คนท้อง อัลตร้าซาวด์กี่ครั้ง ตอนไหนบ้าง ครั้งแรกกี่สัปดาห์

การอัลตราซาวด์เป็นเครื่องมือทางการแพทย์สำคัญที่ใช้คลื่นเสียงความถี่สูงตรวจประเมินพัฒนาการ คัดกรองความผิดปกติ และติดตามสุขภาพของทารกในครรภ์อย่างใกล้ชิด ช่วยให้คุณแม่มั่นใจตลอดระยะเวลาการตั้งครรภ์ บทความนี้จะช่วยไขข้อข้องใจ คนท้อง อัลตร้าซาวด์ กี่ครั้งตลอดการตั้งครรภ์ เริ่มตรวจครั้งแรกกี่สัปดาห์ พร้อมเจาะลึกแต่ละช่วงตรวจดูอะไรบ้าง เพื่อพัฒนาการและสุขภาพที่ดีของลูกในครรภ์

สรุปสั้นๆ

คุณแม่ครรภ์ปกติทั่วไป: จะได้รับการอัลตราซาวด์ประมาณ 1–2 ครั้ง ตลอดการตั้งครรภ์
อัลตราซาวด์ครั้งแรกทำได้ตั้งแต่อายุครรภ์ 7–8 สัปดาห์ หรือใกล้ 12 สัปดาห์: เพื่อยืนยันตำแหน่งของถุง การตั้งครรภ์และคำนวณอายุครรภ์เพื่อกำหนดวันคลอด
ช่วงอายุครรภ์ 18–22 สัปดาห์: เป็นช่วงสำคัญที่สุดในการทำ Anatomy Scan ตรวจเช็กอวัยวะและระบุเพศ
อัลตราซาวด์ใช้คลื่นเสียง: ไม่ใช่รังสี จึงมีความปลอดภัยสูง ไม่เป็นอันตรายต่อทารกในครรภ์

คนท้องต้องอัลตร้าซาวด์กี่ครั้ง? อัลตร้าซาวด์ครั้งแรก กี่สัปดาห์

คุณแม่ที่มีภาวะตั้งครรภ์ปกติโดยทั่วไปจะตรวจอัลตราซาวด์ประมาณ 1–2 ครั้ง (ไตรมาสแรกและไตรมาสที่สอง) แต่หากมีภาวะเสี่ยงสูง ตั้งครรภ์แฝด สงสัยว่าทารกโตช้าหรือทารกตัวใหญ่กว่าปกติ หรือมีภาวะแทรกซ้อน แพทย์จะนัดตรวจบ่อยขึ้นตามความจำเป็น

อัลตราซาวด์ครั้งแรก กี่สัปดาห์

ทำได้ช่วง 7–8 สัปดาห์ (มักตรวจทางช่องคลอด) หรือช่วง 12 สัปดาห์ เพื่อยืนยันการตั้งครรภ์ ตรวจอัตราการเต้นของหัวใจ ตรวจหาครรภ์แฝด และคำนวณกำหนดคลอดที่แม่นยำ

อัลตร้าซาวด์แต่ละครั้ง ดูอะไรบ้าง?

ไตรมาสแรก (5–14 สัปดาห์)

5–6 สัปดาห์: ดูถุงการตั้งครรภ์ หัวใจเริ่มเต้น และวินิจฉัยแยกภาวะท้องนอกมดลูก
7–10 สัปดาห์: เห็นตัวทารกชัดขึ้นและเห็นถุงไข่แดง (Yolk sac)
11–14 สัปดาห์: เห็นส่วนหัว ลำตัว แขน ขา ตรวจความหนาของเนื้อเยื่อหลังคอ (NT) ดูกระดูกจมูก กระดูกสันหลัง ผนังหน้าท้อง และประเมินความเสี่ยงครรภ์เป็นพิษ

ไตรมาสที่สอง (16–22 สัปดาห์ – Anatomy Scan)

ตรวจความสมบูรณ์ของอวัยวะอย่างละเอียด เช่น สมอง หัวใจ 4 ห้อง หน้าตาและริมฝีปาก กระดูกสันหลัง แขน ขา นิ้วมือ ใบหน้า รวมถึงระบุเพศ ตรวจตำแหน่งรก และปริมาณน้ำคร่ำ

ไตรมาสที่สาม (22–32 สัปดาห์ขึ้นไป)

ติดตามการเจริญเติบโต ประเมินน้ำหนัก เช็กท่าทางทารก ตรวจการไหลเวียนเลือด (Doppler ultrasound) ปริมาณน้ำคร่ำ และติดตามความผิดปกติที่อาจปรากฏช่วงท้าย

อัลตร้าซาวด์ 2, 3, 4 มิติ ต่างกันยังไง? เลือกแบบไหนดี?

อัลตร้าซาวด์ 2 มิติ (2D): ภาพตัดขวางสีขาวดำ เป็นมาตรฐานหลักที่แพทย์ใช้ตรวจอวัยวะภายใน ประเมินขนาดตัว หัวใจ สมอง และความสมบูรณ์ของทารก
อัลตร้าซาวด์ 3 มิติ (3D): ประมวลผลจากภาพ 2D เป็นภาพสามมิติคล้ายภาพถ่าย เห็นโครงสร้างภายนอก เช่น ใบหน้า นิ้วมือ และโครงสร้างกระดูกชัดเจนขึ้น
อัลตร้าซาวด์ 4 มิติ (4D): แสดงผลภาพ 3D แบบเคลื่อนไหวเรียลไทม์ ทำให้เห็นพฤติกรรมทารก เช่น ยิ้ม หาว หรือขยับแขนขา

เลือกแบบไหนดี?

สำหรับการตรวจสุขภาพทั่วไป 2 มิติ ถือว่าเพียงพอและเป็นมาตรฐาน หากแพทย์ต้องการดูรอยโรคเฉพาะจุดจะใช้ 3D/4D ร่วมด้วย สำหรับ 4D เพื่อเก็บภาพความประทับใจและความทรงจำ แนะนำทำช่วง 26–32 สัปดาห์ เมื่อทารกมีไขมันสะสมและน้ำคร่ำเหมาะสม

อัลตร้าซาวด์บ่อย อันตรายไหม? ส่งผลต่อลูกในครรภ์หรือเปล่า?

การทำอัลตราซาวด์ใช้ คลื่นเสียงความถี่สูง สะท้อนกลับมาสร้างภาพ ไม่มีการใช้รังสี จึงมีความปลอดภัยสูงและไม่มีผลข้างเคียงที่เป็นอันตราย อย่างไรก็ตาม ทางการแพทย์แนะนำให้ตรวจเมื่อมีข้อบ่งชี้และอยู่ภายใต้คำแนะนำของแพทย์เท่านั้น หลีกเลี่ยงการตรวจเพื่อถ่ายภาพที่ระลึกโดยไม่มีความจำเป็น

ถ้าอัลตร้าซาวด์แล้วน้ำหนักลูกน้อยกว่าเกณฑ์ ต้องทำอย่างไร?

หากพบว่าทารกตัวเล็กกว่าเกณฑ์ แพทย์จะนัดตรวจติดตามอย่างใกล้ชิด และอาจตรวจเพิ่มเติม เช่น ใช้ Doppler Ultrasound วัดการไหลเวียนเลือด ตรวจปริมาณน้ำคร่ำ การทำงานของรก หรือทำ Biophysical Profile (BPP) เพื่อวางแผนการดูแล ด้านคุณแม่ควรรับประทานอาหารที่มีประโยชน์ พักผ่อนให้เพียงพอ และมาตรวจตามนัดอย่างเคร่งครัด

การเตรียมตัวก่อนไปอัลตร้าซาวด์ เพื่อให้เห็นภาพลูกชัดเจนที่สุด?

การดื่มน้ำและพักผ่อน: ดื่มน้ำเปล่าอย่างน้อยวันละ 2 ลิตร ล่วงหน้า 1 สัปดาห์ (โดยเฉพาะการตรวจ 4D) ช่วยให้ปริมาณน้ำคร่ำเหมาะสม ภาพจะชัดเจนขึ้น และควรนอนหลับให้เพียงพอ 6–8 ชั่วโมง
การเตรียมปัสสาวะ: การตรวจทางหน้าท้องในอายุครรภ์น้อยๆ แพทย์อาจให้อั้นปัสสาวะเพื่อให้กระเพาะปัสสาวะดันมดลูกขึ้นมา แต่ถ้าอายุครรภ์มากแล้วหรือตรวจทางช่องคลอด ไม่จำเป็นต้องอั้นปัสสาวะ
การแต่งกายและเวลา: สวมเสื้อผ้าที่สวมใส่สบาย ลุกนวดตัวง่าย และควรเผื่อเวลาตรวจประมาณ 30–45 นาที กรณีทารกหันหลังหรือเอามือบังหน้า

FAQ: คำถามคุณแม่ที่พบบ่อยเกี่ยวกับ อัลตร้าซาวด์ คนท้อง

Q1: อัลตร้าซาวด์ 4 – 5 สัปดาห์ เจอไหม?

A: ที่อายุครรภ์ 5 สัปดาห์ จะเริ่มเห็นถุงการตั้งครรภ์ (Gestational sac) เป็นวงสีดำเล็ก ๆ ในโพรงมดลูก แต่ยังมองไม่เห็นตัวทารก เห็นการเต้นของหัวใจทารกแล้ว

Q2: อัลตร้าซาวด์ 10 สัปดาห์ เห็นอะไร?

A: ช่วง 7–10 สัปดาห์ ทารกจะโตขึ้นจนเห็นเป็นรูปร่างชัดเจน และมองเห็นถุงไข่แดง (Yolk sac) อยู่ใกล้ๆ ตัวทารก

Q3 อัลตร้าซาวด์ 5 เดือน / 20 สัปดาห์ ดูอะไรบ้าง?

A: ช่วง 18–20 สัปดาห์เป็นการตรวจ Anatomy Scan ตรวจเช็กอวัยวะครบถ้วน ทั้งสมอง หัวใจ ลิ้นหัวใจ แขน ขา นิ้วมือ กระดูกสันหลัง อวัยวะในท้อง ตำแหน่งรก ปริมาณน้ำคร่ำ และสามารถระบุเพศได้

Q2: ผลอัลตร้าซาวด์บอกเพศลูกผิดได้ไหม มีโอกาสมากน้อยแค่ไหน?

A: มีโอกาสคลาดเคลื่อนได้ หากทารกอยู่ในท่าทางที่ไม่เหมาะสม เช่น นอนหนีบขา เอามือบัง หรือคุณแม่มีผนังหน้าท้องหนา ทำให้แพทย์มองเห็นอวัยวะเพศไม่ชัดเจน

การตรวจอัลตราซาวด์เป็นเทคโนโลยีที่ปลอดภัยและมีประสิทธิภาพในการติดตามการเจริญเติบโตและคัดกรองความผิดปกติของทารก การเข้าใจจุดประสงค์ในแต่ละช่วงและการเตรียมตัวอย่างถูกต้อง จะช่วยให้การตรวจได้ผลลัพธ์ที่ชัดเจนที่สุดเพื่อสุขภาพที่ดีของทารกในครรภ์

บทความโดย พญ. มาริสา ทศมาศวรกุล

สูติ-นรีแพทย์ โรงพยาบาลรามคำแหง 2

บทความอื่นๆ ที่น่าสนใจ

คนท้องกินยาพาราได้ไหม? พร้อมวิธีบรรเทาอาการปวดหัวที่คุณแม่ต้องรู้

กลืนน้ำตาลคนท้อง ต้องทำอย่างไร หมอแนะวิธีเตรียมตัว

แหล่งอ้างอิง

โรงพยาบาลรามคำแหง. การตรวจอัลตราซาวด์ 4 มิติ ติดตามการเจริญเติบโตทุกช่วงอายุครรภ์.
Mayo Clinic. Fetal Ultrasound: Overview, Schedule, and Safety.
Cleveland Clinic. Ultrasound in Pregnancy: What to Expect, Schedule & Results.

บทความอัปเดตล่าสุด ตุลาคม 2569