักช่วงหน้าฝน เด็ก 0–4 ปีเสี่ยงสูงสุด! RSV คืออะไร ลูกเป็น RSV กี่วันหาย สัญญาณอันตราย วัคซีน และภูมิคุ้มกันสำเร็จรูปสำหรับเด็กเล็ก

Loading...
You got lucky! We have no ad to show to you!
ติดต่อโฆษณา

เมื่อลูกน้อยเริ่มน้ำมูกไหล ไอถี่ขึ้นในช่วงหน้าฝนมิถุนายน-ตุลาคม หลายครอบครัวอาจคิดว่าแค่หวัดธรรมดา แต่ถ้าไอไม่หาย หายใจเร็ว หรืออกบุ๋ม นั่นอาจไม่ใช่หวัด สถิติล่าสุดในประเทศไทยปี 2568 พบผู้ป่วยเด็กจากไวรัส RSV สะสมสูงถึง 48,462 ราย และมีเสียชีวิต 7 ราย โดยกว่าร้อยละ 80 เป็นเด็กอายุ 0–4 ปี สมาคมโรคติดเชื้อในเด็กแห่งประเทศไทยออกมาเตือนพ่อแม่ให้รู้จักภัยเงียบนี้ก่อนที่จะสายเกินแก้

 

RSV คืออะไร?

RSV ย่อมาจาก Respiratory Syncytial Virus คือไวรัสที่ก่อให้เกิดการติดเชื้อในระบบทางเดินหายใจทั้งส่วนบนและส่วนล่าง ตั้งแต่จมูก คอหอย ไปจนถึงหลอดลมและปอด ซึ่ง ไม่ใช่แค่ไวรัสของเด็ก นะคะ ผู้ใหญ่ก็ติดได้ แต่ที่น่ากังวลคือในเด็กเล็ก โดยเฉพาะช่วงขวบปีแรก ไวรัสชนิดนี้สามารถรุนแรงถึงขั้นเข้า ICU ได้เลยทีเดียวค่ะ

RSV แพร่กระจายได้ง่ายผ่านละอองฝอยจากการไอและจาม รวมถึงการสัมผัสสิ่งของที่ปนเปื้อนเชื้อ เพราะเชื้อ RSV มีความทนทาน สามารถอยู่บนพื้นผิวได้นานหลายชั่วโมง และอยู่บนมือได้นานถึง 30 นาที ทำให้แพร่กระจายในสถานรับเลี้ยงเด็กและบ้านได้อย่างรวดเร็ว

RSV ในเด็ก

เด็กเล็กคือกลุ่มที่เสี่ยงมากที่สุด เพราะภูมิคุ้มกันยังพัฒนาไม่เต็มที่ และหลอดลมมีขนาดเล็ก ทำให้เมื่อเกิดการอักเสบและมีเสมหะสะสม อากาศจะผ่านไปแลกเปลี่ยนที่ถุงลมได้ยาก นอกจากนี้ไวรัส RSV อาจจะทำให้ทางเดินหายใจส่วนล่างเช่น หลอดลมฝอย หรือปอด มีอักเสบติดเชื้อได้ง่าย ส่งผลต่อการแลกเปลี่ยนก๊าซออกซิเจนบกพร่องได้

จากข้อมูลเด็กในช่วง 2 ขวบปีแรกถึง ร้อยละ 90 มีโอกาสติดเชื้อ RSV อย่างน้อยหนึ่งครั้ง และในกลุ่มเด็กที่ติดเชื้อ กว่าร้อยละ 50 ต้องนอนโรงพยาบาล สมาคมโรคติดเชื้อในเด็กแห่งประเทศไทย ระบุว่าในปี 2568 มีเด็กที่ต้องเข้านอนโรงพยาบาลจาก RSV ถึง 18,834 ราย หรือคิดเป็นเกือบร้อยละ 39 ของผู้ป่วยทั้งหมด

กลุ่มเด็กที่เสี่ยงรุนแรงเป็นพิเศษ ได้แก่

Loading...
You got lucky! We have no ad to show to you!
ติดต่อโฆษณา
  • ทารกแรกเกิด โดยเฉพาะช่วง 3 เดือนแรก
  • เด็กคลอดก่อนกำหนด
  • เด็กที่มีโรคหัวใจหรือโรคปอดแต่กำเนิด
  • เด็กที่มีภูมิคุ้มกันบกพร่อง
  • เด็กที่มีโรคทางเดินหายใจเรื้อรัง เช่น หืด เป็นต้น

 

RSV ในผู้ใหญ่

ผู้ใหญ่ที่แข็งแรงมักมีอาการคล้ายหวัดธรรมดา ไม่รุนแรง และหายเองได้ใน 1–2 สัปดาห์ แต่กลุ่มที่ต้องระวังคือผู้สูงอายุและผู้ที่มีโรคประจำตัว เช่น โรคปอดเรื้อรัง (COPD) โรคหอบหืด หรือโรคหัวใจ เพราะ RSV อาจกระตุ้นให้อาการโรคเดิมกำเริบรุนแรงขึ้น บางรายอาจต้องนอนโรงพยาบาล

สำหรับผู้ใหญ่ที่ติดเชื้อ RSV มักแพร่เชื้อได้นาน 3–8 วัน แต่ผู้ที่ภูมิคุ้มกันอ่อนแออาจแพร่เชื้อต่อได้นานหลายสัปดาห์ แม้อาการจะหายแล้วก็ตาม ดังนั้น ผู้ปกครองที่มีอาการหวัดควรระมัดระวังเป็นพิเศษเมื่ออยู่ใกล้เด็กเล็กนะคะ

 

Loading...
You got lucky! We have no ad to show to you!
ติดต่อโฆษณา

 

RSV อาการเป็นยังไง สังเกตอย่างไร?

อาการมักเริ่มแสดงภายใน 4–6 วันหลังรับเชื้อ และจะค่อยๆ ปรากฏทีละระยะ ไม่ได้เกิดพร้อมกัน

ช่วง 2–4 วันแรก (คล้ายหวัด):

  • น้ำมูกใสไหล
  • ไอเบาๆ
  • มีไข้ต่ำๆ หรืออาจไม่มีไข้เลย

ช่วง 3–7 วัน (อาการลงลึก):

  • ไอถี่และหนักขึ้น เสมหะข้นเหนียว
  • หายใจหอบเหนื่อย หายใจเร็วผิดปกติ
  • ได้ยินเสียงหวีด หรือครืดคราดในอก
  • ดูดนมน้อยลง ซึมลง
  • อาการคล้ายหอบหืดในเด็กเล็ก

สัญญาณอันตราย ต้องรีบไปห้องฉุกเฉิน:

  • อกบุ๋มหรือชายโครงดึงรั้งขณะหายใจ
  • ริมฝีปากหรือปลายนิ้วเริ่มเขียวคล้ำ
  • ไม่ยอมกินนม ซึมมาก ไม่ตอบสนอง
  • ทารกแรกเกิดมีภาวะหยุดหายใจชั่วคราว

 

Loading...
You got lucky! We have no ad to show to you!
ติดต่อโฆษณา

RSV อันตรายแค่ไหน?

RSV ไม่ใช่แค่ทำให้ป่วยแล้วหาย แต่ผลกระทบระยะยาวก็น่าเป็นห่วงนะคะ ข้อมูลจาก คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล อธิบายว่า เมื่อ RSV ลุกลามรุนแรง อาจทำให้เด็กต้องเข้า ICU และใช้เครื่องช่วยหายใจ และที่น่ากังวลคือ RSV ที่รุนแรงในวัยทารกจะทิ้งผลระยะยาว ทำให้เด็กมีภาวะหลอดลมไว ไอเรื้อรัง มีเสียงหวีดซ้ำๆ และมีความเสี่ยงเป็นโรคหอบหืดในอนาคตสูงขึ้นค่ะ

 

ลูกเป็น RSV — ตอบทุกคำถามที่พ่อแม่อยากรู้

  • ลูกเป็น RSV กี่วันหาย?

โดยทั่วไปเด็กที่ติดเชื้อ RSV จะเริ่มดีขึ้นภายใน 7–14 วัน แต่อาการไออาจยังคงอยู่นานกว่านั้น บางรายไอต่อเนื่องนานกว่า 3–4 สัปดาห์ ขณะที่ทางเดินหายใจฟื้นตัว หากอาการไม่ดีขึ้นหรือแย่ลงหลัง 3–4 วัน ควรไปพบแพทย์

  • ลูกเป็น RSV ไม่มีไข้ได้ไหม?

ได้ค่ะ! นี่คือสิ่งที่หลายครอบครัวเข้าใจผิด RSV ไม่จำเป็นต้องมีไข้ เด็กบางรายมีแค่น้ำมูก ไอ และหายใจลำบาก โดยไม่มีไข้เลย ดังนั้นอย่าวัดความรุนแรงจากอุณหภูมิตัวเพียงอย่างเดียว ให้ดูที่รูปแบบการหายใจและพฤติกรรมของลูกด้วย

  • ลูกเป็น RSV รักษายังไง?

ปัจจุบัน ยังไม่มียาต้านไวรัสเฉพาะทางสำหรับ RSV การรักษาจึงเน้นไปที่การดูแลตามอาการ ได้แก่:

  • ให้ลูกพักผ่อนให้เพียงพอ
  • ดูดน้ำมูกออก เพื่อช่วยให้หายใจโล่งขึ้น
  • ดื่มน้ำหรือดูดนมบ่อยๆ ป้องกันภาวะขาดน้ำ
  • หากมีไข้ ใช้ยาลดไข้พาราเซตามอลตามน้ำหนักตัว (ห้ามใช้แอสไพรินในเด็ก)
  • ในกรณีที่นอนโรงพยาบาล แพทย์อาจให้ออกซิเจนเสริม หรือช่วยดูดเสมหะ หรือพ่นยาขยายหลอดลม ถ้ามีข้อบ่งชี้
  • ลูกเป็น RSV ไอไม่หาย และไอหนักมาก

หากลูกไอหนักจนหายใจไม่ออก มีเสียงหวีด หน้าอกดึงรั้ง อกบุ๋ม หรือริมฝีปากเริ่มซีด/เขียว นั่นคือสัญญาณฉุกเฉิน ต้องพาไปห้องฉุกเฉินทันที อย่ารอดูอาการ เพราะเด็กเล็กสภาพร่างกายเปลี่ยนเร็วมาก

  • ลูกเป็น RSV ท้องเสียด้วย

RSV เป็นไวรัสระบบทางเดินหายใจ แต่บางรายอาจมีอาการเกี่ยวกับทางเดินอาหารร่วมด้วย เช่น คลื่นไส้หรือท้องเสียเล็กน้อย เนื่องจากเสมหะที่ลูกกลืนลงไป หรือผลจากการติดเชื้อไวรัสทั่วร่างกาย ควรเน้นให้ลูกได้รับน้ำเพียงพอเพื่อป้องกันการขาดน้ำจากทั้งสองทาง

  • ลูกเป็น RSV หายใจเร็ว

การหายใจเร็วผิดปกติคือสัญญาณเตือนสำคัญ อัตราการหายใจปกติของทารก คือประมาณ 30–40 ครั้งต่อนาที หากสูงกว่านี้มาก หรือเห็นว่าช่องซี่โครงบุ๋มตาม หน้าอกขยับอย่างผิดปกติ หรือปีกจมูกบาน นั่นหมายความว่าลูกต้องออกแรงมากขึ้นเพื่อหายใจ ให้รีบพาไปพบแพทย์ทันทีค่ะ

วิธีป้องกัน RSV ไม่ให้อาการแย่ลง

หากลูกติดเชื้อ RSV แล้ว วิธีที่จะป้องกันไม่ให้อาการแย่ลง ได้แก่

  • ดูดน้ำมูกออกสม่ำเสมอ เพื่อลดการสะสมของเสมหะ
  • ให้ลูกดูดนมบ่อยๆ ทีละน้อย ไม่บังคับให้ดูดมากเกินไป หรือดื่มน้ำให้เพียงพอ
  • ยกศีรษะให้สูงเล็กน้อย เวลานอน เพื่อช่วยให้หายใจสะดวก
  • หลีกเลี่ยงควันบุหรี่ เพราะทำให้อาการหลอดลมอักเสบแย่ลงมาก
  • ไม่อยู่ในห้องแอร์ตลอดเวลา ให้อากาศถ่ายเท
  • สังเกตอาการทุก 2–4 ชั่วโมง โดยเฉพาะเวลากลางคืน

หากเด็กมีกลุ่มเสี่ยง เช่น คลอดก่อนกำหนด หรือมีโรคหัวใจ ควรปรึกษากุมารแพทย์เพื่อพิจารณาการป้องกันล่วงหน้าก่อนฤดูระบาด

Loading...
You got lucky! We have no ad to show to you!
ติดต่อโฆษณา

 

 

2 แนวทาง สร้างเกราะป้องกัน RSV

แนวทางที่ 1: วัคซีน RSV สำหรับคนท้อง

ราชวิทยาลัยสูตินรีแพทย์แห่งประเทศไทยแนะนำให้หญิงตั้งครรภ์ฉีดวัคซีนป้องกัน RSV ในช่วง อายุครรภ์ 24–36 สัปดาห์ เพื่อกระตุ้นให้ร่างกายของแม่สร้างแอนติบอดี แล้วถ่ายทอดผ่านทางรกไปยังทารก ช่วยปกป้องลูกน้อยตั้งแต่ช่วง 6 เดือนแรกหลังคลอด ซึ่งเป็นระยะที่เปราะบางที่สุด

ในสหรัฐอเมริกา CDC แนะนำการฉีดวัคซีน RSV สำหรับหญิงตั้งครรภ์ เป็นทางเลือกหนึ่งในการปกป้องทารก โดยกลไกคือภูมิคุ้มกันจากแม่จะผ่านรกไปช่วยทารกก่อนที่เขาจะสร้างภูมิเองได้

แนวทางที่ 2: ภูมิคุ้มกันสำเร็จรูป RSV (Nirsevimab และ Clesrovimab-cfor) สำหรับเด็กเล็ก

นี่คือนวัตกรรมที่หลายคนยังไม่รู้จัก — ภูมิคุ้มกันสำเร็จรูปไม่ใช่วัคซีน เมื่อฉีดเข้ากล้ามเนื้อลูกแล้ว ทารกจะได้รับ “ภูมิคุ้มกันพร้อมใช้” ทันที ไม่ต้องรอให้ร่างกายสร้างเอง

จุดเด่นของ ภูมิคุ้มกันสำเร็จรูป

  • ฉีดได้ตั้งแต่แรกเกิด – อายุ 1 ปี และ อายุ 2 ปีในเด็กกลุ่มเสี่ยง
  • ป้องกันนาน 6 เดือน ครอบคลุมตลอดฤดูระบาด
  • งานวิจัยระดับนานาชาติยืนยันว่าลดความเสี่ยงนอนโรงพยาบาลได้มากกว่า 80%
  • มีการใช้แล้วกว่า 50 ประเทศทั่วโลก และนำเข้าใช้ในไทยแล้ว

โดยภูมิคุ้มกันสำเร็จนี้สามารถลดความเสี่ยงในติดเชื้อได้ 85-88%, ลดความเสี่ยงในการนอนโรงพยาบาลได้ 84-85% และสามารถลดความรุนแรงที่ต้องใส่เครื่องช่วยหายใจใน ICU ได้ถึง 90-92%

ทั้ง 2 แนวทางเป็น เกราะคนละชั้น แนะนำให้ปรึกษากุมารแพทย์หรือสูตินรีแพทย์เพื่อเลือกแนวทางที่เหมาะกับแต่ละครอบครัวค่ะ

ฤดูฝนมาแล้ว RSV ก็กลับมา สิ่งที่ทำได้ดีที่สุดในวันนี้คือล้างมือบ่อยๆ หลีกเลี่ยงพาลูกน้อยไปในที่ชุมชนโดยไม่จำเป็น และถ้าลูกเริ่มหายใจเร็วหรืออกบุ๋ม อย่ารอดูจนเช้า พาไปหาหมอทันที เพราะ RSV โรคนี้ รู้เร็ว รับมือได้ทันค่ะ

 

ได้รับการตรวจสอบข้อมูลโดย พญ.สุธิดา ชินธเนศ

กุมารแพทย์โรคระบบการหายใจในเด็ก รพ.วิมุต

 

บทความอื่นๆ ที่น่าสนใจ

10 อาการ RSV ในทารก และเด็กเล็ก สัญญาณเตือนที่พ่อแม่ควรรู้

ลูกไอไม่หยุด ทำไงดี มีอันตรายไหม เมื่อไรควรพาไปหาหมอ?

โรคมือเท้าปากกับ RSV ต่างกันยังไง โรคระบาดที่ต้องเฝ้าระวัง

 

แหล่งอ้างอิง

บทความอัปเดตล่าสุด สิงหาคม 2569