ทารกบิดตัวบ่อย ปกติไหม? 5 วิธีแก้อาการลูกบิดตัว ทำเองได้ที่บ้าน

ทารกบิดตัวบ่อย อาจเป็นพัฒนาการตามวัยหรือสัญญาณบอกว่าลูกไม่สบายตัว มาดูสาเหตุ วิธีแก้อาการลูกบิดตัว และเมื่อไหร่ควรพาไปหาหมอ

ทารกบิดตัวบ่อย นอนอยู่ดี ๆ ก็บิดตัวไปมา ทำหน้าบูด หรือเกร็งแขนขา เป็นอาการที่พบได้บ่อยในเด็กแรกเกิด–6 เดือน และหลายครั้งก็เป็นเพียงพัฒนาการปกติค่ะ แต่บางครั้งก็อาจเกี่ยวข้องกับ อาการท้องอืด กรดไหลย้อน หรือภาวะผิดปกติบางอย่าง ที่ควรสังเกตอย่างใกล้ชิดนะคะ

บทความนี้เราจะอธิบายให้ฟังแบบเข้าใจง่าย ๆ พร้อมแนะนำ วิธีแก้อาการลูกบิดตัว ที่ทำได้ที่บ้าน รวมทั้งสัญญาณอันตรายที่ไม่ควรมองข้ามค่ะ

ทำไมทารกถึงบิดตัวบ่อย?

สาเหตุของการบิดตัวในทารกมีหลายอย่าง ซึ่งส่วนใหญ่เป็น “สาเหตุปกติ” ไม่ได้อันตราย แต่คุณแม่ควรรู้จักเพื่อแยกความแตกต่าง

พัฒนาการของระบบประสาท

เด็กแรกเกิดยังมี รีเฟล็กซ์เกร็งตัว (Primitive reflexes) อยู่ เช่น Moro reflex, Tonic neck reflex ทำให้ดูเหมือนบิดตัวหรือเกร็งแขนขา งานวิจัยใน Journal of Child Neurology (2018) พบว่าทารกแรกเกิดกว่า 70% มีการเกร็งหรือบิดตัวเล็กน้อยในช่วง 3 เดือนแรก ซึ่งถือว่าปกติ

การสื่อสารของลูก

ทารกยังพูดไม่ได้ การบิดตัวจึงเป็นการบอกว่า “หนูหิว” “หนูง่วง” หรือ “หนูไม่สบายตัว” American Academy of Pediatrics (AAP) อธิบายว่า ทารกใช้ท่าทางและการเคลื่อนไหวเพื่อสื่อสารกับผู้ดูแลตั้งแต่วันแรกที่เกิด

ระบบทางเดินอาหาร

ลูกท้องอืดบิดตัว เป็นสาเหตุยอดฮิต เพราะทารกกลืนลมขณะดูดนม ทำให้เกิดแก๊สในท้องได้ค่ะ งานวิจัยจาก American Academy of Pediatrics (AAP, 2020) ชี้ว่า เด็กท้องอืดบิดตัวส่วนใหญ่ไม่ใช่โรคร้ายแรง แต่การดูแลที่ถูกต้องช่วยลดอาการได้มาก

ลูกบิดตัวบ่อย อาจเกิดจากภาวะโคลิก ที่เด็กจะร้องไห้บิดตัวงอท้องมากกว่า 3 ชั่วโมงต่อวัน งานวิจัยใน Pediatrics (2015) ระบุว่า โคลิกพบในทารก 10–30% ทั่วโลก

และอีกสาเหตุหนึ่งคือ กรดไหลย้อนในทารก ทำให้ลูกบิดตัวเหมือนพยายามดันนมออก อาจอาเจียนบ่อย และน้ำหนักขึ้นช้า National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (2021) ชี้ว่า กรดไหลย้อนในทารกพบประมาณ 20% ในวัย 1–3 เดือน และมักดีขึ้นเองเมื่ออายุเกิน 6 เดือน

ทารกบิดตัวบ่อย

ทารกบิดตัวบ่อย อาการแบบไหน “ปกติ” ไม่ต้องกังวล

ถ้าลูกมีลักษณะเหล่านี้ คุณแม่วางใจได้ว่า ทารกถึงบิดตัวบ่อย ไม่ได้อันตรายค่ะ

บิดตัวเพียงชั่วครู่แล้วหยุด
ไม่มีการร้องไห้หนักหรือยาวนาน
กินนมได้ น้ำหนักขึ้นตามเกณฑ์ WHO growth chart
ไม่มีอาการเขียว หายใจลำบาก

สรุป ถ้าลูกยังดูสดใส ร่าเริง กินนมเก่ง แค่บิดตัวบ่อย ๆ ถือว่าเป็นเรื่องปกติค่ะ

ทารกบิดตัวบ่อย อาการแบบไหน “ผิดปกติ” ควรรีบพบแพทย์

แม้ส่วนใหญ่จะปลอดภัย แต่คุณแม่ควรพาลูกไปพบกุมารแพทย์ทันทีถ้ามีอาการเหล่านี้:

บิดตัวร่วมกับ ร้องไห้เสียงดังนานเกิน 3 ชั่วโมง/วัน เนื่องจากเสี่ยงโคลิก
อาเจียนพุ่ง น้ำหนักไม่ขึ้น
ตัวเกร็ง แขนขากระตุก คล้ายชัก
หน้าเขียว หายใจลำบากขณะบิดตัว
มีไข้ร่วมด้วย

อาการเหล่านี้อาจเป็นสัญญาณของโรคระบบประสาท ระบบทางเดินอาหาร หรือการติดเชื้อ ควรได้รับการตรวจโดยแพทย์ค่ะ

ตารางสรุปอาการบิดตัวของทารก


อาการปกติ (ไม่ต้องกังวล)	อาการผิดปกติ (ควรพาไปพบแพทย์)
บิดตัว/เกร็งแขนขาเพียงชั่วครู่ แล้วหยุดได้เอง	บิดตัวเกร็งนาน ๆ หรือบ่อยมากตลอดวัน
ร้องบ้างเล็กน้อยแล้วสงบลง	ร้องไห้หนักเกิน 3 ชั่วโมง/วัน ติดต่อกันหลายวัน (เสี่ยงโคลิก)
กินนมได้ตามปกติ น้ำหนักขึ้นตามเกณฑ์	กินนมได้น้อย อาเจียนพุ่ง น้ำหนักไม่ขึ้น
หายใจปกติ ไม่มีสะดุด	บิดตัวแล้วหน้าเขียว หายใจติดขัด
ไม่มีไข้ ไม่มีชัก	มีไข้ ตัวเกร็ง แขนขากระตุก คล้ายชัก
สดใส ร่าเริง ตอบสนองต่อสิ่งรอบตัว	ซึม ไม่ตอบสนอง หรือพัฒนาการช้าลง

5 วิธีแก้อาการลูกบิดตัว ที่คุณแม่ทำได้เองที่บ้าน

เมื่อเจออาการ “ทารกบิดตัวบ่อย” คุณแม่สามารถช่วยลูกให้สบายขึ้นด้วยวิธีดังนี้

1. ช่วยเรอหลังให้นมทุกครั้ง

จับเรอโดยอุ้มลูกพาดบ่า หรือนั่งตักแล้วประคองศีรษะ ตบหลังเบา ๆ จนเรอ ลดการสะสมของลมในท้อง ซึ่งเป็นสาเหตุหลักที่ทำให้ลูกท้องอืดบิดตัว

2. นวดท้องเบา ๆ

ใช้นิ้วมือนวดวนตามเข็มนาฬิกาที่หน้าท้อง งานวิจัยใน Iranian Journal of Pediatrics (2014) พบว่าการนวดท้องช่วยลดอาการโคลิกในทารกได้จริง

3. ทำท่า “ปั่นจักรยานอากาศ”

จับขาลูกงอเข้าหาท้องสลับข้างเหมือนปั่นจักรยาน ช่วยให้ลมเคลื่อนตัวออกได้ง่าย

4. จัดท่านอนศีรษะสูงเล็กน้อย

โดยเฉพาะเด็กที่มีกรดไหลย้อน ควรใช้ที่นอนที่ปลอดภัย ไม่ใช้หมอนหนุนสูงเกินไป ป้องกันการอุดกั้นทางเดินหายใจ

5. กอด อุ้ม หรือห่อตัว (Swaddle)

เด็กบางคนบิดตัวเพราะ ตกใจหรือรู้สึกไม่ปลอดภัย คุณแม่ควรกอดหรือห่อตัวอย่างเหมาะสมช่วยให้ลูกรู้สึกอบอุ่น คลายกังวลได้ค่ะ

จับเรอ

วิธีป้องกันไม่ให้ลูกบิดตัวบ่อยเกินไป

เลือกขวดนม/จุกนมที่ลดการกลืนลม (anti-colic)
ให้นมในท่าที่ถูกต้อง ไม่เอนราบเกินไป
คุณแม่ที่ให้นมบุตร ควรสังเกตอาหารที่ทาน เช่น กะหล่ำปลี ถั่ว หรือเครื่องดื่มอัดลม อาจทำให้ลูกท้องอืด
จัดสิ่งแวดล้อมให้เงียบสงบ ลดสิ่งรบกวน

คำแนะนำจากกุมารแพทย์

อาการ ทารกบิดตัวบ่อย ส่วนใหญ่หายได้เอง เมื่อระบบประสาทและระบบทางเดินอาหารแข็งแรงขึ้น ประมาณอายุ 4–6 เดือน แต่ถ้าอาการรุนแรง หรือมีสัญญาณผิดปกติ ควรรีบไปพบแพทย์เพื่อหาสาเหตุนะคะ และที่สำคัญ คุณแม่ไม่ควรซื้อยาลดกรดหรือยาขับลมมาให้ลูกเองโดยไม่ปรึกษาแพทย์นะคะ

ทารกบิดตัวบ่อย เป็นเรื่องที่เจอได้ทั่วไป ส่วนใหญ่เกี่ยวข้องกับพัฒนาการหรือระบบทางเดินอาหารที่ยังไม่สมบูรณ์ คุณแม่สามารถใช้ วิธีแก้อาการลูกบิดตัว ที่บ้าน เช่น ช่วยเรอ นวดท้อง หรือกอดห่อตัว แต่หากลูกมีอาการ ลูกท้องอืดบิดตัวร่วมกับร้องไห้หนัก อาเจียนพุ่ง หรือน้ำหนักไม่ขึ้น ต้องรีบปรึกษากุมารแพทย์นะคะ

สิ่งสำคัญคือ อย่าตกใจ แต่ก็อย่ามองข้าม เพราะความใส่ใจเล็ก ๆ น้อย ๆ จะช่วยให้ลูกน้อยสบายตัวและเติบโตแข็งแรงค่ะ

ที่มา : AAFP.org, Mayo Clinic, Healthline

บทความอื่นๆ ที่น่าสนใจ

วิธีนวดท้องให้ทารกถ่าย ท่านวดท้องทารก ให้ลูกถ่ายคล่อง ท้องไม่อืด (มีคลิป)

ลูกบิดตัวบ่อย หลับไม่สนิท ปกติไหม แก้อาการลูกบิดตัวยังไงดี

ทารกนอนบิดตัว เกิดจากอะไร ส่งผลเสียต่อสุขภาพลูกน้อยหรือไม่?

มีข้อสงสัยเรื่องการตั้งครรภ์ หรือมีคำถามเรื่องการเลี้ยงลูกหรือเปล่าคะ? ติดตามอ่านบทความ หรือสอบถามสิ่งที่คุณอยากรู้ผ่านแอปของเราได้เลย ดาวน์โหลด theAsianparent แอปพลิเคชัน ทั้ง IOS และ Android ได้แล้ววันนี้!