คำถามยอดฮิตที่แม่ผ่าคลอดสงสัย “ผ่าคลอดกินข้าวเหนียวได้ไหม?” เรามาไขข้อข้องใจ ทำไมจึงมีความเชื่อว่าห้ามกินข้าวเหนียวหลังผ่าคลอด? ข้าวเหนียวจะทำให้แผลเป็นหนองจริงหรือเปล่า? และอาหารแม่ผ่าคลอด ที่ช่วยให้ฟื้นตัวไวมีอะไรบ้าง? เพราะอาหารคือส่วนสำคัญ ที่ช่วยฟื้นฟูร่างกายให้คุณแม่กลับมาแข็งแรงพร้อมดูแลลูกน้อยได้อย่างเต็มที่
ผ่าคลอดกินข้าวเหนียวได้ไหม?
มาไขข้อข้องใจกันเลยค่ะ กับคำถามที่ว่า “ผ่าคลอดกินข้าวเหนียวได้ไหม” คำตอบคือ “ผ่าคลอดกินข้าวเหนียวกินได้ และข้าวเหนียวไม่ใช่ของแสลงที่ทำให้แผลเน่า”
ความจริงทางการแพทย์ vs ความเชื่อโบราณ
ความเชื่อที่ว่ากินข้าวเหนียวแล้วจะทำให้แผลเป็นหนอง แผลอักเสบ หรือแผลเน่านั้น ไม่เป็นความจริง การเกิดหนองที่แผลผ่าตัดเกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรีย หรือการดูแลความสะอาดแผลไม่ดี ไม่ได้เกิดจากเชื้อในข้าวเหนียวแต่อย่างใดนะคะ
แต่เหตุผลลึกๆ ที่คนโบราณเขาห้ามไว้นั้น น่าจะเป็นกุศโลบาย ด้วยความหวังดีมากกว่า เพราะข้าวเหนียวเป็นแป้งที่ย่อยยาก ยิ่งแม่หลังคลอดใหม่ๆ ลำไส้ยังทำงานไม่เต็มที่ หากกินเข้าไปอาจทำให้เกิดอาการ ท้องอืด แน่นท้อง ทำให้อึดอัดไม่สบายตัว ผู้ใหญ่จึงขู่ว่ากินแล้วแผลจะไม่สวย เพื่อให้เรางดกินของย่อยยากในช่วงพักฟื้นนั่นเองค่ะ
ผ่าคลอดกินข้าวเหนียวได้ตอนไหน
แม้จะตอบว่าผ่าคลอดกินข้าวเหนียวได้ แต่คุณหมอแนะนำว่าอย่าเพิ่งรีบกินในช่วงแรกค่ะ ด้วยเหตุผลดังนี้
- ย่อยยาก: ข้าวเหนียวมีโครงสร้างแป้งที่แน่นและย่อยยากกว่าข้าวสวยมาก หลังการผ่าคลอด ลำไส้ของคุณแม่จะยังทำงานได้ไม่เต็มที่จากการดมยาสลบหรือบล็อกหลัง การกินของย่อยยากจะทำให้ ท้องอืด ท้องเฟ้อ ซึ่งทรมานมาก
- เสี่ยงท้องผูก: หากคุณแม่กินข้าวเหนียวเยอะจนท้องผูก เวลาขับถ่ายจะต้องออกแรงเบ่ง แรงดันในช่องท้องจะเพิ่มขึ้น ส่งผลกระทบกระเทือนต่อแผลผ่าตัดโดยตรง ทำให้เจ็บแผลเพิ่มขึ้น และเสี่ยงแผลปริได้
- ระดับน้ำตาล: ข้าวเหนียวเปลี่ยนเป็นน้ำตาลได้เร็วมาก สำหรับคุณแม่ที่มีภาวะเบาหวานขณะตั้งครรภ์ หรือน้ำตาลสูง การคุมระดับน้ำตาลสำคัญมากต่อการสมานแผล ถ้าน้ำตาลสูง แผลจะหายช้าและติดเชื้อง่าย
ดังนั้น แม่ผ่าคลอดควรรอให้ระบบขับถ่ายเข้าที่ ขับถ่ายสะดวก แผลเริ่มแห้งดี โดยค่อยเริ่มทานข้าวเหนียวในปริมาณน้อยๆ ก่อนและต้องเคี้ยวให้ละเอียดด้วยนะคะ
อาหารแม่ผ่าคลอด กู้ร่างพังให้ปังไว
เมื่อรู้แล้วว่า ผ่าคลอดกินข้าวเหนียวได้ ทีนี้มาดูกันค่ะว่า อาหารที่แม่ผ่าคลอดควรกิน เพื่อให้แผลสมานเร็ว มีอะไรบ้าง
1. โปรตีน (Protein)
ลืมความเชื่อที่ว่า “ห้ามกินไข่ เดี๋ยวแผลปูด” ไปได้เลย เพราะข้อมูลจาก โรงพยาบาลพญาไท ยืนยันชัดเจนว่า โปรตีนคือสารอาหารที่สำคัญที่สุด ในการสร้างเนื้อเยื่อใหม่เพื่อให้แผลติดกันสนิท
แหล่งโปรตีนที่แนะนำ: ไข่ต้ม (วันละ 2-3 ฟองได้เลย), เนื้อปลา (ย่อยง่าย โปรตีนสูง), อกไก่, นม, เต้าหู้
ส่วนแผลเป็นนูนหรือคีลอยด์ ขึ้นอยู่กับกรรมพันธุ์และการดูแลแผล ไม่ใช่เพราะไข่นะคะ การขาดโปรตีนต่างหากที่ทำให้แผลหายช้าและไม่แข็งแรง
2. วิตามินซี (Vitamin C)
วิตามินซีไม่ได้แค่ช่วยเรื่องภูมิคุ้มกัน แต่เป็นสารตั้งต้นในการสร้าง “คอลลาเจน” และเส้นใยโปรตีนที่ช่วยยึดเกาะบาดแผลให้ติดกันแน่น
แหล่งวิตามินซีที่แนะนำ: ฝรั่ง (วิตามินซีสูงมาก), ส้ม, กีวี่, มะละกอสุก, ผักใบเขียว, บรอกโคลี
3. ธาตุเหล็ก (Iron)
การผ่าตัดทำให้เสียเลือด ร่างกายจึงต้องการธาตุเหล็กไปสร้างเม็ดเลือดแดง เพื่อนำออกซิเจนไปเลี้ยงแผลให้หายเร็วขึ้น
แหล่งธาตุเหล็กที่แนะนำ: ตับ, เลือดหมู, ผักโขม, ไข่แดง
4. กากใยและน้ำดื่ม (Fiber & Water)
เพื่อป้องกันไม่ให้ท้องผูก คุณแม่ต้องกินกากใยให้พอ และดื่มน้ำให้มากๆ (วันละ 2-3 ลิตร) เพื่อให้อุจจาระนิ่ม ขับถ่ายคล่อง ไม่ต้องเบ่ง
อาหารที่ควรเลี่ยง
นอกจากเรื่อง ผ่าคลอดกินข้าวเหนียวได้ไหม ที่ต้องระวังเรื่องการย่อยแล้ว มีอาหารบางกลุ่มที่คุณหมอแนะนำให้ “งด” ของจริง เพราะส่งผลเสียต่อแผลและลูกน้อย
- ของหมักดอง และ อาหารสุกๆ ดิบๆ: ปลาร้าดิบ ส้มตำปูเค็ม แหนมดิบ ช่วงนี้งดก่อนครับ เพราะเสี่ยงต่อเชื้อแบคทีเรีย ทำให้ท้องเสียรุนแรง ลำไส้บิดเกร็ง กระทบแผลแน่นอน
- แอลกอฮอล์ และ บุหรี่: ข้อนี้สำคัญมาก! แอลกอฮอล์ทำให้เลือดแข็งตัวช้า แผลหายยาก และส่งผ่านทางน้ำนมไปทำลายสมองลูกได้
- ยาชุด ยาสมุนไพรที่ไม่มี อย. รับรอง: ยาขับเลือด ยาขับน้ำคาวปลาทั้งหลาย เสี่ยงทำให้ตกเลือด หรือตับไตวายได้ อย่าซื้อกินเองโดยไม่ปรึกษาแพทย์ครับ
- อาหารรสจัดเกินไป: อาจทำให้คุณแม่แสบท้อง ท้องเสีย และรสเผ็ดร้อนอาจส่งผ่านน้ำนมทำให้ลูกงอแง ท้องอืดได้
เปิดเมนู 7 วันแรก กินอย่างไรให้แผลสวย น้ำนมพุ่ง
เพื่อให้คุณแม่เห็นภาพชัดเจน เรามีตารางอาหารคร่าวๆ ที่เน้นโปรตีน ย่อยง่าย และเรียกน้ำนมมาให้ค่ะ
วันที่ 1-3: เน้นอาหารอ่อน ย่อยง่าย ช่วงนี้ลำไส้เพิ่งเริ่มทำงาน หลีกเลี่ยงอาหารหนักๆ ไปก่อน
- มื้อเช้า: ข้าวต้มปลากะพง (ปลาเป็นโปรตีนย่อยง่ายที่สุด)
- มื้อกลางวัน: โจ๊กหมูใส่ไข่ + แกงจืดเต้าหู้หมูสับ
- มื้อเย็น: ซุปไก่มันฝรั่งต้มเปื่อย (ซดน้ำซุปคล่องคอ)
วันที่ 4-7: เริ่มทานอาหารปกติ แต่รสไม่จัด
- เมนูแนะนำ 1: ไก่ผัดขิง ขิงช่วยขับลม ลดอาการท้องอืดได้ดีมาก เหมาะกับแม่ผ่าคลอด
- เมนูแนะนำ 2: แกงเลียงกุ้งสด สุดยอดเมนูเรียกน้ำนม ผักสมุนไพรเยอะ ช่วยระบบขับถ่าย
- เมนูแนะนำ 3: ปลานึ่งซีอิ๊ว ได้โปรตีนเต็มๆ ย่อยสบายท้อง
- ของว่าง: น้ำขิงอุ่นๆ, ผลไม้ตระกูลเบอร์รี่ หรือแก้วมังกร ช่วยขับถ่าย
มาถึงตรงนี้ คุณแม่คงได้คำตอบชัดเจนแล้วนะครับสำหรับคำถาม “ผ่าคลอดกินข้าวเหนียวได้ไหม” สรุปอีกครั้งคือ กินได้ แต่ควรรอให้พ้นช่วงแรกที่ลำไส้ยังทำงานไม่ดีไปก่อน เพื่อป้องกันอาการท้องอืดและท้องผูกที่จะกระทบแผล ส่วนการดูแลตัวเองหลังผ่าคลอด ควรกินให้ครบ 5 หมู่ เน้นโปรตีน สะอาด และปรุงสุก เพื่อให้ร่างกายมีวัตถุดิบไปซ่อมแซมตัวเองค่ะ
อาการผิดปกติที่ต้องไปพบแพทย์
หากแผลผ่าตัดมีอาการ ปวด บวม แดง ร้อน หรือมี น้ำเหลือง/หนองไหลซึม ให้รีบไปพบแพทย์ทันที ไม่ต้องรอวันนัด เพราะนั่นคือสัญญาณของการติดเชื้อที่ต้องรีบรักษาค่ะ
ขอให้คุณแม่ทุกคนมีความสุขกับการเลี้ยงลูก ฟื้นตัวไวๆ กลับมาสวยปิ๊งในเร็ววันนะคะ
ที่มา: โรงพยาบาลพญาไท , มูลนิธิหมอชาวบ้าน , โรงพยาบาลสมิติเวช
บทความอื่นๆ ที่น่าสนใจ
10 สิ่งจำเป็นหลังผ่าคลอด: เช็กลิสต์เพื่อแม่ฟื้นตัวไว เจ็บแผลน้อยลง
20 คำถามที่พบบ่อยเรื่องผ่าคลอด เรื่องน่ารู้ก่อนเป็นคุณแม่
ผ่าคลอดกี่เดือนถึงจะมีเพศสัมพันธ์ได้ เมื่อไหร่ควรมีเพศสัมพันธ์ได้
มีข้อสงสัยเรื่องการตั้งครรภ์ หรือมีคำถามเรื่องการเลี้ยงลูกหรือเปล่าคะ? ติดตามอ่านบทความ หรือสอบถามสิ่งที่คุณอยากรู้ผ่านแอปของเราได้เลย
ดาวน์โหลด theAsianparent แอปพลิเคชัน ทั้ง IOS และ Android ได้แล้ววันนี้!
