วิจัยล่าสุดชี้! ให้ลูกกินอาหารแปรรูปบ่อย เสี่ยง IQ ต่ำ ความฉลาดลดลงเมื่อโตขึ้น

คุณแม่รู้ไหมคะว่า การที่เรา ให้ลูกกินอาหารแปรรูปบ่อย ในวันนี้ มีผลโดยตรงต่อระดับความฉลาดหรือ IQ ของเขาในอนาคต! งานวิจัยล่าสุดชี้ว่า การปล่อยให้ลูกวัยเตาะแตะติดใจรสชาติของเหล่านักเก็ตหรือไส้กรอก อาจทำร้ายสมองและทำให้ความฉลาดลดลงเมื่อลูกโตขึ้นค่ะ

ช่วง 1,000 วันแรกของชีวิต เป็นช่วงเวลาที่สมองของเด็กกำลังพัฒนาอย่างก้าวกระโดดที่สุด พ่อแม่หลายคนอาจจะเคยเจอปัญหา “ลูกกินยาก” เลือกกินแต่ขนมหรือของทอด จนบางครั้งคนเป็นแม่ก็ต้องยอมใจอ่อนให้ลูกกินไส้กรอก ขนมถุง หรือบะหมี่กึ่งสำเร็จรูป เพียงเพื่อให้ลูกยอมกินข้าวบ้าง แต่ความสะดวกสบายและความใจอ่อนนี้ อาจซ่อนอันตรายที่ส่งผลกระทบต่อพัฒนาการสมองเด็กในระยะยาว วันนี้เราจะพาไปเจาะลึกงานวิจัยชิ้นใหม่ล่าสุดที่เตือนว่าทำไมการให้ลูกกินอาหารแปรรูปบ่อยถึงอันตราย พร้อมคำแนะนำในการเลือกอาหารบำรุงสมองเด็กกัน

งานวิจัยล่าสุดเตือน! “ให้ลูกกินอาหารแปรรูปบ่อย” ทำลายสมองมากกว่าที่คิด

เมื่อเดือนมกราคม ปี 2026 ที่ผ่านมา วารสารการแพทย์ชื่อดังอย่าง British Journal of Nutrition ได้ตีพิมพ์ผลงานวิจัยชิ้นสำคัญ ซึ่งเป็นการเก็บข้อมูลระยะยาวจากเด็กในโครงการ “2015 Pelotas Birth Cohort” จำนวนกว่า 3,400 คน โดยสอบถามพฤติกรรมการกินตอนเด็กอายุ 2 ขวบ และนำมาเทียบกับการทดสอบสติปัญญา (IQ) ด้วยแบบทดสอบมาตรฐาน (WISC-IV) เมื่อเด็กอายุ 6-7 ขวบ

ผลลัพธ์ที่ค้นพบถือเป็นข้อควรระวังสำหรับพ่อแม่ทุกคนค่ะ เพราะนักวิจัยพบความเชื่อมโยงที่ชัดเจนว่าพฤติกรรมการกินเป็นตัวกำหนดทิศทางสติปัญญาของเด็กได้เลย โดยคุณแม่ที่ ให้ลูกกินอาหารแปรรูปบ่อย ในช่วงอายุ 2 ขวบ จะทำให้ลูกมีระดับสติปัญญา (IQ) ต่ำกว่าเด็กที่กินอาหารตามธรรมชาติเฉลี่ยถึง 2.24 คะแนน เมื่อพวกเขาโตขึ้นและเข้าสู่ช่วงวัย 6-7 ขวบ

ที่น่าตกใจไปกว่านั้นคือ หากเด็กคนไหนมีความเปราะบางทางสุขภาพอยู่แล้ว เช่น มีภาวะน้ำหนักน้อยกว่าเกณฑ์ หรือส่วนสูงต่ำกว่ามาตรฐานตั้งแต่แรกเกิด หากครอบครัวยังให้ลูกกินอาหารแปรรูปบ่อยซ้ำเข้าไปอีก ผลกระทบต่อสมองจะยิ่งรุนแรงขึ้น โดยคะแนน IQ อาจลดลงได้ถึง 4.78 คะแนน ซึ่งตัวเลขระดับนี้ส่งผลอย่างมากต่อความสามารถในการเรียนรู้ การแก้ปัญหา และสมาธิของเด็กเมื่อเข้าโรงเรียนค่ะ

“อาหารแปรรูปขั้นสูง” (Ultra-Processed Foods) คืออะไร? ทำไมถึงทำร้ายสมอง

หลายคนอาจจะสงสัยว่า อาหารแปรรูป อันตราย ขนาดนั้นเลยหรือ? แล้วอะไรบ้างที่จัดอยู่ในกลุ่มนี้ อาหารแปรรูปขั้นสูงคืออาหารที่ผ่านกระบวนการทางอุตสาหกรรมหลายขั้นตอน มีการเติมแต่งรสชาติ สี กลิ่นสังเคราะห์ สารกันบูด และมักจะอุดมไปด้วยน้ำตาล โซเดียม และไขมันเลว (Trans Fat) แต่กลับแทบไม่มีวิตามินหรือแร่ธาตุที่ร่างกายต้องการเลย

เช็กลิสต์อาหารแปรรูปที่แม่ๆ ควรระวัง

• ไส้กรอก แฮม โบโลน่า เบคอน เนื้อสัตว์แปรรูปต่างๆ
• นักเก็ตแช่แข็ง เฟรนช์ฟรายส์สำเร็จรูป
• บะหมี่กึ่งสำเร็จรูป อาหารกล่องแช่แข็ง
• ขนมขบเคี้ยว ขนมถุง บิสกิต คุกกี้รสหวานจัด
• เยลลี่ ลูกอม ช็อกโกแลตราคาถูกที่ใช้น้ำมันพืชแทนเนยโกโก้
• น้ำอัดลม น้ำผลไม้กล่องที่มีน้ำตาลสูง

ทำไม IQ ถึงลดลง? 

ผู้วิจัยอธิบายว่า สมองของเด็กวัยนี้ต้องการสารอาหารไปสร้างโครงสร้างสมอง เมื่อคุณแม่ ให้ลูกกินอาหารแปรรูปบ่อย พวกเขาจะอิ่มและกินอาหารที่มีประโยชน์ได้น้อยลง ทำให้สมองขาดแคลนสารอาหารสำคัญอย่าง ธาตุเหล็ก สังกะสี และไขมันดี นอกจากนี้ สารปรุงแต่งและน้ำตาลปริมาณมหาศาลในอาหารแปรรูป ยังทำให้เกิดภาวะอักเสบในร่างกาย และไปรบกวนการทำงานของ “แกนลำไส้-สมอง” (Gut-Brain Axis) ซึ่งเป็นการสื่อสารกันระหว่างแบคทีเรียในลำไส้กับสมอง เมื่อลำไส้มีแบคทีเรียที่ไม่ดีสะสม สมองก็จะพัฒนาได้ไม่เต็มที่นั่นเองค่ะ

เช็กลิสต์ สารอาหารบำรุงสมอง ที่ช่วยเพิ่ม IQ ให้ลูก

เมื่อรู้ถึงผลเสียแล้ว เรามาดูทางแก้กันดีกว่าค่ะ การลดพฤติกรรมให้ลูกกินอาหารแปรรูปบ่อย และหันมาเลือกอาหารที่ถูกต้องคือวิธีเพิ่ม IQ เด็กที่ดีและเป็นธรรมชาติที่สุด

1. โอเมก้า 3 (DHA และ EPA) – ฮีโร่สร้างเซลล์สมอง

สมองของเด็กมีไขมันเป็นส่วนประกอบหลักกว่า 60% และ DHA คือไขมันที่สำคัญที่สุด ช่วยกระตุ้นการสร้างปลอกหุ้มเส้นประสาท ทำให้สมองสั่งการและเรียนรู้ได้ไว

พบมากใน: ปลาทะเลน้ำลึก (ปลาแซลมอน ปลาทูน่า) แต่ถ้าอยากประหยัด ปลาไทยอย่าง ปลาทู ปลาดุก หรือปลานิล ก็มีโอเมก้า 3 สูงไม่แพ้กันค่ะ

2. ธาตุเหล็ก – ขนส่งออกซิเจนไปเลี้ยงสมอง

เด็กวัยเตาะแตะที่ขาดธาตุเหล็กจะมีอาการซึม สมาธิสั้น และเรียนรู้ช้า เพราะสมองได้รับออกซิเจนไม่เพียงพอ

พบมากใน: ตับหมู ตับไก่ เลือดหมู เนื้อสัตว์แดง ไข่แดง และผักใบเขียวเข้ม (ควรทานคู่กับผลไม้ที่มีวิตามินซี เช่น ส้ม เพื่อให้ดูดซึมธาตุเหล็กได้ดีขึ้น)

3. โคลีน (Choline) – ตัวช่วยเรื่องความจำ

โคลีนเป็นสารตั้งต้นของสารสื่อประสาทที่เกี่ยวข้องกับความจำและการควบคุมกล้ามเนื้อ

พบมากใน: ไข่ไก่ (โดยเฉพาะไข่แดง) นมวัว ถั่วเหลือง และเนื้อสัตว์

4. สังกะสี (Zinc) – คุมการทำงานของระบบประสาท

สังกะสีช่วยในการแบ่งเซลล์และการเจริญเติบโตของร่างกายและสมอง หากขาดสังกะสีเด็กมักจะแคระแกร็นและพัฒนาการช้า

พบมากใน: หอยนางรม เนื้อสัตว์ไม่ติดมัน ถั่วต่างๆ และเมล็ดฟักทอง

5. โพรไบโอติกส์ (Probiotics) – ดูแลลำไส้ ส่งผลดีถึงสมอง

เพื่อดูแล “แกนลำไส้-สมอง” ให้ทำงานได้อย่างสมดุล เราต้องเติมจุลินทรีย์ชนิดดีเข้าไปในลำไส้ของลูก

พบมากใน: โยเกิร์ต หรือนมเปรี้ยว (แต่ข้อนี้แม่ๆ ต้องระวัง! ควรเลือกสูตรรสธรรมชาติที่ไม่มีน้ำตาลแฝง หรือมีน้ำตาลน้อยที่สุดนะคะ)

ทริคเด็ด! รับมือ “วัยทอง 2 ขวบ” ให้ห่างไกลอาหารแปรรูป

การรู้ทฤษฎีนั้นง่าย แต่การบังคับให้เด็กวัย 2 ขวบ หรือช่วง “Terrible Twos” ยอมกินผักและปลาเป็นเรื่องที่ท้าทายมาก ลองนำทริคเหล่านี้ไปปรับใช้ดูนะคะ

• ค่อยๆ ปรับ ไม่หักดิบ

หากลูกติดไส้กรอกไปแล้ว อย่าเพิ่งงดทันทีจนลูกงอแง ลองเปลี่ยนจากไส้กรอกอุตสาหกรรม มาเป็นเมนูโฮมเมดที่แม่ทำเอง เช่น อกไก่ปั่นผสมผักนึ่ง นำมาปั้นเป็นรูปทรงสนุกๆ คล้ายนักเก็ต แล้วนำไปอบหรือทอดในหม้อทอดไร้น้ำมันแทน

• ซ่อนผักให้เนียน

สำหรับเด็กที่ไม่ยอมกินผัก ลองนำผักใบเขียว แครอท หรือฟักทอง ไปปั่นละเอียดผสมในไข่เจียว ซุป หรือซอสพาสต้า เพื่อให้เขาได้รับสารอาหารโดยไม่รู้ตัว

• สร้างบรรยากาศบนโต๊ะอาหาร

อาหารเด็ก 2 ขวบ ไม่ได้สำคัญแค่สิ่งที่กิน แต่รวมถึง “วิธีการกิน” ด้วย ชวนลูกมีส่วนร่วมในการเตรียมอาหารง่ายๆ เช่น ล้างผัก จัดจาน จะช่วยให้เขารู้สึกภูมิใจและอยากกินฝีมือตัวเองมากขึ้น

• ทำเป็นตัวอย่างให้ลูกเห็น

เด็กวัยนี้เรียนรู้จากการเลียนแบบ หากพ่อแม่นั่งกินขนมถุงและน้ำอัดลมให้เห็น ลูกย่อมอยากกินตาม ดังนั้น พ่อแม่เองก็ต้องปรับพฤติกรรมการกินให้เป็นแบบอย่างที่ดีด้วยค่ะ

เริ่มต้นใหม่ได้เสมอ เพื่ออนาคตของลูก

แม้งานวิจัยจะชี้ให้เห็นถึงความน่ากลัวของการให้ลูกกินอาหารแปรรูปบ่อยที่ส่งผลต่อระดับ IQ แต่นั่นไม่ได้หมายความว่าหากคุณแม่เคยเผลอให้ลูกกินไปแล้ว โลกจะพังทลายนะคะ ร่างกายและสมองของเด็กมีความยืดหยุ่นสูงมาก หากเราเริ่มต้นปรับเปลี่ยนเมนูอาหารให้ดีต่อสุขภาพตั้งแต่วันนี้ สมองของเขาก็พร้อมที่จะซ่อมแซมและพัฒนาต่อได้อย่างเต็มศักยภาพแน่นอนค่ะ

บทความอื่นๆ ที่น่าสนใจ

20 กิจกรรมพัฒนาสมองลูกน้อย ปลดล็อคพลังสมองลูกวัยเตาะแตะ

รู้ไว้ให้ชัวร์! ยาสีฟันมีฟลูออไรด์ ทำเด็ก IQ ต่ำลง จริงไหม?

ข้อดี และ ข้อเสียของการให้ลูกเข้าโรงเรียนเตรียมอนุบาล

อ้างอิง

• Dietary patterns at age 2 and cognitive performance at ages 6-7: an analysis of the 2015 Pelotas Birth Cohort (Brazil), Cambridge University Press
  https://www.cambridge.org/core/journals/british-journal-of-nutrition/article/dietary-patterns-at-age-2-and-cognitive-performance-at-ages-67-an-analysis-of-the-2015-pelotas-birth-cohort-brazil/50AACC89FD2F6D6B8EA6D21B556E5A90

• 10 Tips for Parents of Picky Eaters, HealthyChildren.org
  https://www.healthychildren.org/English/ages-stages/toddler/nutrition/Pages/Picky-Eaters.aspx

• How do I help my picky eater try more healthy foods?, HealthyChildren.org
  https://www.healthychildren.org/English/tips-tools/ask-the-pediatrician/Pages/How-Do-I-Help-My-Picky-Eater-Try-More-Foods.aspx

• เอกสารเผยแพร่ โภชนาการและอาหารตามวัย: โภชนาการเด็กอายุ 1-3 ปี, สำนักโภชนาการ กรมอนามัย
  https://nutrition2.anamai.moph.go.th/th/anamai-media/198415