ลูกกลายเป็นเด็กมีปัญหา เพราะโตมาในบ้านที่ไม่มีใคร "กอด" กันเลย

เด็กที่ขาดความอบอุ่นทางกายและใจ เช่น การไม่ "กอด" หรือแสดงความรักทางกายภาพ อาจส่งผลกระทบต่อพัฒนาการทางอารมณ์และสังคมในระยะยาว

การเลี้ยงดูเด็กในสภาพแวดล้อมที่ขาดความอบอุ่นทางกายและใจ เช่น การไม่ “กอด” หรือแสดงความรักทางกายภาพ อาจส่งผลกระทบต่อพัฒนาการทางอารมณ์และสังคมของเด็กในระยะยาว บทความนี้จะสำรวจผลกระทบของการขาดความอบอุ่นทางกายและใจในวัยเด็ก โดยอ้างอิงจากงานวิจัยและสถิติต่าง ๆ เพื่อให้เข้าใจถึงความสำคัญของการแสดงความรักและความอบอุ่นต่อเด็ก

สารบัญ

ความสำคัญของการ “สัมผัส” และการ “กอด” ในวัยเด็ก

การ “สัมผัส” และการ “กอด” เป็นส่วนสำคัญในการพัฒนาเด็ก โดยเฉพาะในช่วงวัยเด็กตอนต้น การกอดช่วยกระตุ้นการหลั่งฮอร์โมนออกซิโทซิน ซึ่งมีบทบาทในการสร้างความผูกพันและลดความเครียด นอกจากนี้ การกอดยังช่วยในการพัฒนาทางสมอง โดยเฉพาะส่วนฮิปโปแคมปัส ซึ่งเกี่ยวข้องกับความจำและการเรียนรู้

ผลกระทบของการขาดความอบอุ่นทางกายและใจในวัยเด็ก

การขาดความอบอุ่นทางกายและใจในวัยเด็กสามารถนำไปสู่ปัญหาหลายประการในระยะยาว เช่น

ปัญหาทางอารมณ์และจิตใจ: เด็กที่ขาดความอบอุ่นอาจมีแนวโน้มที่จะพัฒนาอาการซึมเศร้า วิตกกังวล และปัญหาทางจิตใจอื่น ๆ ในวัยผู้ใหญ่
ปัญหาทางสังคม: การขาดการสัมผัสและความอบอุ่นอาจทำให้เด็กมีปัญหาในการสร้างความสัมพันธ์กับผู้อื่น และมีแนวโน้มที่จะหลีกเลี่ยงสถานการณ์ทางสังคม
ปัญหาทางพฤติกรรม: เด็กที่ขาดความอบอุ่นอาจแสดงพฤติกรรมก้าวร้าว หรือมีปัญหาในการควบคุมอารมณ์
ผลกระทบทางกายภาพ: การขาดความอบอุ่นอาจส่งผลต่อการพัฒนาทางกายภาพของเด็ก เช่น การเจริญเติบโตของสมอง และระบบภูมิคุ้มกัน

สถิติที่เกี่ยวข้อง

การศึกษาพบว่าเด็กที่ได้รับการเลี้ยงดูด้วยความอบอุ่นมีแนวโน้มที่จะมีสมองส่วนฮิปโปแคมปัสใหญ่ขึ้นถึง 10% ซึ่งเกี่ยวข้องกับความสามารถในการเรียนรู้และความจำ การศึกษาจากออสเตรเลียพบว่า 41% ของผู้ที่พยายามฆ่าตัวตายในวัยผู้ใหญ่มีประวัติการถูกละเลยทางอารมณ์ในวัยเด็ก การศึกษาพบว่าเด็กที่ขาดความอบอุ่นมีแนวโน้มที่จะพัฒนาอาการซึมเศร้า วิตกกังวล และปัญหาทางจิตใจอื่น ๆ ในวัยผู้ใหญ่

กอด


แนวทางการส่งเสริมความอบอุ่นในครอบครัว
แสดงความรักทางกายภาพ	การกอด สัมผัส หรือแสดงความรักทางกายภาพอย่างสม่ำเสมอ
สื่อสารอย่างเปิดเผย	การพูดคุยและแสดงความรู้สึกอย่างเปิดเผย เพื่อสร้างความเข้าใจและความผูกพัน
สร้างสภาพแวดล้อมที่อบอุ่น	การสร้างบรรยากาศในบ้านที่เต็มไปด้วยความรักและการสนับสนุน
ให้ความสำคัญกับความต้องการทางอารมณ์ของเด็ก	การรับฟังและตอบสนองต่อความต้องการทางอารมณ์ของเด็กอย่างเหมาะสม

การขาดความอบอุ่นทางกายและใจในวัยเด็กสามารถนำไปสู่ปัญหาหลายประการในระยะยาว ทั้งทางอารมณ์ สังคม พฤติกรรม และกายภาพ การแสดงความรักและความอบอุ่นต่อเด็กอย่างสม่ำเสมอเป็นสิ่งสำคัญในการส่งเสริมพัฒนาการที่ดีและป้องกันปัญหาที่อาจเกิดขึ้นในอนาคต หากคุณสังเกตเห็นว่าเด็กมีพฤติกรรมหรืออารมณ์ที่เปลี่ยนแปลง ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านจิตวิทยาเด็กเพื่อขอคำแนะนำและการสนับสนุนที่เหมาะสม

มุมมองเชิงจิตวิทยา: ทำไม “การกอด” ถึงสำคัญกับเด็กอย่างยิ่ง

1. กอด คือ “ภาษารัก” ที่เด็กเข้าใจได้ดีที่สุด

ในช่วงวัยเด็กเล็ก สมองของเด็กยังไม่สามารถตีความคำพูดหรือเหตุผลซับซ้อนได้ แต่ สัมผัสทางกายภาพ เช่น การกอด การลูบหัว หรือการอุ้ม จะส่งสัญญาณถึงสมองส่วนอารมณ์ (Limbic System) ว่า “หนูปลอดภัย” “หนูสำคัญ” และ “หนูมีค่าพอที่จะถูกรัก”

สิ่งนี้จะไปกระตุ้นการทำงานของระบบประสาทพาราซิมพาเทติก (Parasympathetic Nervous System) ทำให้หัวใจเต้นช้าลง ความดันโลหิตลดลง และสมองเข้าสู่ภาวะผ่อนคลาย พร้อมเปิดรับการเรียนรู้ใหม่ ๆ

กอด

2.ฮอร์โมนรักที่หลั่งจากการกอด: ออกซิโทซิน (Oxytocin)

การศึกษาของ Uvnäs-Moberg K, 2003 พบว่า การสัมผัสเชิงบวก เช่น การกอด ช่วยกระตุ้นการหลั่งฮอร์โมนออกซิโทซิน ซึ่งมีบทบาทสำคัญ 3 ประการ คือ

ลดความเครียดและความวิตกกังวล
เพิ่มความผูกพันทางอารมณ์ (Attachment)
ส่งเสริมพัฒนาการทางสมอง โดยเฉพาะสมองส่วนฮิปโปแคมปัส (Hippocampus) ที่เกี่ยวข้องกับความจำและการเรียนรู้

3. การขาดการสัมผัส อาจก่อให้เกิดภาวะ “Emotional Neglect”

หากเด็กเติบโตมาในบ้านที่ไม่มีใครกอดกันเลย หรือไม่ได้รับการสัมผัสที่อบอุ่น เด็กจะเสี่ยงต่อการพัฒนาเป็นบุคคลที่มีปัญหาด้านความผูกพัน (Insecure Attachment) ซึ่งอาจนำไปสู่ปัญหาทางจิตใจ เช่น

ซึมเศร้า
วิตกกังวล
มีปัญหาการจัดการอารมณ์ (Emotion Regulation)
ขาดความมั่นใจในตนเอง (Low Self-Esteem)
พฤติกรรมต่อต้านสังคม หรือ Aggression ในบางกรณี

งานวิจัยของ Brown et al., 2017 ยังพบว่า เด็กที่ไม่ได้รับสัมผัสทางกายภาพเพียงพอ มีแนวโน้มสูงกว่าถึง 2-3 เท่า ที่จะมีอาการซึมเศร้าในช่วงวัยรุ่น

ข้อเสนอแนะเชิงปฏิบัติ: ครอบครัวไทยจะสร้างวัฒนธรรม “กอด” ได้อย่างไร?

เริ่มจากเล็กๆ แต่สม่ำเสมอ เช่น กอดลูกตอนเช้า ก่อนออกจากบ้าน หรือก่อนนอนทุกคืน
กอดเพื่อปลอบใจ ไม่จำเป็นต้องพูดอะไรเยอะ แค่การโอบกอดด้วยความเข้าใจ ก็เพียงพอแล้ว
กอดเมื่อมีความสุข ไม่ต้องรอให้ลูกเศร้าหรือร้องไห้ เช่น หลังจากลูกทำอะไรสำเร็จ ให้กอดแสดงความภาคภูมิใจ
กอดและบอกรักพร้อมกัน เช่น “แม่ภูมิใจในตัวหนูมากนะ” หรือ “แม่ดีใจที่มีหนูเป็นลูก”
สร้างกิจกรรมที่มีกอดเป็นส่วนหนึ่ง เช่น อ่านนิทานด้วยกันบนเตียง อุ้มลูกเล่น หรือเล่นเกมสัมผัสที่สนุกและอบอุ่น

บทความอื่นๆ ที่น่าสนใจ

7 วิธีทำให้ลูกโชคดีที่มีเราเป็นพ่อแม่

ครอบครัวแบบไหนไม่ทำร้ายเด็ก สร้างพื้นที่ปลอดภัย เป็นความสบายใจให้ลูก

เคล็ดลับสร้างวินัยเชิงบวกให้ลูก เลี้ยงลูกแบบ ใจดีแต่ไม่ใจอ่อน

มีข้อสงสัยเรื่องการตั้งครรภ์ หรือมีคำถามเรื่องการเลี้ยงลูกหรือเปล่าคะ? ติดตามอ่านบทความ หรือสอบถามสิ่งที่คุณอยากรู้ผ่านแอปของเราได้เลย ดาวน์โหลด theAsianparent แอปพลิเคชัน ทั้ง IOS และ Android ได้แล้ววันนี้!