“สิทธิ 30 บาทรักษาทุกที่” หรือที่หลายคนคุ้นกันว่า บัตรทอง เป็นหนึ่งในสวัสดิการสำคัญ ที่ช่วยให้คนไทยเข้าถึงการรักษาพยาบาลได้ โดยเฉพาะครอบครัวที่มีลูกเล็ก ๆ หรือผู้สูงอายุที่ต้องการใช้บริการสาธารณสุขบ่อยครั้ง คำถามยอดฮิตที่หลายคนมักสงสัยคือ 30 บาทรักษาทุกที่ รับยาอะไรฟรีบ้าง บทความนี้จะพาไปไขข้อสงสัยแบบละเอียด ตั้งแต่ประวัติ ความหมายของสิทธิ วิธีใช้ ขั้นตอนรับบริการ ไปจนถึงรายชื่อยาที่เบิกฟรีได้จริง พร้อมข้อควรระวัง และอัปเดตล่าสุดจาก สปสช. (สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ) เพื่อให้คุณแม่และครอบครัว ใช้สิทธิได้อย่างคุ้มค่า
ทำความเข้าใจกับสิทธิ 30 บาทรักษาทุกที่
จุดเริ่มต้นของบัตรทอง
โครงการ 30 บาทรักษาทุกโรค เริ่มต้นในปี 2544 เพื่อให้ประชาชนทุกคนเข้าถึงการรักษาในราคาที่เป็นธรรม โดยเสียเพียง 30 บาทต่อครั้ง ต่อมาได้พัฒนาเป็น 30 บาทรักษาทุกที่ เพื่อให้ประชาชนไม่จำกัดการรักษาเฉพาะโรงพยาบาลที่ลงทะเบียน แต่สามารถเข้ารับบริการได้ทั่วประเทศ
ใครมีสิทธิบ้าง?
- คนไทยที่มีชื่อในทะเบียนราษฎร์
- ไม่อยู่ในสิทธิอื่น เช่น ข้าราชการหรือประกันสังคม
- ลงทะเบียนสิทธิกับ สปสช.
ขั้นตอนการใช้สิทธิ
- สังเกตป้าย“30 บาทรักษาทุกที่” หรือ “ร้านยาคุณภาพของฉันให้บริการดูแลอาการเจ็บป่วยเล็กน้อย” หรือดูรายชื่อร้านยาที่เข้าร่วมที่ https://media.nhso.go.th/30plus
- แจ้งเภสัชกรใช้บริการสิทธิบัตรทองเจ็บป่วยเล็กน้อย 32 อาการ
- ใช้บัตรประชาชนยืนยันตัวตน และตรวจสอบสิทธิ กรณีเด็กเล็กไม่มีบัตรประชาชน ใช้สำเนาสูติบัตร คู่กับบัตรประชาชนของผู้ปกครอง โดยจะต้องไปพร้อมผู้ปกครอง
- เภสัชกร ซักประวัติการเจ็บป่วย และคัดกรองอาการเบื้องต้น การจ่ายยาจะอยู่ที่ดุลยพินิจของเภสัชกร พร้อมให้คำแนะนำการใช้ยา
- เภสัชกรจะติดตามอาการของผู้ป่วยในวันที่ 3 หลังการจ่ายยาว่า อาการเป็นอย่างไร มีผลข้างเคียง หรือผิดปกติหรือไม่ หากอาการดีขึ้นถือว่าสิ้นสุดการดูแลของร้านยา
บริการนี้ช่วยให้ประชาชนรับบริการสุขภาพใกล้บ้าน ไม่ต้องเดินทางไปโรงพยาบาล ประหยัดเวลา ประหยัดค่าใช้จ่าย และลดความแออัดในโรงพยาบาล ตามหลักการ “30 บาทรักษาทุกที่” เจ็บป่วยเล็กน้อยเลือกได้ใกล้บ้าน
32 กลุ่มอาการเจ็บป่วยเล็กน้อย ประกอบด้วย
- เวียนศีรษะ
- ปวดหัว
- ปวดข้อ ปวดกล้ามเนื้อ
- ปวดฟัน
- ปวดประจำเดือน
- ปวดท้อง
- ท้องเสีย
- ท้องผูก ริดสีดวงทวาร
- ปัสสาวะแสบขัด
- ตกขาว
- แผล
- ผื่นผิวหนัง
- อาการทางตา
- อาการทางหู
- ไข้ ไอ เจ็บคอ
- ติดเชื้อโควิด
- น้ำมูก คัดจมูก
- มีแผลในปาก
- ตุ่มน้ำใสที่ปาก
- แผลน้ำร้อนลวกไม่รุนแรง
- อาการคันผิวหนัง คันศีรษะ
- อาการจากพยาธิ
- อาการจากหิด เหา
- ฝี หนองที่ผิวหนัง
- อาการชา เหน็บชา
- อาการนอนไม่หลับ
- เมารถ เมาเรือ
- เบื่ออาหาร โดยไม่มีโรคร่วม
- คลื่นไส้ อาเจียน
- อาการแพ้ยา แพ้อาหารเล็กน้อย แมลงกัดต่อย
- อาการเจ็บป่วยจากการสูบบุหรี่
- เหงือกอักเสบ มีกลิ่นปาก
สิทธิ 30 บาทรักษาทุกที่ รับยาอะไรฟรีบ้าง
จริง ๆ แล้ว สิทธิบัตรทองครอบคลุม ยาตามบัญชียาหลักแห่งชาติ (National List of Essential Medicines: NLEM) ซึ่งเป็นรายการยาที่รัฐกำหนดว่า จำเป็นสำหรับการรักษาโรคทั่วไป และครอบคลุมโรคที่พบบ่อยในคนไทย
กลุ่มยาที่เบิกฟรีได้ เช่น
ยาแก้ปวด ลดไข้
- Paracetamol
- Ibuprofen (ในขนาดที่ใช้ทั่วไป)
ยาลดกรด แก้โรคกระเพาะ
- Aluminium hydroxide
- Omeprazole
ยาแก้แพ้
- Chlorpheniramine (CPM)
- Loratadine
ยารักษาความดันโลหิตสูง
- Amlodipine
- Enalapril
ยาลดไขมันในเลือด
- Simvastatin
- Atorvastatin
ยารักษาโรคเบาหวาน
- Metformin
- Glibenclamide
- Insulin (บางชนิด)
ยาปฏิชีวนะพื้นฐาน
- Amoxicillin
- Cotrimoxazole
สรุปง่าย ๆ คือ หากเป็นยาที่ “ใช้ทั่วไป” และ “มีในบัญชียาหลักแห่งชาติ” คุณมีสิทธิรับฟรี แต่ถ้าเป็นยานำเข้า ยาแบรนด์ หรืออาหารเสริม จะไม่ครอบคลุม
สิทธิที่ครอบคลุมมากกว่าการรับยา
สิทธิ 30 บาท ไม่ได้ครอบคลุมแค่ “ยา” เท่านั้น แต่ยังรวมถึงบริการอื่น ๆ เช่น
- ตรวจสุขภาพพื้นฐาน (ความดัน เบาหวาน ไขมัน)
- รักษาโรคทั่วไปและโรคเรื้อรัง
- ฝากครรภ์ ทำคลอด ดูแลหลังคลอด
- ทันตกรรมพื้นฐาน (ถอนฟัน อุดฟัน ขูดหินปูน)
- การบำบัดฟื้นฟู เช่น กายภาพบำบัด
- การผ่าตัดใหญ่บางประเภท
คำถามที่พบบ่อย
1. ต้องจ่ายเงินเพิ่มไหมถ้าอยากได้ยานอกบัญชี?
ต้องจ่ายเอง ไม่ครอบคลุม
2. เด็กเล็ก คนท้อง ใช้สิทธิได้เหมือนกันไหม?
ใช้ได้ทุกคนที่มีสิทธิในระบบ
3. ครอบคลุมการผ่าคลอดหรือเปล่า?
ครอบคลุมในกรณีที่จำเป็นทางการแพทย์
4. ยาต่างประเทศ ยาใหม่ ๆ เบิกฟรีไหม?
ส่วนใหญ่ไม่ครอบคลุม
สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติม
- สายด่วน สปสช. 1330
- ช่องทางออนไลน์: ไลน์ สปสช. พิมพ์ไลน์ไอดี @nhso , Facebook สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ
แม่ ๆ และทุกครอบครัว ควรศึกษา และใช้สิทธิอย่างคุ้มค่า เพราะสิทธิ 30 บาทรักษาทุกที่ ไม่ได้แค่ช่วยเรื่องค่ายา แต่ยังครอบคลุมถึงการรักษา การตรวจสุขภาพ และการดูแลพื้นฐานของคนไทยทั้งประเทศด้วยค่ะ
ที่มา: สปสช.
บทความอื่น ๆ ที่น่าสนใจ
อัปเดต สิทธิบัตรทอง 2569 สำหรับแม่และเด็ก มีอะไรใหม่บ้าง? เช็กเลย!
ค่าคลอดโรงพยาบาลรัฐ สิทธิประกันสังคม 2568 เบิกได้เท่าไหร่ เบิกยังไง
มีลูก 1 คน ใช้เงินเท่าไหร่ ? สรุปค่าใช้จ่ายตั้งแต่เริ่มฝากครรภ์ ถึง 18 ปี