วิจัยเผย เคล็ดลับคนท้อง แม่ทำแบบนี้ ลูกกินผักง่าย ตั้งแต่อยู่ในครรภ์

ปัญหาคลาสสิกบนโต๊ะอาหารที่ทำให้คุณแม่หลายคนต้องกุมขมับ คงหนีไม่พ้นการต่อสู้เพื่อให้ลูกยอมกินผักใช่ไหมคะ? คุณแม่หลายคนคงฝันอยากให้ ลูกกินผักง่าย ไม่เขี่ยผักทิ้งเวลาป้อนข้าว แต่รู้หรือไม่คะว่า ความลับที่จะช่วยแก้ปัญหานี้ไม่ได้เริ่มต้นที่โต๊ะอาหาร แต่อาจเริ่มต้นขึ้นตั้งแต่ตอนที่เจ้าตัวน้อยยังอยู่ในครรภ์ของคุณแม่เลยทีเดียว! 

มีข้อมูลจากงานวิจัยระดับโลกที่น่าทึ่ง ซึ่งยืนยันว่าพฤติกรรมการกินของคุณแม่ขณะตั้งครรภ์ มีผลโดยตรงที่อาจทำให้ ลูกกินผักง่าย ในอนาคตค่ะ

เด็กไม่กินผัก ปัญหาใหญ่ระดับโลก

ปัญหาเด็กไม่ยอมกินผักเป็นปัญหาที่พบได้ทั่วโลก ข้อมูลจากศูนย์ควบคุมและป้องกันโรคแห่งสหรัฐอเมริกา (CDC) ในปี 2021 ระบุว่า เด็กเล็กอายุ 1-5 ปี จำนวนเกือบครึ่งหนึ่ง หรือประมาณ 49.1% ไม่ได้กินผักทุกวันในช่วงสัปดาห์ที่ทำการสำรวจ ยิ่งไปกว่านั้น ในบางรัฐมีเด็กมากกว่าครึ่งที่ไม่ค่อยได้กินผักเลย

โภชนาการที่ดีในช่วงปฐมวัยเป็นสิ่งสำคัญอย่างยิ่งต่อการเจริญเติบโตและพัฒนาการของลูก การที่เด็กได้รับสารอาหารจากผักและผลไม้อย่างเพียงพอจะช่วยสร้างเสริมสุขภาพที่แข็งแรง ดังนั้น การหาวิธีทำให้ ลูกกินผักง่าย จึงเป็นภารกิจสำคัญที่คุณแม่ไม่ควรมองข้ามค่ะ

ทารกรับรู้รสชาติได้ตั้งแต่ในครรภ์ จุดเริ่มต้นของการทำให้ลูกกินผักง่าย

คุณแม่อาจจะสงสัยว่า ทารกในครรภ์จะรู้จักรสชาติของอาหารที่เรากินเข้าไปได้อย่างไร? คำตอบคือ ระบบการรับรู้รสชาติ และการดมกลิ่นของมนุษย์เริ่มพัฒนาตั้งแต่ช่วงไตรมาสที่ 2 ของการตั้งครรภ์ค่ะ

เมื่อเข้าสู่ช่วงไตรมาสสุดท้ายของการตั้งครรภ์ ทารกในครรภ์จะสามารถสัมผัสรสชาติและกลิ่นของอาหารที่คุณแม่รับประทานเข้าไปได้ ผ่านการสูดดมและการกลืนน้ำคร่ำในมดลูก รสชาติและกลิ่นต่างๆ จากอาหารแม่ ไม่ว่าจะเป็นกระเทียม แครอท หรือผักเคล (Kale) จะถูกส่งผ่านรกไปสะสมอยู่ในน้ำคร่ำ สิ่งนี้เองที่เป็นจุดเริ่มต้นของการเรียนรู้รสชาติของลูกน้อย ซึ่งศาสตราจารย์ Benoist Schaal จากศูนย์วิจัยวิทยาศาสตร์แห่งชาติฝรั่งเศส (CNRS) ได้กล่าวไว้ว่า “แม่มีบทบาทในการเป็น ‘ครูคนแรก’ ที่มอบความทรงจำด้านกลิ่นและรสชาติให้กับทารกตั้งแต่ยังไม่ลืมตาดูโลก”

ส่องปฏิกิริยาทารกในครรภ์ งานวิจัยเผยทารกยิ้มรับกลิ่นแครอท แต่หน้าบึ้งเมื่อเจอกลิ่นผักเคล

เพื่อทำความเข้าใจว่าพฤติกรรมตอนท้องจะช่วยให้ ลูกกินผักง่าย ได้อย่างไร เราขอยกตัวอย่างงานวิจัยที่นำโดยมหาวิทยาลัยเดอแรม (Durham University) ประเทศอังกฤษ ร่วมกับนักวิทยาศาสตร์จากมหาวิทยาลัยแอสตัน (Aston University) และประเทศฝรั่งเศส ซึ่งตีพิมพ์ในวารสาร Appetite และติดตามผลต่อเนื่องในวารสาร Developmental Psychobiology

นักวิจัยได้ทำการศึกษาการแสดงออกทางสีหน้าของทารกในครรภ์ผ่านการอัลตราซาวนด์แบบ 4 มิติ (4D ultrasound) ในช่วงอายุครรภ์ 32 และ 36 สัปดาห์ โดยแบ่งกลุ่มคุณแม่ให้รับประทานแคปซูลผงแครอท (รสชาติไม่ขม) และแคปซูลผงผักเคล (รสชาติขม) ปริมาณ 400 มิลลิกรัม

ผลลัพธ์ที่ได้น่าตื่นเต้นมากค่ะ! ภาพอัลตราซาวนด์เผยให้เห็นว่า ทารกที่ได้รับกลิ่นและรสชาติของ “แครอท” มีการแสดงออกทางสีหน้าในลักษณะ “หน้ายิ้มหัวเราะ” (Laughter-face) มากขึ้น ในขณะที่ทารกที่ได้รับกลิ่นของ “ผักเคล” มีลักษณะ “หน้าเบะร้องไห้” (Cry-face) มากกว่าอย่างเห็นได้ชัด นี่เป็นหลักฐานที่ชัดเจนว่า ทารกสามารถรับรู้และแยกแยะความแตกต่างของรสชาติได้ตั้งแต่อยู่ในท้องแม่

ปูทางให้ “ลูกกินผักง่าย” ด้วยความคุ้นชิน

คำถามต่อมาคือ แล้วสิ่งนี้ส่งผลต่อพฤติกรรมการกินในอนาคตจนทำให้ ลูกกินผักง่าย ได้อย่างไร?

นักวิจัยได้ทำการทดลองต่อเนื่อง โดยให้คุณแม่รับประทานแคปซูลแครอทหรือผักเคลทุกวันต่อเนื่องเป็นเวลา 3 สัปดาห์ก่อนคลอด จากนั้นเมื่อทารกเกิดมาและมีอายุได้ประมาณ 3 สัปดาห์ ทีมวิจัยได้นำคอตตอนบัดที่จุ่มผงแครอท ผงผักเคล หรือน้ำเปล่า (กลุ่มควบคุม) ไปจ่อที่จมูกของทารกเพื่อดูปฏิกิริยาตอบสนอง (โดยที่ทารกไม่ได้ลิ้มรส)

ผลปรากฏว่า ทารกแรกเกิดที่แม่ทานแคปซูลแครอทหรือผักเคลเป็นประจำตอนตั้งครรภ์ มีปฏิกิริยาตอบรับเชิงบวกต่อกลิ่นนั้นๆ มากขึ้นเมื่อเกิดมา โดยพบว่าความถี่ของการแสดงหน้าเบะร้องไห้ลดลง และหน้ายิ้มเพิ่มขึ้น เมื่อได้กลิ่นที่พวกเขาคุ้นเคยมาตั้งแต่ก่อนเกิด

ผลลัพธ์ระยะยาวที่พิสูจน์แล้วในวัย 3 ขวบ

ที่น่าประทับใจไปกว่านั้นคือ งานวิจัยล่าสุดได้ติดตามเด็กกลุ่มนี้จนถึงอายุ 3 ขวบ เพื่อดูว่าความทรงจำด้านรสชาตินี้ยังคงอยู่หรือไม่ เมื่อนำกลิ่นผักชนิดเดิมไปให้เด็กวัย 3 ขวบทดสอบ พบว่าเด็กๆ มีอัตราการแสดงสีหน้าในเชิงลบ ต่อกลิ่นของผักที่พวกเขาเคยได้รับซ้ำๆ ตั้งแต่ในครรภ์ “ลดลงอย่างมีนัยสำคัญ”

นั่นหมายความว่า การให้ลูกสัมผัสกับรสชาติของผัก (แม้จะเป็นผักที่มีรสขมอย่างผักเคล) อย่างสม่ำเสมอตั้งแต่ในท้อง จะช่วยลดการต่อต้านและลดความรู้สึกเชิงลบต่อกลิ่นผักนั้นๆ ลงได้ในระยะยาว ซึ่งคุณแม่หลายท่านคงทราบดีว่า เด็กๆ มักจะตัดสินใจว่าจะกินหรือไม่กินผักจาก “กลิ่น” และผู้ดูแลมักจะใช้การสังเกตสีหน้าของเด็กเป็นตัวตัดสินใจว่าจะป้อนผักชนิดนั้นต่อหรือไม่ ดังนั้น การลดความรู้สึกต่อต้านผ่านกลิ่นที่คุ้นเคย จึงเป็นบันไดขั้นแรกที่สำคัญอย่างยิ่งที่จะช่วยให้ ลูกกินผักง่าย เมื่อพวกเขาถึงวัยเริ่มอาหารเสริมและวัยเด็กเตาะแตะค่ะ

ดร. Beyza Ustun-Elayan หนึ่งในหัวหน้าทีมวิจัยระบุว่า “กระบวนการพัฒนาความชอบในอาหารเริ่มต้นเร็วกว่าที่เราคิดไว้มาก คือเริ่มตั้งแต่ในครรภ์ การแนะนำรสชาติเหล่านี้ตั้งแต่เนิ่นๆ อาจช่วยให้เราสามารถกำหนดพฤติกรรมการกินที่ดีต่อสุขภาพของเด็กๆ ได้ตั้งแต่เริ่มต้น”

ทำอย่างไรให้พฤติกรรมตอนท้อง ช่วยให้ลูกกินผักง่าย?

เมื่อเราทราบแล้วว่าความทรงจำด้านรสชาติและกลิ่นส่งผลยาวนานถึง 3 ขวบ คุณแม่ตั้งครรภ์ที่อยากให้ ลูกกินผักง่าย สามารถนำแนวทางจากงานวิจัยนี้ไปปรับใช้ได้ดังนี้ค่ะ

1. รับประทานอาหารที่หลากหลาย

ทารกในครรภ์จะได้รับรสชาติผ่านน้ำคร่ำ การทานอาหารที่หลากหลายจะช่วยสร้างคลังความทรงจำด้านรสชาติให้กับลูก

2. เน้นผักใบเขียวและผักที่มีประโยชน์

แม้ผักบางชนิดจะมีรสขม แต่ถ้าคุณแม่ทานบ่อยๆ ช่วงไตรมาสสุดท้าย ทารกจะเกิดความคุ้นเคยและต่อต้านน้อยลงเมื่อคลอดออกมาและต้องทานผักเหล่านั้น

3. ดูแลสุขภาพจิตของคุณแม่

แม้ในงานวิจัยชิ้นนี้ ความเครียดและภาวะซึมเศร้าหลังคลอดของแม่จะไม่ได้ส่งผลกระทบต่อความชอบรสชาติของทารกอย่างมีนัยสำคัญ แต่การมีสุขภาพจิตที่ดีตอนตั้งครรภ์ก็ส่งผลดีต่อพัฒนาการด้านอื่นๆ ของลูกน้อยเสมอค่ะ

การเลี้ยงลูกให้มีสุขภาพดีและทำให้ ลูกกินผักง่าย อาจไม่ใช่เรื่องที่ต้องไปบังคับกันที่โต๊ะอาหารเพียงอย่างเดียว แต่สามารถปลูกฝังได้ตั้งแต่ตั้งครรภ์ พฤติกรรมการกินของคุณแม่ในช่วงไตรมาสที่ 2 และ 3 ไม่เพียงแต่ให้สารอาหารที่ดีต่อตัวคุณแม่เอง แต่ยังเป็นการ “สอน” และ “เตรียมความพร้อม” ให้ลูกคุ้นเคยกับรสชาติที่มีประโยชน์ในอนาคต

ดังนั้นในมื้ออาหารครั้งต่อไป คุณแม่ที่กำลังตั้งครรภ์อย่าลืมเพิ่มเมนูผักใบเขียว แครอท หรือผักหลากสีลงในจานนะคะ ท่องไว้เสมอว่าทุกคำที่คุณแม่ทานเข้าไป คือการสร้างรอยยิ้มและการปูทางให้ลูกกินผักง่าย ในวันที่พวกเขาลืมตาดูโลกค่ะ

บทความอื่นๆ ที่น่าสนใจ

สถิติชี้ 1 ใน 10 เด็กไทยคลอดก่อนกำหนด พร้อมแนะวิธีดูแลครรภ์ ป้องกันคลอดก่อนกำหนด

แม่ท้อง-เด็กเล็กห้ามพลาด! ฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่ฟรี 2569 เช็กเงื่อนไขที่นี่

วัคซีนคนท้อง มีอะไรบ้าง ฉีดตอนกี่เดือน อัปเดตล่าสุด 2569

แหล่งอ้างอิง

• Reissland, N., et al. (2026). “Do Human Fetuses Form Long-Lasting Chemosensory Memories? Longitudinal Follow-Up From Fetus to Young Child of Facial Responses to Flavor/Odor Stimuli.” Developmental Psychobiology, 68(3), e70165.
• Ustun-Elayan, B., et al. (2025). “Flavor learning and memory in utero as assessed through the changing pattern of olfactory responses from fetal to neonatal life.” Appetite, 208, 107891.
• Hamner, H. C., et al. (2023). “Fruit, Vegetable, and Sugar-Sweetened Beverage Intake Among Young Children, by State — United States, 2021.” Morbidity and Mortality Weekly Report (MMWR), 72(7), 165–170. 
• EurekAlert! “Babies respond positively to smell of foods experienced in the womb.”