คนท้องความดันสูง อันตรายยังไงกับแม่และลูก? วิธีดูแลตัวเองเมื่อความดันสูง

คนท้องความดันสูง เสี่ยงแค่ไหน อันตรายยังไงกับแม่และลูก? บทความนี้สรุปให้เข้าใจง่าย พร้อมวิธีดูแลและป้องกันตามที่หมอแนะนำ

ถ้าคุณแม่ไปฝากครรภ์แล้วความดันขึ้น อย่าเพิ่งตกใจเกินไป แต่ก็ห้ามมองข้ามนะคะ คนท้องความดันสูง เป็นเรื่องที่พบได้บ่อยประมาณ 5–10% ของการตั้งครรภ์ทั้งหมด และเป็นหนึ่งในภาวะที่หมอสูติต้องคอยจับตาใกล้ชิดมาก ๆ เพราะถ้าปล่อยให้รุนแรง อาจส่งผลต่อทั้งแม่และลูกได้เลยค่ะ

คนท้องความดันสูง คืออะไร?

ถ้าคุณแม่วัดแล้วเจอความดัน ตั้งแต่ 140/90 mmHg ขึ้นไป ถือว่าเข้าเกณฑ์ ความดันสูงในคนท้อง ซึ่งหมอจะดูว่าเป็นแบบไหน เพื่อวางแผนดูแลให้ถูกต้อง เพราะแต่ละแบบมีความเสี่ยงและการดูแลต่างกัน เช่น

ความดันสูงอยู่แล้ว – เป็นมาตั้งแต่ก่อนตั้งครรภ์ หรือพบใน 20 สัปดาห์แรก มักต้องกินยาคุมความดันต่อเนื่อง
ความดันสูงระหว่างตั้งครรภ์ – เพิ่งเริ่มหลัง 20 สัปดาห์ ส่วนใหญ่จะหายเองหลังคลอด แต่ต้องเฝ้าระวังใกล้ชิด
ครรภ์เป็นพิษ – น่ากังวลที่สุด เพราะมีความดันสูงร่วมกับโปรตีนในปัสสาวะ หรือมีอาการผิดปกติ เช่น ตาพร่า บวมมาก
ถ้ารุนแรงจนมีอาการชัก – หมอจะเรียกว่า “ครรภ์เป็นพิษขั้นรุนแรง (Eclampsia)” ต้องรักษาเร่งด่วนและอาจต้องคลอดโดยเร็วเพื่อความปลอดภัยของแม่และลูก

สถิติที่น่าสนใจ

ทั่วโลกมีแม่ท้องที่ต้องเสียชีวิตเพราะ ความดันสูงตอนท้องมากกว่า 50,000 คนต่อปี เลยนะ!
ในไทยเองก็ไม่น้อย เจอคนท้องความดันสูง ประมาณ 3 คน จากแม่ที่คลอดทุก 100 คน
ถ้าแม่อายุเกิน 35 ปี โอกาสจะเป็นภาวะนี้ก็มากกว่าแม่ที่อายุน้อย
และที่ต้องใส่ใจมาก ๆ คือ ครรภ์เป็นพิษ เพราะเป็นสาเหตุที่ทำให้แม่เสียชีวิตถึง 10–15% ของเคสทั้งหมด

อะไรทำให้คนท้องความดันสูง?

ความจริงแล้วหมอยังหาสาเหตุที่แท้จริงไม่ได้ 100% แต่สิ่งที่รู้แน่ ๆ คือ เกี่ยวกับ หลอดเลือดที่ไปเลี้ยงรกทำงานผิดปกติ ทำให้ร่างกายของแม่ตอบสนองแบบไม่สมดุล จนความดันพุ่ง

ปัจจัยเสี่ยงที่ทำให้แม่มีโอกาส ความดันสูงขณะตั้งครรภ์

อายุเกิน 35 ปี
ตั้งครรภ์ครั้งแรก
น้ำหนักเกินหรืออ้วนก่อนตั้งครรภ์
มีโรคประจำตัว เช่น ความดัน เบาหวาน โรคไต
เคยครรภ์เป็นพิษ หรือมีคนในครอบครัวเคยเป็น


ความดันสูงอันตรายอย่างไรต่อแม่และลูก?
อันตรายต่อคุณแม่	– เสี่ยง “ครรภ์เป็นพิษ” จนต้องนอนโรงพยาบาล – ถ้าหนักมากอาจเกิดภาวะอันตราย เช่น เลือดออกในสมอง ไตวาย หรืออาการชัก
อันตรายต่อลูกในท้อง	– ลูกอาจตัวเล็ก น้ำหนักน้อย เพราะเลือดไปเลี้ยงไม่พอ – มีโอกาสคลอดก่อนกำหนด หรือรกลอกตัวก่อนกำหนด

อาการเตือนความดันสูง คุณแม่ต้องรีบไปหาหมอ

หากพบอาการเหล่านี้ อย่ารอ! รีบไปโรงพยาบาลทันทีนะคะ

ปวดหัวมาก ๆ
ตาพร่ามัว มองเห็นจุดดำ
หน้าบวม มือบวม เท้าบวมผิดปกติ
ปวดท้องใต้ลิ้นปี่ คลื่นไส้ อาเจียน

หมอตรวจยังไงให้รู้ว่า คนท้องความดันสูง

วัดความดันทุกครั้งที่ฝากครรภ์ ถ้าเกิน 140/90 mmHg ต้องเช็กซ้ำ
ตรวจปัสสาวะ ว่ามีโปรตีนรั่วออกมาหรือไม่
อัลตราซาวด์ ดูว่าลูกเติบโตดีไหม
ตรวจเลือด เช็กตับ ไต และระบบเลือด

คนท้องความดันสูง กินยาลดความดันได้ไหม?


คำถาม	คำตอบ
คนท้องกินยาลดความดันได้ไหม?	ได้ — แต่อยู่ในความดูแลของหมอเท่านั้น
ยาความดันที่ปลอดภัยต่อคนท้อง?	Methyldopa, Labetalol, Nifedipine
ยาความดันที่คนท้องต้องหลีกเลี่ยง?	ACE inhibitors และ ARBs — ปลอดภัยต่ำสำหรับลูก
ถ้าความดันไม่สูงมาก หมอจะให้ยาไหม?	อาจยังไม่ให้ แต่จะเฝ้าระวังอย่างใกล้ชิด
ถ้าจำเป็นต้องให้ยา หมอจะเลือกตามอะไร?	พิจารณาตามระดับความดัน, อาการแม่, และความเสี่ยงต่อลูก

แม่ท้องความดันสูง ควรดูแลตัวยังไง?

ถ้าคุณแม่มีภาวะความดันสูง เรามีหลายวิธีในการดูแลตัวเองให้ปลอดภัยได้ ทั้งเรื่องกิน เรื่องพักผ่อน และการไปฝากครรภ์ตามนัด ลองทำตามนี้เลย

ปรับอาหาร – ลดเค็ม ลดของหมักดอง อาหารแปรรูป
คุมน้ำหนัก – อย่าให้น้ำหนักขึ้นเกินที่หมอกำหนด
พักผ่อนเยอะ ๆ – นอนตะแคงซ้ายจะช่วยให้เลือดไปเลี้ยงลูกดีขึ้น
กินยาตามที่หมอสั่ง – ห้ามซื้อยาลดความดันมากินเอง
ฝากครรภ์ตามนัด – บางคนหมอจะนัดถี่ขึ้นเพื่อดูอาการใกล้ชิด

ทำอย่างไร หากอาการรุนแรง?

คุณแม่บางคนต้องนอนโรงพยาบาล เพื่อดูแลใกล้ชิด หากท้องใกล้ครบกำหนด หมออาจทำการเร่งคลอด หรือ ผ่าคลอดค่ะ แต่หากยังไม่ครบกำหนด แต่คุณแม่อาการหนัก หมอจะพิจารณาเป็นราย ๆ ไป เพื่อให้ทั้งแม่และลูกปลอดภัยที่สุด

คนท้องความดันสูง ป้องกันได้ไหม?

ความดันสูงบางกรณีอาจป้องกันได้ ถ้าคุณแม่เตรียมตัวตั้งแต่ก่อนท้อง เช่น

ตรวจสุขภาพก่อนตั้งครรภ์ – เพื่อจะได้รู้ว่าคุณแม่มีโรคประจำตัวอะไร ต้องปรับยาหรือดูแลอะไรเป็นพิเศษไหม
ลดน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์ปกติ – เพราะน้ำหนักเกินทำให้คุณแม่ท้องเสี่ยงความดันสูงมากขึ้น
กินอาหารที่ดีต่อหัวใจ – กินผัก ผลไม้เยอะ ๆ ลดอาหารเค็มจัด ของหมักดอง ของทอด อาหารเหล่านี้ช่วยให้ระบบไหลเวียนเลือดดี
ถ้ามีโรคประจำตัว เช่น เบาหวาน ความดัน หรือโรคไต ควรปรึกษาคุณหมอ เพื่อวางแผนปรับยาและดูแลตัวเองให้พร้อมก่อนตั้งครรภ์

คนท้องความดันสูง ถือเป็นภาวะที่ห้ามนิ่งนอนใจ เพราะอาจพัฒนาไปสู่ ครรภ์เป็นพิษรุนแรง คลอดก่อนกำหนด หรือภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรงต่อทั้งแม่และลูก สิ่งสำคัญคือ ควรไปฝากครรภ์ให้สม่ำเสมอตามนัด ฟังคำแนะนำของคุณหมอและปฏิบัติตาม รวมทั้งดูแลตัวเองทั้งอาหาร การพักผ่อน และการกินยาให้ถูกต้อง เพียงเท่านี้ก็ช่วยให้แม่และลูกปลอดภัยจนถึงวันคลอดได้แล้วค่ะ

ที่มา : สูติศาสตร์ล้านนา มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ , โรงพยาบาลสมิติเวช

มีข้อสงสัยเรื่องการตั้งครรภ์ หรือมีคำถามเรื่องการเลี้ยงลูกหรือเปล่าคะ? ติดตามอ่านบทความ หรือสอบถามสิ่งที่คุณอยากรู้ผ่านแอปของเราได้เลย ดาวน์โหลด theAsianparent แอปพลิเคชัน ทั้ง IOS และ Android ได้แล้ววันนี้!