คุณแม่เคยเจอไหมคะ? ลูกวัย 2 ขวบที่อยู่ดี ๆ ก็กรีดร้องเสียงดังกลางห้าง นอนดิ้นกับพื้นไม่หยุดจนแม่ทั้งเหนื่อยทั้งอาย นี่แหละค่ะที่เรียกว่า “Terrible Two” หรือวัยทอง 2 ขวบสุดโหดที่พ่อแม่หลายคนกลัว แต่จริง ๆ แล้วนี่เป็นขั้นตอนปกติของพัฒนาการเด็ก และสิ่งสำคัญที่สุดคือการหาว่า วิธีสื่อสารกับลูกวัย 2 ขวบ ที่เหมาะสมควรทำอย่างไร เพื่อช่วยให้ลูกค่อย ๆ ผ่านวัยนี้ไปได้นั่นเองค่ะ
Terrible Two คืออะไร? ทำไมลูกวัยนี้งอแงบ่อย
ก่อนจะหาวิธีรับมือ เรามาทำความเข้าใจกันก่อนว่า Terrible Two หมายถึงอะไร?
Terrible Two คือคำที่ใช้เรียกช่วงวัยประมาณ 2 ขวบที่เด็กเริ่มแสดงความเป็นตัวของตัวเอง แต่ยังควบคุมอารมณ์และสื่อสารได้ไม่ดีพอ ทำให้เกิดพฤติกรรมอย่างกรีดร้อง ล้มลงกับพื้น หรือสะบัดตัวเวลาไม่พอใจ ซึ่งจริง ๆ แล้วถือว่าเป็นการสื่อสารรูปแบบหนึ่งของเด็กวัยนี้
งานวิจัยจาก University of Wisconsin พบว่า เด็กวัย 2 ขวบมีอาการ tantrum ได้เฉลี่ยวันละ 1–3 ครั้ง และมากถึง 20% ของเด็กอาจงอแงมากกว่านั้น การเข้าใจว่ามันคือเรื่องปกติ จะช่วยให้พ่อแม่เลือก วิธีสื่อสารกับลูกวัย 2 ขวบ ได้อย่างมีสติและใจเย็นขึ้น
ทำไมลูกวัยเตาะแตะถึงโวยวาย?
หลายแม่อาจเผลอคิดว่าลูกดื้อ แต่จริง ๆ แล้วสาเหตุหลักมาจากพัฒนาการที่ยังไม่สมบูรณ์ในหลายด้าน
- ด้านพัฒนาการสมอง สมองส่วน prefrontal cortex ที่ควบคุมอารมณ์และเหตุผลยังพัฒนาไม่เต็มที่ เด็กจึงยังจัดการความโกรธหรือความผิดหวังไม่ได้
- ด้านภาษา เด็กวัยนี้พูดไม่ได้ตามที่คิด การสื่อสารยังจำกัด จึงรู้สึกหงุดหงิดง่ายเมื่อตัวเองไม่ถูกเข้าใจ
- ด้านอารมณ์ ลูกเริ่มรู้จักคำว่า “อยากทำเอง” แต่เมื่อถูกขัดใจ ก็ยังไม่รู้วิธีจัดการความรู้สึก
- ตัวกระตุ้นภายนอก หิว ง่วง เหนื่อย ถูกแย่งของเล่น หรือเจอสิ่งเร้ามากเกินไป
เมื่อคุณแม่เข้าใจที่มาของพฤติกรรมเหล่านี้ ก็จะมองเห็นว่าการหาวิธีจัดการไม่ใช่การดุ แต่คือการหาวิธีสื่อสารกับลูกวัย 2 ขวบ ให้เขารู้ว่าความรู้สึกของเขามีคุณค่าและได้รับการรับฟังค่ะ
เข้าใจลูก: เด็กไม่ได้ “ตั้งใจงอแง”
อีกสิ่งที่แม่ ๆ ควรจำขึ้นใจคือ ลูกวัยนี้ ไม่ได้ตั้งใจงอแงเพื่อกวนใจแม่นะคะ
ทฤษฎี Attachment Theory ของ Bowlby อธิบายว่า เด็กเล็กต้องการความใกล้ชิดและการตอบสนองจากผู้เลี้ยงดูเพื่อสร้างความปลอดภัย ดังนั้น การงอแงคือ “การขอความช่วยเหลือ” ไม่ใช่ “การแกล้ง”
งานวิจัยจาก AAP (HealthyChildren.org) ยังยืนยันว่า tantrum เป็นส่วนหนึ่งของพัฒนาการปกติ และไม่ได้สะท้อนถึงปัญหาทางพฤติกรรม ดังนั้น วิธีสื่อสารกับลูกวัย 2 ขวบ ที่ดีที่สุดคือการแสดงความเข้าใจ ไม่ใช่การตำหนิ
วิธีสื่อสารกับลูกวัย 2 ขวบ เวลางอแง
มาถึงหัวใจของบทความแล้วค่ะ แม่ ๆ หลายคนอยากรู้ว่าเวลาลูกงอแง เราควรพูดหรือทำอย่างไรดี
วิธีสื่อสารกับลูกวัย 2 ขวบ เวลางอแง |
|
| อยู่ใกล้และตั้งชื่ออารมณ์ให้ลูก | ใช้เทคนิค Emotion labeling ช่วยให้ลูกค่อย ๆ รู้จักชื่ออารมณ์และเรียนรู้วิธีควบคุมอารมณ์ เช่น “แม่รู้ว่าหนูโกรธนะ” |
| ใช้คำพูดสั้น ๆ และชัดเจน | เด็กวัยนี้สมาธิสั้น ฟังคำยาว ๆ ไม่เข้าใจ ควรพูดตรง ๆ เช่น “เหนื่อยใช่ไหมลูก” |
| อย่าตะโกนกลับ | เสียงดังยิ่งทำให้ลูกตื่นตระหนก งานวิจัยของ Cleveland Clinic ชี้ว่าเสียงเบา ๆ ช่วยให้เด็กสงบง่ายขึ้น |
| ให้ตัวเลือก | เป็นวิธีสื่อสารกับลูกวัย 2 ขวบ ที่ลดการปะทะและทำให้เขารู้สึกมีสิทธิ์เลือก เช่น “หนูอยากใส่เสื้อสีแดงหรือฟ้า” |
| ชมเชยเมื่อสงบ |
การเสริมแรงเชิงบวกทำให้พฤติกรรมที่ดีเกิดซ้ำ เช่น “แม่ภูมิใจที่หนูหยุดร้องได้” |
เทคนิคป้องกันไม่ให้เกิด tantrum บ่อย
ป้องกันไว้ดีกว่ามาแก้ตอนลูกงอแงกลางห้าง วิธีต่อไปนี้ช่วยลดโอกาสการงอแงได้มาก
- มีกิจวัตรประจำวันชัดเจน: ข้อมูลจาก CDC ชี้ว่า เด็กที่นอนเต็มอิ่ม กินอิ่ม จะงอแงน้อยกว่า
- วางแผนล่วงหน้า: เลือกเวลาพาลูกออกไปข้างนอกตอนที่เขาพักผ่อนเพียงพอแล้ว
- ใช้คำพูดเชิงบวก: เช่น “เดินเบา ๆ” แทน “อย่าวิ่ง”
- ให้ลูกได้เลือกเรื่องเล็ก ๆ: ลดการรู้สึกว่าถูกบังคับ
- เลี่ยงสิ่งล่อใจ: เช่น ถ้าไม่อยากให้ขอขนม ก็อย่าพาเข้าร้านขนม
เมื่ออาละวาดแล้ว ควรทำอย่างไร?
ถึงแม้แม่จะเตรียมมาดีแค่ไหน แต่อาการงอแงก็ยังเกิดได้ ลองใช้วิธีต่อไปนี้ในการรับมือเมื่อลูกอาละวาด
- ตรวจสอบความปลอดภัยก่อน: ย้ายลูกไปที่ปลอดภัย
- อยู่ใกล้ ๆ อย่างเงียบ ๆ: ให้เขามีพื้นที่สงบ
- ใช้ time-in มากกว่า time-out: สำหรับเด็กเล็ก การนั่งอยู่กับลูกจนกว่าจะสงบ ดีกว่าการแยกออกไป
- ใช้ time-out อย่างเหมาะสม: เช่น 2 นาทีสำหรับเด็กวัย 2 ขวบ
- คุยหลังสงบ: อธิบายสั้น ๆ ว่าพฤติกรรมไหนไม่เหมาะสม แล้วกอดลูก
ทั้งหมดนี้คือ วิธีสื่อสารกับลูกวัย 2 ขวบที่ไม่ใช่แค่การควบคุม แต่ยังช่วยให้ลูกเรียนรู้เรื่องอารมณ์ไปพร้อมกันอีกด้วย
เมื่อไรที่ต้องพาลูกไปพบแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญ
ส่วนใหญ่เด็กจะค่อย ๆ งอแงน้อยลงเมื่ออายุเกิน 3 ปี แต่ถ้ามีสัญญาณเหล่านี้ ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญนะคะ
- tantrum รุนแรงทุกวัน
- ลูกทำร้ายตัวเองหรือผู้อื่น
- ยังอาละวาดหนักเกินอายุ 4 ปี
- พัฒนาการด้านภาษา/สังคมล่าช้า ไม่สบตา หรือพูดน้อย อาจต้องตรวจคัดกรอง ภาวะออทิสติก หรือ สมาธิสั้น ADHD
แม่ ๆ อย่ามองว่า Terrible Two คือ “วัยแย่ ๆ” ของลูก แต่ให้คิดว่ามันคือโอกาสที่ลูกกำลังเรียนรู้เรื่องอารมณ์และการสื่อสาร ทุกครั้งที่ลูกงอแง คือโอกาสที่แม่จะได้ใช้ วิธีสื่อสารกับลูกวัย 2 ขวบที่อบอุ่น อดทน และเต็มไปด้วยความเข้าใจ ความสม่ำเสมอและความรักของแม่ คือสิ่งที่ช่วยให้ลูกค่อย ๆ ผ่านช่วงวัยนี้ไปได้อย่างมั่นคงค่ะ
แหล่งอ้างอิง
- Raising Children Network. Tantrums
- Mayo Clinic. Temper tantrums in toddlers
- American Academy of Pediatrics. Temper Tantrums – HealthyChildren.org
- CDC. Positive Parenting Tips for Toddlers
- Cleveland Clinic. Temper Tantrums in Toddlers
- Harvard University – Center on the Developing Child. Emotional Development