คุณแม่หลายคนอาจเคยได้ยินชื่อ “ไวรัส hMPV” ผ่านข่าวหรือโซเชียลมีเดีย แล้วรู้สึกกังวลใจว่าจะเป็นอันตรายกับลูกน้อยหรือไม่ ไวรัส hMPV แม้จะฟังดูใหม่ แต่จริง ๆ แล้วเป็นเชื้อที่มีมานานหลายสิบปี และมักจะระบาดช่วงที่อากาศเปลี่ยนแปลงบ่อย โดยเฉพาะปลายฤดูฝนต่อเนื่องถึงฤดูหนาวค่ะ บทความนี้ theAsianparent รวบรวมข้อมูลมาสรุปให้คุณแม่เข้าใจง่าย ๆ ว่าไวรัส hMPV คืออะไร อาการเป็นอย่างไร กลุ่มไหนเสี่ยงอาการรุนแรง และจะดูแลป้องกันลูกน้อยได้อย่างไรบ้างค่ะ
สารบัญ
สรุปสั้นๆ
ไวรัส hMPV (Human Metapneumovirus) เป็นไวรัสก่อโรคทางเดินหายใจที่พบมานานแล้ว ไม่ใช่โรคอุบัติใหม่และไม่เกี่ยวข้องกับโควิด 19 อาการหลักคือ ไข้ ไอ คัดจมูก และหายใจลำบาก คล้ายไข้หวัดหรือ RSV เด็กเล็กอายุต่ำกว่า 5 ปี โดยเฉพาะช่วง 6-12 เดือน มีความเสี่ยงอาการรุนแรงมากที่สุด ปัจจุบันยังไม่มียาต้านไวรัสหรือวัคซีนเฉพาะ การรักษาจึงเป็นการรักษาตามอาการ หากลูกป่วย 1-2 วันแล้วอาการไม่ดีขึ้น ร่วมกับหายใจลำบาก ควรรีบพาไปพบแพทย์ทันที ส่วนการป้องกันที่ได้ผลดีที่สุดคือ ล้างมือบ่อย ๆ สวมหน้ากากอนามัยในที่แออัด และหลีกเลี่ยงการสัมผัสใกล้ชิดกับผู้ป่วยค่ะ
hMPVไวรัสร้ายค ร่าชีวิตทารก
FAQ: คำถามที่คุณแม่ถามบ่อยเกี่ยวกับไวรัส hMPV
Q: ไวรัส hMPV คืออะไร อันตรายไหม
A: เป็นไวรัสก่อโรคทางเดินหายใจในตระกูลเดียวกับ RSV ส่วนใหญ่ทำให้เกิดอาการคล้ายไข้หวัดธรรมดา แต่ในเด็กเล็ก ผู้สูงอายุ และผู้ที่มีภูมิคุ้มกันต่ำ อาจมีอาการรุนแรงถึงขั้นปอดอักเสบได้ค่ะ
Q: ไวรัส hMPV ต่างจาก RSV และไข้หวัดใหญ่อย่างไร
A: เป็นคนละไวรัสกัน แต่มีอาการคล้ายกันมากจนแยกได้ยากจากอาการโดยเฉพาะกับเชื้อ RSV ต้องอาศัยการตรวจทางห้องปฏิบัติการ เพื่อยืนยันชนิดเชื้อค่ะ
Q: ไวรัส hMPV ติดต่อกันได้อย่างไร
A: ติดต่อผ่านละอองฝอยจากการไอ จาม การสัมผัสใกล้ชิด หรือสัมผัสพื้นผิวที่ปนเปื้อนเชื้อแล้วมาสัมผัสตา จมูก ปากค่ะ
Q: ลูกติดเชื้อ hMPV ต้องกินยาต้านไวรัสไหม
A: ปัจจุบันยังไม่มียาต้านไวรัสเฉพาะสำหรับ hMPV การรักษาเป็นการรักษาตามอาการ เช่น ลดไข้ ให้สารน้ำ พักผ่อน และติดตามอาการหายใจอย่างใกล้ชิดค่ะ
Q: ลูกเป็น hMPV แล้วจะเป็นซ้ำได้อีกไหม
A: ได้ค่ะ ร่างกายสามารถติดเชื้อซ้ำได้ตลอดชีวิต แต่โดยทั่วไปการติดเชื้อครั้งหลัง ๆ มักมีอาการไม่รุนแรงเท่าครั้งแรก
hMPVไวรัสร้าย คร่าชีวิตทารก
ไวรัส hMPV คืออะไร ต่างจาก RSV และไข้หวัดใหญ่อย่างไร
ไวรัส hMPV หรือ Human Metapneumovirus เป็นไวรัสชนิดอาร์เอ็นเอสายเดี่ยว อยู่ในตระกูล Pneumoviridae เดียวกับไวรัส RSV (Respiratory Syncytial Virus) ถูกค้นพบครั้งแรกในปี 2001 ที่ประเทศเนเธอร์แลนด์ แต่จากการศึกษาย้อนหลังพบว่าไวรัสชนิดนี้แพร่ระบาดในมนุษย์มานานกว่า 50 ปีแล้ว จึงไม่ใช่โรคอุบัติใหม่และไม่เกี่ยวข้องกับเชื้อโควิด 19 แต่อย่างใด ตามที่กรมควบคุมโรคได้ออกมาชี้แจงไว้ค่ะ
จุดที่คุณแม่มักสับสนคือ ไวรัส hMPV มีอาการคล้ายกับ RSV และไข้หวัดใหญ่มาก จนแพทย์เองก็ไม่สามารถแยกชนิดเชื้อจากอาการเพียงอย่างเดียวได้ ต้องอาศัยการตรวจ PCR หรือ Viral antigen ทางห้องปฏิบัติการเพื่อยืนยัน ตารางด้านล่างนี้สรุปความแตกต่างเบื้องต้นให้คุณแม่เข้าใจง่ายขึ้นค่ะ
ไวรัส hMPV |
RSV |
ไข้หวัดใหญ่
|
|
|---|---|---|---|
| อาการเด่น | ไข้ ไอ คัดจมูก หายใจลำบาก | ไอ มีเสมหะ หายใจมีเสียงหวีด | ไข้สูงเฉียบพลัน ปวดเมื่อยตัว |
| กลุ่มเสี่ยงรุนแรง | เด็กเล็ก ผู้สูงอายุ และผู้ที่มีภูมิคุ้มกันต่ำ | เด็กเล็กโดยเฉพาะทารก ผู้สูงอายุ และผู้ที่มีภูมิคุ้มกันนต่ำ | เด็กเล็ก ผู้สูงอายุ |
| วัคซีนป้องกัน | ยังไม่มี | มีในบางกลุ่มเสี่ยง | มี (ฉีดประจำปี) |
| ยาต้านไวรัสเฉพาะ | ยังไม่มี | มีในบางกรณี | มี |
*หมายเหตุ: ข้อมูลเปรียบเทียบกลุ่มไวรัสและอาการเด่นอ้างอิงจากฐานข้อมูลของ CDC และ WHO ซึ่งเป็นข้อมูลเชิงวิชาการสากล อาการจริงในผู้ป่วยแต่ละรายอาจแตกต่างกันไป ควรให้แพทย์เป็นผู้วินิจฉัยยืนยันชนิดเชื้อค่ะ
อาการของไวรัส hMPV ในเด็กเป็นอย่างไร
ตามข้อมูลจากศูนย์ควบคุมและป้องกันโรคแห่งสหรัฐอเมริกา (CDC) และกรมควบคุมโรคของไทย อาการของไวรัส hMPV ที่พบได้บ่อยในเด็ก มีดังนี้ค่ะ
- ไข้
- ไอ
- คัดจมูก มีน้ำมูก
- หายใจลำบากหรือหายใจมีเสียงหวีด
- เจ็บคอ
- ในบางรายอาจไม่มีอาการเลย
ในเด็กที่มีสุขภาพแข็งแรง ส่วนใหญ่จะมีอาการไม่รุนแรงและหายได้เอง แต่ในบางรายอาการอาจลุกลามไปสู่การอักเสบของหลอดลมฝอย (bronchiolitis) หรือปอดอักเสบ (pneumonia) ได้ ซึ่งราชวิทยาลัยกุมารแพทย์แห่งสหรัฐอเมริกา (AAP) ระบุว่าในทารก ไวรัส hMPV เป็นสาเหตุสำคัญอันดับต้น ๆ ของโรคหลอดลมฝอยอักเสบ และยังอาจกระตุ้นให้เกิดอาการหอบหืดกำเริบ โรคครูป และการติดเชื้อหูชั้นกลางเฉียบพลันได้ด้วยค่ะ
hMPVไวรัสร้ายคร่าชีวิตทารก
ไวรัส hMPV ติดต่อกันได้อย่างไร ระยะฟักตัวกี่วัน
ไวรัส hMPV แพร่กระจายในลักษณะเดียวกับไวรัสไข้หวัดทั่วไป ได้แก่
- ละอองฝอยจากการไอ จาม ของผู้ติดเชื้อ
- การสัมผัสใกล้ชิดกับผู้ป่วย เช่น การกอด จูบ หรือใช้ของร่วมกัน
- การสัมผัสพื้นผิวหรือวัตถุที่ปนเปื้อนเชื้อ แล้วนำมือมาสัมผัสตา จมูก หรือปาก
กรมควบคุมโรคระบุว่าระยะฟักตัวของเชื้ออยู่ที่ประมาณ 3-6 วัน หลังจากได้รับเชื้อ โดยผู้ป่วยสามารถแพร่เชื้อได้ตั้งแต่ก่อนแสดงอาการไปจนถึงช่วงที่มีอาการอยู่ ไวรัสชนิดนี้พบผู้ป่วยได้ประปรายตลอดทั้งปี แต่จะพบมากขึ้นในช่วงฤดูฝนต่อเนื่องถึงฤดูหนาว ซึ่งเป็นช่วงที่โรคติดต่อทางเดินหายใจโดยรวมมีแนวโน้มระบาดเพิ่มขึ้นค่ะ
เด็กกลุ่มไหนเสี่ยงอาการรุนแรงจากไวรัส hMPV
แม้ไวรัส hMPV จะติดเชื้อได้ในคนทุกวัย แต่กลุ่มที่มีความเสี่ยงจะมีอาการรุนแรงมากกว่ากลุ่มอื่น ตามข้อมูลของ Mayo Clinic และกรมควบคุมโรค ได้แก่
- เด็กเล็ก โดยเฉพาะทารกช่วงอายุ 6-12 เดือน ซึ่งเป็นช่วงอายุที่พบอัตราการนอนโรงพยาบาลจากไวรัส hMPV สูงสุด
- เด็กที่มีโรคประจำตัวเกี่ยวกับปอดหรือหัวใจ เช่น หอบหืด
- ผู้สูงอายุ
- ผู้ที่มีภูมิคุ้มกันต่ำหรือมีโรคเรื้อรัง
ข้อมูลจาก WebMD ระบุว่า การติดเชื้อไวรัส hMPV คิดเป็นสัดส่วนประมาณ 5-10% ของการนอนโรงพยาบาลในเด็กที่ป่วยด้วยโรคทางเดินหายใจ และในจำนวนนี้ราว 16% อาจมีภาวะแทรกซ้อนรุนแรง เช่น ปอดอักเสบ ส่วนงานวิจัยที่ตีพิมพ์ในวารสารทางการแพทย์ระดับนานาชาติประเมินว่า ทั่วโลกมีเด็กอายุต่ำกว่า 5 ปีป่วยด้วยการติดเชื้อทางเดินหายใจส่วนล่างเฉียบพลันที่สัมพันธ์กับไวรัส hMPV ราว 14.2 ล้านรายต่อปี และมีผู้เสียชีวิตประมาณ 16,100 รายต่อปีในกลุ่มอายุนี้
*หมายเหตุเพื่อความโปร่งใส: ตัวเลขภาระโรคทั่วโลก (14.2 ล้านราย และผู้เสียชีวิต 16,100 ราย) เป็นข้อมูลจากการประมาณการระดับโลกโดยนักวิจัยนานาชาติ ครอบคลุมหลายประเทศทั่วโลก ไม่ใช่ตัวเลขเฉพาะของประเทศไทย จึงควรใช้เป็นข้อมูลอ้างอิงเชิงภาพรวมเท่านั้นค่ะ
hMPVไวรัสร้ายค ร่าชีวิตทารก
วิธีดูแลลูกเมื่อติดเชื้อไวรัส hMPV ที่บ้าน
เนื่องจากยังไม่มียาต้านไวรัสเฉพาะสำหรับ hMPV การดูแลลูกที่บ้านจึงเน้นการรักษาตามอาการ โดยอ้างอิงแนวทางจาก Cleveland Clinic และ CDC ดังนี้ค่ะ
- ให้ลูกพักผ่อนให้เพียงพอ
- ให้ดื่มน้ำหรือนมมากขึ้นเพื่อป้องกันภาวะขาดน้ำ
- ใช้ยาลดไข้ตามคำแนะนำแพทย์หรือเภสัชกร เช่น พาราเซตามอลในขนาดที่เหมาะสมกับน้ำหนักตัว
- ใช้น้ำเกลือล้างจมูกหรือดูดน้ำมูกในเด็กเล็กที่ยังสั่งน้ำมูกเองไม่ได้
- เพิ่มความชื้นในอากาศ เช่น เปิดเครื่องทำความชื้น เพื่อช่วยให้หายใจสะดวกขึ้น
- แยกของใช้ส่วนตัว เช่น แก้วน้ำ ผ้าเช็ดหน้า เพื่อลดการแพร่เชื้อในบ้าน
- สังเกตอาการอย่างใกล้ชิด โดยเฉพาะลักษณะการหายใจและระดับความรู้สึกตัว
จะป้องกันไวรัส hMPV ให้ลูกได้อย่างไร
ปัจจุบันไวรัส hMPV ยังไม่มีวัคซีนป้องกัน วิธีป้องกันที่ได้ผลดีที่สุดจึงเป็นการป้องกันแบบเดียวกับโรคติดต่อทางเดินหายใจอื่น ๆ ตามคำแนะนำของกรมควบคุมโรคและองค์การอนามัยโลก ได้แก่
- ล้างมือให้ลูกและตัวเองบ่อย ๆ ด้วยน้ำและสบู่อย่างน้อย 20 วินาที หรือใช้เจลแอลกอฮอล์
- สอนลูกไม่ให้เอามือสัมผัสหน้า ตา จมูก โดยไม่จำเป็น
- สวมหน้ากากอนามัยเมื่ออยู่ในที่แออัดหรือระบายอากาศไม่ดี
- หลีกเลี่ยงการพาลูกไปในที่แออัดช่วงที่มีการระบาดของโรคทางเดินหายใจ
- หากลูกหรือคนในบ้านป่วย ให้หยุดพักที่บ้านเพื่อลดการแพร่เชื้อสู่คนอื่น
- ทำความสะอาดของเล่นและพื้นผิวที่สัมผัสบ่อยเป็นประจำ
- ดูแลให้ลูกพักผ่อนเพียงพอและรับประทานอาหารครบถ้วน เพื่อเสริมภูมิคุ้มกันร่างกาย
hMPVไวรัสร้า ยคร่าชีวิตทารก
ลูกมีอาการแบบไหน ต้องรีบพาไปพบแพทย์
กรมควบคุมโรคแนะนำว่า หากลูกป่วยแล้วอาการไม่ดีขึ้นภายใน 1-2 วัน ร่วมกับมีอาการหายใจลำบาก ให้รีบพาไปพบแพทย์ทันที นอกจากนี้ คุณแม่ควรสังเกตสัญญาณอันตรายต่อไปนี้
- ลูกหายใจเร็ว หายใจแรง หรือหายใจมีเสียงหวีดชัดเจน
- ริมฝีปากหรือปลายมือปลายเท้ามีสีเขียวคล้ำ
- ไข้สูงต่อเนื่องไม่ลดลง
- ทารกกินนมหรือกินอาหารได้น้อยลงชัดเจน ซึมลง ไม่ค่อยตอบสนอง
- อาการไอหรือหายใจลำบากไม่ดีขึ้นภายใน 2 สัปดาห์
หากลูกมีอาการเหล่านี้ ควรพาไปพบแพทย์โดยไม่รอช้า เพื่อรับการตรวจวินิจฉัยและดูแลอย่างเหมาะสมค่ะ
โดยสรุปแล้ว ไวรัส hMPV เป็นไวรัสทางเดินหายใจที่พบมานานแล้ว ไม่ใช่โรคอุบัติใหม่ อาการส่วนใหญ่ในเด็กจะคล้ายไข้หวัดธรรมดาและหายได้เอง แต่หากลูกอายุต่ำกว่า 5 ปี โดยเฉพาะช่วง 6-12 เดือน หรือมีโรคประจำตัวเกี่ยวกับปอดและหัวใจ ควรเฝ้าระวังอาการอย่างใกล้ชิดเป็นพิเศษ หากลูกมีไข้ ไอ หายใจลำบากแล้วอาการไม่ดีขึ้นภายใน 1-2 วัน หรือมีสัญญาณอันตราย เช่น หายใจเร็ว ริมฝีปากเขียวคล้ำ ควรรีบพาไปพบแพทย์ทันทีค่ะ ส่วนวิธีป้องกันที่ดีที่สุดในตอนนี้คือการรักษาสุขอนามัย ล้างมือบ่อย ๆ และหลีกเลี่ยงการสัมผัสใกล้ชิดกับผู้ป่วย เพื่อลดความเสี่ยงในการติดเชื้อให้ลูกน้อยค่ะ
ได้รับการตรวจสอบข้อมูลโดย พญ.สุธิดา ชินธเนศ
กุมารแพทย์โรคระบบการหายใจในเด็ก รพ.วิมุต
แหล่งอ้างอิง
- กรมควบคุมโรค เผยไวรัส hMPV ไม่ใช่โรคใหม่ จากการเฝ้าระวังยังไม่พบการระบาดในประเทศไทย, กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข
- About Human Metapneumovirus, Centers for Disease Control and Prevention (CDC)
- Human metapneumovirus (HMPV) infection, World Health Organization (WHO)
- Human metapneumovirus (HMPV): Symptoms and prevention, Mayo Clinic
- Human Metapneumovirus (HMPV): Symptoms & Treatment, Cleveland Clinic
- Human Metapneumovirus (HMPV): Symptoms, Treatment and Risks, WebMD
- Global burden of acute lower respiratory infection associated with human metapneumovirus in children under 5 years in 2018: a systematic review and modelling study, PMC/NCBI
- Epidemiological and phylogenetic characteristics of human metapneumovirus in Beijing, China, 2014–2024, PMC/NCBI
- Human Metapneumovirus, Red Book: 2021–2024 Report of the Committee on Infectious Diseases, American Academy of Pediatrics (AAP)
- โรงพยาบาลวิมุต
บทความอัปเดตล่าสุด กันยายน 2569
บทความอื่น ๆ ที่น่าสนใจ :
โพรไบโอติก เคล็ดลับดูแลสุขภาพลูกน้อยที่เป็น โรคภูมิแพ้ ป้องกันโรคติดเชื้อในโรงเรียน
โรคที่ทารกชอบเป็น ป่วยต้องดูอาการให้ดี บางอาการอาจจะอันตรายกว่าที่คิด
ระดับน้ำตาลสูงในระหว่างการตั้งครรภ์อาจนำไปสู่ โรคอ้วนในวัยเด็ก