เจ็บท้องคลอดระยะแรก อาการเป็นแบบไหน? ไปโรงพยาบาลตอนไหนดี?

เจ็บท้องคลอดระยะแรก ต่างจากเจ็บท้องหลอกยังไง พร้อมตารางเปรียบเทียบ สัญญาณอันตราย และวิธีนับเวลาการบีบตัวของมดลูกก่อนไปโรงพยาบาล

เมื่อใกล้ครบกำหนดคลอด หลายคนเริ่มรู้สึกท้องแข็งเป็นพักๆ แล้วสงสัยว่านี่คือ เจ็บท้องคลอดระยะแรก (Early Labor หรือ Latent Phase) แล้วหรือยัง เจ็บท้องคลอดระยะแรกเป็นช่วงเวลาที่ปากมดลูกเริ่มนุ่มลง บางลง และค่อยๆ เปิดอย่างช้าๆ มักเป็นระยะที่ใช้เวลานานที่สุดในบรรดาสามระยะของการคลอด และหลายครั้งแยกยากจากอาการเจ็บท้องหลอก บทความนี้จะพาคุณแม่ไปทำความเข้าใจอาการ ระยะเวลา วิธีสังเกตความแตกต่าง และสัญญาณอันตรายที่ต้องรีบไปโรงพยาบาลทันที โดยอ้างอิงจากแนวทางของสูตินรีแพทย์และงานวิจัยทางการแพทย์ที่น่าเชื่อถือค่ะ

สารบัญ

สรุปสั้นๆ

เจ็บท้องคลอดระยะแรก (Latent Phase) คือช่วงที่ปากมดลูกเริ่มนุ่มลง บางลง และเปิดช้าๆ จาก 0 ไปจนถึง 4-6 เซนติเมตร
มดลูกบีบตัวไม่สม่ำเสมอในช่วงแรก แล้วค่อยๆ ถี่และแรงขึ้นเรื่อยๆ
ระยะเวลาเฉลี่ย: นานถึง 20 ชั่วโมง ในคุณแม่ท้องแรก และประมาณ 14 ชั่วโมง ในคุณแม่ที่เคยคลอดมาก่อน
หากแม่และลูกแข็งแรงดี แพทย์มักแนะนำให้พักผ่อนที่บ้านก่อน
ควรไปโรงพยาบาลเมื่อมดลูกบีบตัวสม่ำเสมอทุก 5 นาที นานครั้งละ 1 นาที ต่อเนื่อง 1 ชั่วโมง หรือมีสัญญาณอันตราย

FAQ: คำถามที่คุณแม่ถามบ่อยเกี่ยวกับ เจ็บท้องคลอดระยะแรก

Q: เจ็บท้องคลอดระยะแรกรู้สึกอย่างไร

A: มักรู้สึกปวดหน่วงๆ คล้ายปวดประจำเดือน ปวดหลังส่วนล่างร้าวลงต้นขา ท้องแข็งเป็นพักๆ ไม่สม่ำเสมอ และอาจมีมูกเลือดออกทางช่องคลอด

Q: เจ็บท้องคลอดระยะแรกกับเจ็บท้องหลอกต่างกันอย่างไร

A: เจ็บท้องหลอก (Braxton Hicks) มักไม่สม่ำเสมอ ไม่แรงขึ้น และหายไปเมื่อพักหรือเปลี่ยนท่า ส่วนเจ็บท้องคลอดจริงจะถี่ขึ้น แรงขึ้น และไม่หายแม้จะพักหรือเปลี่ยนท่าทาง

Q: ระยะแรกของการเจ็บท้องคลอดใช้เวลานานแค่ไหน

A: แตกต่างกันในแต่ละคน โดยเฉลี่ยอาจนานถึง 20 ชั่วโมงในท้องแรก และประมาณ 14 ชั่วโมงในท้องหลัง แต่บางคนอาจสั้นหรือยาวกว่านี้ได้

Q: ควรอยู่บ้านหรือรีบไปโรงพยาบาล

A: หากแม่และลูกแข็งแรงดี ไม่มีสัญญาณอันตราย แพทย์ส่วนใหญ่แนะนำให้พักที่บ้านก่อนในช่วงระยะแรก และไปโรงพยาบาลเมื่อมดลูกบีบตัวสม่ำเสมอถี่ขึ้นตามเกณฑ์ที่แพทย์แนะนำ

Q: นับเวลาการบีบตัวของมดลูกอย่างไร

A: จับเวลาตั้งแต่มดลูกเริ่มบีบตัวครั้งหนึ่งจนถึงเริ่มบีบตัวครั้งถัดไป แล้วสังเกตว่าระยะห่างนี้สั้นลงและสม่ำเสมอขึ้นเรื่อยๆ หรือไม่

Q: มีมูกเลือดออกมาต้องรีบไปโรงพยาบาลไหม

A: มูกเลือดปริมาณเล็กน้อยเป็นสัญญาณปกติของการที่ปากมดลูกเริ่มเปิด แต่หากมีเลือดออกมากคล้ายประจำเดือนควรรีบพบแพทย์ทันที

เจ็บท้องคลอดระยะแรก คืออะไร

เจ็บท้องคลอดระยะแรก หรือที่ทางการแพทย์เรียกว่า Latent Phase เป็นช่วงแรกของ “ระยะที่หนึ่งของการคลอด” (First Stage of Labor) ซึ่งเริ่มตั้งแต่มดลูกเริ่มบีบตัวสม่ำเสมอไปจนถึงปากมดลูกเปิดประมาณ 4-6 เซนติเมตร ตามข้อมูลจาก Mayo Clinic ระบุว่าในระยะนี้ปากมดลูกจะค่อยๆ เปิดออก นุ่มลง สั้นและบางลง โดยการหดตัวของมดลูกมักไม่รุนแรงและไม่เกิดขึ้นอย่างสม่ำเสมอในตอนแรกในระยะเจ็บท้องคลอดระยะแรกหรือระยะ latent labor ปากมดลูกจะเปิดและนุ่มลง สั้นลงและบางลง โดยปากมดลูกจะเปิดน้อยกว่า 6 เซนติเมตรในระยะนี้

ทางโรงพยาบาลศรีพัฒน์ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ อธิบายอาการของคุณแม่ในระยะเริ่มเจ็บท้องคลอดไว้สอดคล้องกันว่าคุณแม่เริ่มเจ็บท้องคลอดจะรู้สึกปวดหน่วงๆ ที่หลังหรือปวดร้าวลงไปถึงต้นขา รู้สึกว่ามดลูกหดรัดตัว คล้ายปวดประจำเดือนอย่างรุนแรง และปวดท้องคล้ายอยากถ่ายอุจจาระ

อาการเจ็บท้องคลอดระยะแรก มีอะไรบ้าง

ตามข้อมูลของ ACOG (American College of Obstetricians and Gynecologists) การเข้าสู่ระยะคลอดมักมีสัญญาณเตือนที่สังเกตได้ ดังนี้ค่ะ

ท้องลด: ทารกเคลื่อนตัวลงต่ำเข้าสู่อุ้งเชิงกราน คุณแม่อาจรู้สึกหายใจโล่งขึ้น เพราะมดลูกไม่กดทับกะบังลม
มูกเลือดหรือมูกใสออกทางช่องคลอด: เกิดจากปากมดลูกเริ่มเปิด ทำให้มูกที่อุดปากมดลูกไว้หลุดออกมาเมื่อปากมดลูกเริ่มเปิด มูกที่อุดอยู่จะถูกดันเข้าไปในช่องคลอด อาจสังเกตเห็นตกขาวเพิ่มขึ้นที่มีลักษณะใส สีชมพู หรือมีเลือดปนเล็กน้อย
มดลูกบีบตัวเป็นจังหวะ: เมื่อมดลูกหดตัว หน้าท้องจะแข็งเป็นก้อน และคลายตัวนุ่มลงสลับกันไปเมื่อเข้าสู่ระยะคลอด ปากมดลูกจะเริ่มเปิด กล้ามเนื้อมดลูกจะบีบตัวเป็นช่วงๆ สม่ำเสมอ เมื่อมดลูกบีบตัว หน้าท้องจะแข็งขึ้น และระหว่างการบีบตัวแต่ละครั้งมดลูกจะคลายตัวและนุ่มลง
ปวดหลังส่วนล่างร้าวลงต้นขาทั้งสองข้าง และรู้สึกอยากเข้าห้องน้ำบ่อย

ทางโรงพยาบาลนครธนระบุว่า อาการเจ็บท้องเตือนที่นำไปสู่การคลอดจริงมักเริ่มปรากฏล่วงหน้าได้ตั้งแต่ช่วงท้ายของการตั้งครรภ์ โดยเฉพาะสัญญาณมูกที่หลุดออกมาเมื่อใกล้คลอดปากมดลูกจะเริ่มเปิด มูกที่อุดอยู่ปากมดลูกจะหลุดและไหลออกมาทางช่องคลอด เป็นสีขาวลักษณะเหนียวข้น และมักหลุดออกมาในช่วงก่อนคลอดประมาณ 1-2 สัปดาห์

เจ็บท้องคลอดระยะแรก กับ เจ็บท้องหลอก ต่างกันอย่างไร

หนึ่งในคำถามที่คุณแม่ท้องแก่กังวลมากที่สุดคือ “นี่ใช่อาการเจ็บท้องคลอดจริงหรือยัง” เพราะช่วงไตรมาสสุดท้ายมักมีอาการเจ็บท้องหลอก หรือ Braxton Hicks Contractions แทรกเข้ามา ทางโรงพยาบาลสินแพทย์อธิบายความแตกต่างไว้อย่างชัดเจนว่าเจ็บครรภ์เตือนคุณแม่จะรู้สึกเจ็บทางหน้าท้อง อาจพร้อมกับมดลูกหดตัว แต่ระยะเวลาและความแรงไม่สม่ำเสมอ ไม่มีอาการเข้าสู่การคลอด เช่น มูกเลือด และหากได้รับยาระงับปวดอาการเจ็บจะหายไป ส่วนเจ็บครรภ์จริงจะเริ่มปวดหลังบริเวณบั้นเอวแล้วร้าวมาที่หน้าท้องหรือขาทั้งสองข้าง ความเจ็บจะเพิ่มมากขึ้นเรื่อยๆ และมาสม่ำเสมอทุก 10 นาที แล้วถี่ขึ้นเป็นทุก 5 นาที

ตารางเปรียบเทียบ เจ็บท้องหลอก vs เจ็บท้องคลอดจริง (ระยะแรก)


หัวข้อ	เจ็บท้องหลอก (Braxton Hicks)	เจ็บท้องคลอดจริงระยะแรก (Latent Phase)
ความสม่ำเสมอ	ไม่สม่ำเสมอ มาๆ หายๆ	เริ่มสม่ำเสมอ และถี่ขึ้นเรื่อยๆ
ความแรง	ไม่ค่อยแรง ไม่เพิ่มขึ้น	ค่อยๆ แรงขึ้นตามเวลา
ตำแหน่งที่ปวด	มักปวดเฉพาะหน้าท้อง	ปวดหลังส่วนล่างร้าวมาหน้าท้องและต้นขา
ผลจากการเปลี่ยนท่า/พัก	อาการมักดีขึ้นหรือหายไป	อาการไม่หายแม้เปลี่ยนท่าหรือพักผ่อน
อาการร่วม	ไม่มีมูกเลือดหรือน้ำเดิน	อาจมีมูกเลือด หรือถุงน้ำคร่ำแตก
ผลต่อปากมดลูก	ไม่ทำให้ปากมดลูกเปิด	ปากมดลูกค่อยๆ บาง สั้น และเปิดขึ้น

ตารางสรุปจากข้อมูลของโรงพยาบาลสินแพทย์และ ACOG

เจ็บท้องคลอดระยะแรก ใช้เวลานานแค่ไหน

ระยะเวลา เจ็บท้องคลอดระยะแรก ในแต่ละคนแตกต่างกันมาก WebMD สรุปภาพรวมช่วงเวลาของแต่ละระยะไว้ให้เข้าใจง่ายว่าระยะแรกหรือระยะ เจ็บท้องคลอดระยะแรก เป็นช่วงเริ่มต้นของการคลอด คุณแม่จะมีการบีบตัวของมดลูกเบาๆ ห่างกันประมาณ 15 ถึง 20 นาที และนานครั้งละ 60 ถึง 90 วินาที ระยะแรกเป็นช่วงที่ยาวนานที่สุดของการคลอดและอาจใช้เวลานานถึง 20 ชั่วโมง

ควรรออยู่บ้านหรือไปโรงพยาบาล เมื่อเริ่มเจ็บท้องคลอดระยะแรก

งานวิจัยของ Cochrane ซึ่งเป็นองค์กรวิจัยทางการแพทย์ที่น่าเชื่อถือระดับโลก ได้รวบรวมข้อมูลจากคุณแม่มากกว่า 12,000 คนในแคนาดา สหรัฐอเมริกา และสหราชอาณาจักร เพื่อศึกษาผลของการประเมินและให้การสนับสนุนคุณแม่ในช่วงเจ็บท้องคลอดระยะแรก งานวิจัยนี้ (ตีพิมพ์ปี 2017) พบว่าคุณแม่มักรู้สึกวิตกกังวลหรือเครียดในระยะเจ็บท้องคลอดระยะแรก และอาจสูญเสียความมั่นใจ ซึ่งอาจทำให้การคลอดดำเนินไปช้าลงและลดโอกาสที่จะคลอดแบบธรรมชาติ ขณะที่ผลการวิเคราะห์การให้คำปรึกษาและประเมินอาการอย่างเหมาะสมพบว่าการประเมินอาการและการให้การสนับสนุนในระยะเจ็บท้องคลอดระยะแรกอาจช่วยลดการใช้ยาชาเฉพาะที่ (epidural) ลดความจำเป็นในการใช้ยาเร่งคลอด และเพิ่มความพึงพอใจของคุณแม่ต่อการดูแลที่ได้รับ

พูดง่ายๆ คือ หากคุณแม่และลูกในครรภ์แข็งแรงดี ไม่มีภาวะเสี่ยง การได้รับข้อมูลที่ชัดเจนและมีช่องทางติดต่อแพทย์หรือผดุงครรภ์อย่างสม่ำเสมอ จะช่วยให้คุณแม่รู้สึกอุ่นใจ พักผ่อนที่บ้านได้อย่างมั่นใจในช่วงระยะแรกของการเจ็บท้องคลอด โดยไม่จำเป็นต้องรีบไปโรงพยาบาลทันทีที่เริ่มมีอาการค่ะ

วิธีนับเวลาการบีบตัวของมดลูก

Mayo Clinic แนะนำวิธีจับเวลาไว้ว่า ให้จับเวลาการบีบตัวของมดลูกตั้งแต่เริ่มบีบตัวครั้งหนึ่งไปจนถึงเริ่มบีบตัวครั้งถัดไป และสังเกตรูปแบบว่าการบีบตัวนั้นถี่ขึ้นเรื่อยๆ ตามเวลาหรือไม่

Checklist สังเกตอาการก่อนตัดสินใจไปโรงพยาบาล

มดลูกบีบตัวสม่ำเสมอ ทุก 5 นาที นานครั้งละประมาณ 1 นาที ต่อเนื่องอย่างน้อย 1 ชั่วโมง (สำหรับท้องแรก)
อาการปวดรุนแรงจนพูดคุยหรือเดินลำบาก
มีมูกเลือดปนออกมาทางช่องคลอด
น้ำเดินหรือถุงน้ำคร่ำแตก ไม่ว่าจะมีอาการเจ็บครรภ์ร่วมด้วยหรือไม่ก็ตาม
อาการเจ็บไม่หายไปแม้จะเปลี่ยนท่าทาง พักผ่อน หรือดื่มน้ำ

สัญญาณอันตราย ที่ต้องรีบไปโรงพยาบาลทันที

แม้ในระยะเจ็บท้องคลอดระยะแรกมักไม่ใช่ภาวะฉุกเฉิน แต่มีบางอาการที่คุณแม่ไม่ควรรอ ควรติดต่อแพทย์หรือไปโรงพยาบาลทันทีค่ะ ตามแนวทางของ ACOG ระบุสัญญาณที่ต้องไปโรงพยาบาลไว้ ได้แก่น้ำเดินแล้วแต่ยังไม่มีอาการเจ็บครรภ์ หรือมีเลือดออกมากทางช่องคลอด

เลือดออกทางช่องคลอดปริมาณมาก คล้ายประจำเดือนหรือมากกว่า
น้ำเดินหรือน้ำคร่ำแตก ไม่ว่าจะมีสีใส สีเขียว หรือมีกลิ่นผิดปกติ
ลูกดิ้นน้อยลงอย่างชัดเจน หรือรู้สึกว่าการดิ้นของลูกเปลี่ยนไปจากปกติ
ปวดท้องรุนแรงตลอดเวลา โดยไม่คลายตัวลงระหว่างการบีบตัวของมดลูก
มีไข้สูง ปวดศีรษะรุนแรง ตาพร่ามัว หรือจุกแน่นใต้ลิ้นปี่ ซึ่งอาจเป็นสัญญาณของภาวะครรภ์เป็นพิษ

หากมีอาการเหล่านี้ ไม่ว่าจะอยู่ในระยะใดของการคลอดก็ตาม ควรติดต่อโรงพยาบาลหรือสูตินรีแพทย์ที่ฝากครรภ์ทันทีค่ะ

สรุปอีกครั้ง เจ็บท้องคลอดระยะแรก ควรทำอย่างไร

หากคุณแม่เริ่มรู้สึกท้องแข็งเป็นพักๆ ปวดหน่วงหลังร้าวลงต้นขา แต่มดลูกยังบีบตัวไม่สม่ำเสมอ นี่คือสัญญาณของ เจ็บท้องคลอดระยะแรก ซึ่งอาจใช้เวลานานหลายชั่วโมงถึงเกือบหนึ่งวัน หากแม่และลูกแข็งแรงดี สามารถพักผ่อน เดินเบาๆ ดื่มน้ำ และสังเกตความถี่ของการบีบตัวที่บ้านได้ก่อน แล้วจึงไปโรงพยาบาลเมื่อมดลูกบีบตัวสม่ำเสมอถี่ขึ้นตามเกณฑ์ที่แพทย์แนะนำ แต่หากมีสัญญาณอันตราย เช่น เลือดออกมาก น้ำเดิน หรือลูกดิ้นน้อยลง ควรพบแพทย์ทันทีโดยไม่ต้องรอ ที่สำคัญที่สุดคือการพูดคุยและติดต่อกับสูตินรีแพทย์หรือผดุงครรภ์ที่ดูแลอย่างสม่ำเสมอ เพื่อให้คุณแม่รู้สึกมั่นใจและปลอดภัยตลอดกระบวนการคลอดค่ะ

บทความอื่นๆ ที่น่าสนใจ

4 บทสวดมนต์สำหรับคนท้อง คาถาคลอดลูกง่าย ปลอดภัย สวดเป็นประจำ

เร่งคลอด เจ็บไหม ต่างจากคลอดธรรมชาติไหม

4 ท่าที่ทำให้ ปากมดลูกเปิดเร็ว รวมเคล็ดลับ คลอดธรรมชาติ คลอดง่าย

แหล่งอ้างอิง

Kobayashi S, et al. “Assessment and support during early labour for improving birth outcomes.”, Cochrane Database of Systematic Reviews, 2017.
“How to Tell When Labor Begins.”, American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG)
“What are the symptoms of labor?”, American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG)
“Stages of labor and birth: Baby, it’s time!”, Mayo Clinic
“Signs of labor: Know what to expect.”, Mayo Clinic
“Stages of Labor & Types of Childbirth Delivery.”, WebMD
“อาการเมื่อคุณแม่ใกล้คลอด.”,โรงพยาบาลศรีพัฒน์ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
“สัญญาณเตือนคุณแม่ใกล้คลอด เตรียมพร้อมได้ทันเวลา.”, โรงพยาบาลนครธน
“เจ็บครรภ์คลอด…ไปโรงพยาบาลตอนไหนดี.”, โรงพยาบาลสินแพทย์

ข้อมูลอัปเดตล่าสุด สิงหาคม 2569

มีข้อสงสัยเรื่องการตั้งครรภ์ หรือมีคำถามเรื่องการเลี้ยงลูกหรือเปล่าคะ? ติดตามอ่านบทความ หรือสอบถามสิ่งที่คุณอยากรู้ผ่านแอปของเราได้เลย ดาวน์โหลด theAsianparent แอปพลิเคชัน ทั้ง IOS และ Android ได้แล้ววันนี้!

บทความโดย

สิริลักษณ์ อุทยารัตน์

เจ็บท้องคลอดระยะแรก อาการเจ็บท้องคลอดระยะแรก คืออะไรอาการเจ็บท้องคลอดระยะแรก มีอะไรบ้างเจ็บท้องคลอดระยะแรกกับเจ็บท้องหลอก ต่างกันอย่างไร

เรื่องแนะนำ