คนท้อง "โปรตีนในปัสสาวะสูง" อันตรายไหม? สัญญาณนี้บอกอะไร?

ตรวจพบ โปรตีนในปัสสาวะ ขณะตั้งครรภ์ หมายความว่าอย่างไร? เช็กระดับโปรตีนที่ปกติ สาเหตุ อาการ และวิธีดูแลตัวเองเพื่อลดความเสี่ยงครรภ์เป็นพิษ

คุณแม่อาจเคยชินกับการตรวจปัสสาวะทุกครั้งที่ไปตรวจครรภ์ตามนัด แม้ว่าในปัจจุบันสำหรับคุณแม่ที่มีความเสี่ยงต่ำ แพทย์อาจไม่ได้สั่งตรวจปัสสาวะอย่างละเอียดทุกครั้ง แต่หากวันใดวันหนึ่ง ผลการตรวจสุขภาพของคุณแม่มีค่า โปรตีนในปัสสาวะสูง ขึ้นมา คุณหมอก็จำเป็นต้องทำการตรวจเช็กอย่างละเอียดทันทีเพื่อความปลอดภัยของทั้งคุณแม่และลูกในครรภ์ค่ะ

แม้ว่าการเพิ่มขึ้นของโปรตีนในปัสสาวะชั่วคราวอาจเกิดจากปัจจัยทั่วไป แต่การตรวจพบค่าที่สูงเกินมาตรฐานนั้นเป็นสิ่งที่ไม่ควรมองข้าม เพราะอาจเป็นสัญญาณเตือนของภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรง เช่น ภาวะครรภ์เป็นพิษ (Preeclampsia) หรือ การติดเชื้อในระบบทางเดินปัสสาวะ (UTI) ซึ่งหากคุณหมอสงสัย ก็มักจะแนะนำให้คุณแม่ทำการเก็บปัสสาวะตลอด 24 ชั่วโมง เพื่อนำไปวิเคราะห์ผลอย่างแม่นยำต่อไปค่ะ

ระดับ โปรตีนในปัสสาวะ ที่ปกติสำหรับคนท้องคือเท่าไหร่?

โดยทั่วไปแล้ว ระดับ โปรตีนในปัสสาวะ คนท้อง ปกติจะอยู่ที่ประมาณ 150 ถึง 300 มิลลิกรัม สิ่งที่คุณแม่ต้องเข้าใจก่อนคือ ร่างกายของคนท้องจะมีการขับโปรตีนออกมาทางปัสสาวะมากกว่าคนปกติถึง 2 เท่า ซึ่งถือเป็นเรื่องธรรมชาติ

ดร. เทรซี่ กรอสแมน (Dr. Tracy Grossman) แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านเวชศาสตร์มารดาและทารกในครรภ์ จาก NewYork-Presbyterian Brooklyn Methodist Hospital อธิบายว่า “ในระหว่างการตั้งครรภ์ ฮอร์โมนต่าง ๆ จะส่งผลให้ระบบการกรองของไตทำงานเปลี่ยนแปลงไป อัตราการกรองเพิ่มขึ้น จึงทำให้มีโปรตีนหลุดรอดออกมาในปัสสาวะได้มากกว่าปกติ”

อย่างไรก็ตาม หากผลการตรวจเก็บปัสสาวะตลอด 24 ชั่วโมง พบว่ามีค่าโปรตีนสูงเกิน 300 มิลลิกรัม ขึ้นไป ทางการแพทย์จะจัดว่าเป็นภาวะ โปรตีนในปัสสาวะสูง (Proteinuria) ซึ่งต้องหาสาเหตุต่อไปทันทีค่ะ

สาเหตุที่ทำให้พบ โปรตีนในปัสสาวะสูง คนท้อง

หากผลการตรวจพบว่าคุณแม่มีค่า โปรตีนในปัสสาวะ สูงเกิน 300 มิลลิกรัมอย่างต่อเนื่อง สาเหตุหลัก ๆ ที่คุณหมอมักจะพุ่งเป้าไปและต้องเฝ้าระวัง มีดังนี้

1. ภาวะครรภ์เป็นพิษ (Preeclampsia)

นี่คือสาเหตุสำคัญอันดับหนึ่งที่คุณหมอต้องระวังมากที่สุด ภาวะครรภ์เป็นพิษคือโรคความดันโลหิตสูงที่เกิดขึ้นระหว่างตั้งครรภ์ ซึ่ง ดร. แคทเธอรีน ไฮมส์ (Dr. Katherine Himes) หัวหน้าแผนกเวชศาสตร์มารดาและทารกในครรภ์ จาก Dartmouth Hitchcock Medical Center กล่าวว่า ภาวะนี้มักจะแสดงอาการในช่วงไตรมาสที่ 3 แต่ก็สามารถตรวจพบได้ตั้งแต่หลัง อายุครรภ์ 20 สัปดาห์ เป็นต้นไปค่ะ

2. กลุ่มอาการ HELLP Syndrome

ในกรณีที่รุนแรงและพบได้น้อย ค่า โปรตีนในปัสสาวะ ที่สูงมากอาจเป็นสัญญาณของ HELLP Syndrome ซึ่งเป็นภาวะครรภ์เป็นพิษขั้นรุนแรงที่ส่งผลกระทบต่อระบบเลือดและตับของคุณแม่ ซึ่งอันตรายต่อชีวิตหากรักษาไม่ทันท่วงที

3. การติดเชื้อในระบบทางเดินปัสสาวะ (UTI)

คุณแม่ท้องหลายคนมักเจอปัญหากระเพาะปัสสาวะอักเสบ หรือติดเชื้อในทางเดินปัสสาวะ ดร. กรอสแมน อธิบายว่า เมื่อร่างกายเกิดปฏิกิริยาอักเสบเพื่อต่อสู้กับเชื้อแบคทีเรียในปัสสาวะ มันอาจจะไปส่งผลกระทบต่อระบบการกรองของไตชั่วคราว ทำให้มี โปรตีนในปัสสาวะ รั่วไหลออกมามากกว่าปกตินั่นเอง

4. ปัจจัยจากการใช้ชีวิตประจำวัน

บางครั้งค่าโปรตีนอาจจะดีดสูงขึ้นชั่วคราวในระหว่างวันได้เช่นกันค่ะ หากคุณแม่ดื่มน้ำน้อยเกินไปจนร่างกายอยู่ในภาวะขาดน้ำ หรือเผลอไปออกกำลังกาย/ทำงานที่ต้องใช้แรงเยอะเกินไป นอกจากนี้ ไตของคุณแม่ท้องต้องทำงานหนักขึ้นเป็นทวีคูณเพราะต้องกรองปริมาณเลือดที่เพิ่มขึ้นอย่างมหาศาลเพื่อส่งไปเลี้ยงทารกในครรภ์ การพบโปรตีนเพิ่มขึ้นเล็กน้อยจึงเป็นเรื่องที่เกิดขึ้นได้

เช็กด่วน! อาการร่วมเมื่อคนท้องมีโปรตีนในปัสสาวะสูง

ตัวภาวะ โปรตีนในปัสสาวะสูงเองนั้นไม่ได้ทำให้เกิดความเจ็บปวดหรือมีอาการแสดงให้เห็นชัดเจนค่ะ แต่คุณแม่จะรับรู้ได้จาก “อาการร่วม” ของโรคที่เป็นสาเหตุหลัก ดังนี้

สัญญาณเตือนครรภ์เป็นพิษ: มีความดันโลหิตสูง, ปวดศีรษะรุนแรงและไม่หายขาด, ตาพร่ามัวหรือมองเห็นแสงวูบวาบ, คลื่นไส้อาเจียนเฉียบพลันในช่วงกลางหรือปลายการตั้งครรภ์, แน่นหน้าอกหายใจลำบาก, น้ำหนักตัวเพิ่มขึ้นเร็วเกินไป และมีอาการบวมตามมือ เท้า หรือใบหน้า
สัญญาณเตือนติดเชื้อในทางเดินปัสสาวะ (UTI): เจ็บหรือแสบขัดเวลาปัสสาวะ, รู้สึกปวดปัสสาวะบ่อยแต่ไหลออกมานิดเดียว, ปัสสาวะมีสีขุ่นหรือมีเลือดปน, รู้สึกหน่วงหรือปวดเกร็งบริเวณท้องน้อยและอุ้งเชิงกราน
สัญญาณเตือนโรคไต: ในเคสที่พบน้อยแต่รุนแรง หากโปรตีนรั่วออกมามากกว่า 3 กรัมต่อวัน (Nephrotic range) คุณแม่จะสังเกตเห็นชัดเจนว่า ปัสสาวะมีฟองหนานุ่มคล้ายฟองเบียร์ และมีอาการตัวบวมฉุ อ่อนเพลียอย่างรุนแรงร่วมด้วยค่ะ

คุณหมอวินิจฉัยภาวะ โปรตีนในปัสสาวะสูงได้อย่างไร?

ดร. เอริน ฮิกกินส์ (Dr. Erin Higgins) สูตินรีแพทย์จาก Cleveland Clinic ระบุว่า ขั้นแรกคุณหมอมักจะใช้แถบตรวจปัสสาวะเบื้องต้น (Urine Dipstick) หากพบว่าแถบสีเปลี่ยนไปในทิศทางที่มีโปรตีนสูง และคุณแม่มีความดันโลหิตสูงร่วมด้วย คุณหมอก็จะสั่งตรวจเก็บปัสสาวะ 24 ชั่วโมงทันทีเพื่อความแม่นยำในการวินิจฉัยภาวะครรภ์เป็นพิษ

สำหรับคุณแม่ที่มีโรคประจำตัวอยู่แล้ว เช่น ความดันโลหิตสูงเรื้อรัง, โรคเบาหวาน หรือโรคพุ่มพวง (Lupus) ค่า โปรตีนในปัสสาวะ พื้นฐานอาจจะสูงกว่าคนทั่วไปตั้งแต่แรก คุณหมอมักจะทำการตรวจปัสสาวะตั้งแต่เนิ่น ๆ เพื่อเก็บเป็นค่าสถิติอ้างอิง (Baseline) และจะนัดตรวจปัสสาวะทุกครั้งที่คุณแม่มาตามนัด เพื่อเฝ้าระวังไม่ให้ค่านี้พุ่งสูงขึ้นอย่างกะทันหันค่ะ

แนวทางการรักษาเมื่อตรวจเจอ โปรตีนในปัสสาวะสูง

อย่างที่กล่าวไปข้างต้นค่ะว่าไม่มีการจ่ายยาเพื่อลดโปรตีนในปัสสาวะโดยตรง แต่แผนการรักษาจะขึ้นอยู่กับต้นเหตุของโรค:

หากเกิดจากการติดเชื้อ (UTI): คุณหมอจะจ่ายยาปฏิชีวนะที่ปลอดภัยสำหรับคนท้องให้ทานจนครบกำหนด
หากเกิดจากภาวะครรภ์เป็นพิษ: คุณหมอจะให้ยาลดความดันโลหิต เฝ้าระวังอาการอย่างใกล้ชิด และในกรณีที่อายุครรภ์เหมาะสมหรือภาวะโรครุนแรง คุณหมออาจพิจารณา การเร่งคลอด (Induction) เพื่อความปลอดภัยของแม่และลูกน้อยค่ะ

คุณแม่สามารถลดหรือป้องกัน โปรตีนในปัสสาวะ ได้เองไหม?

เราไม่สามารถห้ามไม่ให้โปรตีนรั่วออกมาได้โดยตรงค่ะ แต่เราสามารถดูแลร่างกายเพื่อลดความเสี่ยงของโรคที่เป็นสาเหตุได้ หากคุณแม่มีความเสี่ยงสูงต่อโรคความดันโลหิตสูง คุณหมออาจแนะนำให้เริ่มทานยาแอสไพรินขนาดต่ำ (Baby Aspirin) ตั้งแต่อายุครรภ์ประมาณ 12 สัปดาห์ ซึ่งมีผลวิจัยรองรับว่าช่วยลดความเสี่ยงครรภ์เป็นพิษได้อย่างมีนัยสำคัญ

นอกจากนี้ การปรับเปลี่ยนพฤติกรรม เช่น การดื่มน้ำให้เพียงพอในแต่ละวัน เพื่อป้องกันภาวะขาดน้ำ, การทานอาหารที่มีประโยชน์สำหรับคนท้อง และการออกกำลังกายเบา ๆ อย่างสม่ำเสมอก็เป็นสิ่งสำคัญที่จะช่วยให้ร่างกายของคุณแม่แข็งแรงสมบูรณ์ค่ะ

การตรวจเจอโปรตีนในปัสสาวะ ปริมาณเล็กน้อยระหว่างตั้งครรภ์เป็นเรื่องที่พบได้ทั่วไปและไม่ต้องกังวลใจไปค่ะ แต่หากตัวเลขสูงเกิน 300 มิลลิกรัม มันคือสัญญาณเตือนจากร่างกายที่บอกให้เราและคุณหมอร่วมมือกันเฝ้าระวังภาวะแทรกซ้อนอย่างครรภ์เป็นพิษ หรือโรคไตอย่างใกล้ชิด

ดังนั้น ทุกครั้งที่ไปตรวจครรภ์ อย่าลืมให้ความสำคัญกับการตรวจปัสสาวะ และหากคุณแม่มีอาการผิดปกติ เช่น ตาบวม มือเท้าบวม ปวดหัวไม่หาย หรือปัสสาวะมีฟอง ควรรีบแจ้งแพทย์ทันที เพื่อให้คุณแม่และเจ้าตัวเล็กในครรภ์ปลอดภัยและคลอดออกมาอย่างราบรื่นแข็งแรงค่ะ!

ที่มา: The Bump

บทความอื่นๆ ที่น่าสนใจ

แคลเซียม ป้องกันครรภ์เป็นพิษ ได้จริงไหม? คนท้องต้องกินแคลเซียมเท่าไหร่?

อาการครรภ์เป็นพิษ 8 เดือน สัญญาณเตือนแบบนี้ รีบพบแพทย์ด่วน!

คนท้องเท้าบวม ตอนไหน? คนท้องเท้าบวมนวดได้มั้ย มีวิธีรับมือยังไง?

มีข้อสงสัยเรื่องการตั้งครรภ์ หรือมีคำถามเรื่องการเลี้ยงลูกหรือเปล่าคะ? ติดตามอ่านบทความ หรือสอบถามสิ่งที่คุณอยากรู้ผ่านแอปของเราได้เลย ดาวน์โหลด theAsianparent แอปพลิเคชัน ทั้ง IOS และ Android ได้แล้ววันนี้!