ทำความรู้จัก "สัตว์เลือดเย็น" บทเรียนพื้นฐานที่ลูกวัยเรียนต้องรู้

สัตว์เลือดเย็น เป็นสัตว์ที่จะรักษาอุณหภูมิของร่างกายด้วยการดูดซับความอบอุ่นจากสิ่งแวดล้อม การปรับตัวนี้ช่วยให้สัตว์เลือดเย็นสามารถเจริญเติบโตได้ในสภาพอากาศ และถิ่นที่อยู่ที่มีความหลากหลาย แต่ก็สามารถส่งผลที่ไม่คาดคิดได้เช่นกัน วันนี้เราจะมาทำความรู้จักข้อมูลทั่วไปของสัตว์เลือดเย็น สำหรับเป็นความรู้นอกห้องเรียนของเด็กวัยเรียนกัน

ทำความรู้จัก สัตว์เลือดเย็น หมายถึงอะไร ?

สัตว์เลือดเย็น หรือที่เรียกว่า Poikilothermic animals หรือ Cold-blooded animals เป็นสัตว์ที่อุณหภูมิของร่างกายจะถูกกำหนดโดยอุณหภูมิของสิ่งแวดล้อมเป็นส่วนใหญ่ ซึ่งแตกต่างจากสัตว์เลือดอุ่น ซึ่งรักษาอุณหภูมิของร่างกายให้คงที่ สัตว์เลือดเย็นจะมีอุณหภูมิร่างกายที่ผันผวนมากขึ้นอยู่กับสภาพแวดล้อม นอกจากนี้ สัตว์เลือดเย็นไม่สามารถสร้างความร้อนในร่างกายได้เอง และต้องพึ่งพาแหล่งความร้อนภายนอก เพื่อควบคุมอุณหภูมิของร่างกายสัตว์เลือดเย็น ได้แก่ สัตว์เลื้อยคลาน สัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก ปลา และแมลง เป็นต้น พวกมันแตกต่างจากสัตว์เลือดอุ่น เช่น นก และสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมทั่วไป ที่สามารถผลิตความร้อนในร่างกายได้เอง สัตว์เลือดเย็นมักจะเคลื่อนไหวช้ากว่า และเคลื่อนไหวน้อยกว่าในอุณหภูมิที่เย็นกว่า

โดยทั่วไปแล้วพวกมันจะไม่ทำร้ายมนุษย์ แต่อาจต้องระวังงูบางชนิดจะมีพิษ และอาจเป็นอันตรายได้หากไม่ระวัง หรือในสถานการณ์ที่สัตว์เลือดเย็นรู้สึกว่าตนเองมีภัย หรือแมลงบางชนิดที่อาจกัด หรือต่อยได้

บทความที่เกี่ยวข้อง : สัตว์เลือดอุ่น คืออะไร คนอย่างเราเลือดอุ่นไหม วัยเรียนอ่านเร็ว

ลักษณะทั่วไปของสัตว์เลือดเย็น

สัตว์เลือดเย็น มีลักษณะสำคัญบางประการที่ทำให้พวกมันแตกต่างจากสัตว์เลือดอุ่น สิ่งมีชีวิตเหล่านี้ไม่สามารถรักษาอุณหภูมิภายในร่างกายให้คงที่ได้ ดังนั้นพวกมันจึงต้องพึ่งพาแหล่งพลังงานภายนอกเพื่อควบคุมความร้อนในร่างกาย เป็นผลให้มีการใช้งานมากที่สุด เมื่ออุณหภูมิภายนอกร้อนที่สุด สัตว์เลือดเย็นมีแนวโน้มที่จะมีการเผาผลาญที่ช้ากว่า เนื่องจากร่างกายของพวกมันไม่ต้องทำงานหนักเพื่อควบคุมอุณหภูมิ ส่งผลให้พวกมันมักจะมีขนาดเล็กลง เนื่องจากการมีรูปร่างที่ใหญ่ขึ้นย่อมต้องใช้พลังงานมากกว่าในการบำรุงรักษาสภาพร่างกายนั่นเอง

วิดีโอจาก : Birdyard Channel

ข้อได้เปรียบของสัตว์เลือดเย็น

สัตว์เลือดเย็นมีข้อดีกว่าสัตว์เลือดอุ่นหลายประการ ที่ชัดเจนที่สุด คือ พวกมันไม่ต้องการอาหารมากเท่ากับสัตว์เลือดอุ่นเพื่อรักษาอุณหภูมิของร่างกาย ซึ่งหมายความว่าสัตว์เลือดเย็นสามารถอยู่รอดได้ในสภาพแวดล้อมที่อยู่อย่างลำบากได้ดีกว่าสัตว์เลือดอุ่น นอกจากนี้ สัตว์เลือดเย็นมักจะมีอายุขัยที่ยืนยาวกว่าสัตว์เลือดอุ่น เนื่องจากเมตาบอลิซึมที่ช้ากว่า (กระบวนการเผาผลาญพลังงาน) และต้องการพลังงานต่ำทำให้พวกมันสามารถมีชีวิตอยู่ได้นานกว่ามาก และข้อสุดท้าย สัตว์เลือดเย็นมีความต้านทานต่อโรคได้ดีกว่าสัตว์เลือดอุ่น เนื่องจากอุณหภูมิของร่างกายที่ต่ำกว่าจะป้องกันไม่ให้เชื้อโรคแพร่พันธุ์ได้อย่างรวดเร็ว

จุดอ่อนของสัตว์เลือดเย็น

สัตว์เลือดเย็นเป็นสัตว์ที่สามารถควบคุมอุณหภูมิของร่างกายโดยการปรับให้เข้ากับสภาพแวดล้อมโดยรอบ แม้ว่าการปรับตัวนี้จะให้ข้อดีหลายประการ แต่ก็มีข้อเสียบางประการเช่นกัน ตัวอย่างเช่น

สัตว์เลือดเย็นไม่สามารถควบคุมอุณหภูมิร่างกายได้ ดังนั้นประสิทธิภาพ และชีวิตความเป็นอยู่ของพวกมันจึงได้รับผลกระทบจากอุณหภูมิของสิ่งแวดล้อม ในสภาพแวดล้อมที่หนาวเย็น พวกมันจะไม่ค่อยเคลื่อนไหว และอาจเฉื่อยชา ขณะที่ในสภาพแวดล้อมที่ร้อน พวกมันอาจร้อนเกินไป และอาจถึงตายได้ด้วย
สัตว์เลือดเย็นต้องการพลังงานมากกว่าสัตว์เลือดอุ่น ดังนั้นพวกมันจึงต้องกินอาหารมากขึ้น เพื่อรักษาอุณหภูมิของร่างกายให้คงอยู่ในความสมดุลอยู่เสมอ ๆ
สำหรับสัตว์เลือดเย็นมีความเสี่ยงต่อผู้ล่ามากกว่า เนื่องจากพวกมันไม่สามารถรักษาอุณหภูมิของร่างกายให้คงที่ได้ ส่งผลต่อการตรวจจับจากผู้ล่า ที่จะพบเจอพวกมันได้ง่ายมากยิ่งขึ้น
สัตว์เลือดเย็นไม่สามารถปรับตัวเข้ากับสภาพแวดล้อมที่เปลี่ยนแปลงได้เร็วเท่ากับสัตว์เลือดอุ่น ทำให้พวกมันมีความเสี่ยงต่อร่างกาย หากมีการเปลี่ยนแปลงของสภาพแวดล้อม
สัตว์เลือดเย็นอาจแพร่โรคมาสู่คนได้ เช่น เชื้อซัลโมเนลลา (Salmonella) และอีโคไล หรือ E. coli (Escherichia coli) เป็นต้น หากบริโภคสัตว์เหล่านี้แบบดิบ ๆ หรือปรุงไม่สุก เป็นต้น

สัตว์เลือดเย็นสามารถทำร้ายมนุษย์ได้ไหม ?

คำตอบสั้น ๆ สำหรับคำถามที่ว่าสัตว์เลือดเย็นสามารถทำร้ายมนุษย์ได้หรือไม่นั้น คือ “ใช่” สัตว์เลือดเย็นหลายชนิด เช่น งู อาจมีพิษ และกัดคนได้ แม้ว่าสัตว์เหล่านี้ส่วนใหญ่จะไม่โจมตีมนุษย์เว้นแต่พวกมันจะถูกยั่วยุ สิ่งสำคัญ คือ ต้องจำไว้ว่าสัตว์บางชนิดอาจเป็นอันตรายได้ ต่อให้จะเลือดอุ่น หรือเลือดเย็นก็ตาม นอกจากนี้ ไม่ได้มีแค่การจู่โจมด้วยการกัดอย่างเดียว สัตว์เลือดเย็นบางชนิด เช่น ยุง ยังสามารถแพร่เชื้อไวรัสที่อาจเป็นอันตรายต่อมนุษย์ได้อีกด้วย

ในความเป็นจริงแล้วสำหรับสัตว์แทบทุกชนิด ไม่สำคัญว่าจะเลือดอุ่น หรือเลือดเย็นต่างก็เป็นสิ่งที่ควรระวัง หากเป็นการพบเจอในป่า ไม่ใช่สัตว์ที่มาจากการเลี้ยงภายในบ้าน เพราะสัตว์ป่าแม้จะขนาดเล็ก น่ารักไม่มีพิษมีภัย แต่ด้วยการอาศัยอยู่ตามธรรมชาติ ไม่ได้รับการฉีดวัคซีน เพื่อป้องกันโรคต่าง ๆ ที่เป็นอันตรายเหมือนกับสัตว์เลี้ยงภายในบ้านนั่นเอง

บทความที่เกี่ยวข้อง : วิทย์ ป. 5 สไตล์สุดจะง่าย สถานะของสาร ของแข็ง ของเหลว คืออะไร

สัตว์เลือดเย็น

วิธีป้องกันตัวจากสัตว์เลือดเย็น

แม้ว่าโดยทั่วไปแล้วสัตว์เลือดเย็นจะไม่เป็นภัยคุกคามต่อมนุษย์โดยตรง แต่ก็มีข้อควรระวังบางประการที่คุณสามารถทำได้เพื่อป้องกันตัวเองจากอันตรายที่อาจสามารถเกิดขึ้นได้ ตัวอย่างเช่น

พยายามหลีกเลี่ยงการสัมผัสสัตว์ป่าทุกชนิด เพราะอาจเป็นพาหะนำเชื้อโรคได้
หากไม่ได้สวมชุดป้องกันเมื่อจับต้องสัตว์เลือดเย็น ก็ไม่ควรเข้าใกล้ แม้ว่าสัตว์ชนิดนั้นจะไม่ดุร้ายก็ตาม
หากมีการจับสัตว์ทุกชนิด ควรล้างมือให้สะอาดทุกครั้ง เพื่อป้องกันเชื้อโรค หรือโรคติดต่อบางชนิด
ห้ามรับประทานสัตว์เลือดเย็น เว้นแต่จะปรุงให้สุก หรือปรุงอย่างเหมาะสม ไม่ควรทานสัตว์ที่คนทั่วไปไม่ทานกัน
หลีกเลี่ยงการลงว่ายน้ำ หรือเล่นน้ำใน บริเวณที่มีอาจมีสัตว์เลือดเย็นอาศัยอยู่

นอกจากนี้ สัตว์เลือดเย็นบางสายพันธุ์ อาจเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์ได้ มนุษย์สามารถช่วยสัตว์เลือดเย็นได้โดยจัดหาที่อยู่อาศัยที่อบอุ่น และปลอดภัยให้พวกมัน ซึ่งอาจรวมถึงการให้ที่พักพิง และอาหารที่เพียงพอ ตลอดจนการจัดหาแหล่งน้ำเพื่อคลายร้อน นอกจากนี้ มนุษย์สามารถช่วยได้โดยการป้องกันการทำลายที่อยู่อาศัยที่จำเป็นต่อการอยู่รอด เป็นต้น

สัตว์เลือดเย็นเป็นสัตว์ที่น่าสนใจ และมีบทบาทสำคัญต่อสิ่งแวดล้อม สัตว์เลือดเย็นหลายชนิดอาจเป็นอันตรายต่อมนุษย์ได้ และควรระมัดระวังหากต้องเข้าป่า หรืออยู่ใกล้กับแหล่งน้ำ เป็นต้น เราหวังว่าข้อมูลเบื้องต้นนี้จะช่วยให้เด็ก ๆ ที่อยู่ในวัยเรียน สามารถทำความเข้าใจเกี่ยวกับสัตว์เลือดเย็น เพื่อนำไปต่อยอดใช้ในห้องเรียนมากขึ้นได้

บทความอื่น ๆ ที่น่าสนใจ :

ก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ ดาบ 2 คม ที่มีทั้งโทษ และประโยชน์ต่อเรา

ห่วงโซ่อาหาร คืออะไร สำคัญกับระบบนิเวศแค่ไหน ความรู้เสริมสำหรับหนูน้อย

วัฏจักรน้ำ คืออะไร ? พาลูกเรียนรู้ กับวิทยาศาสตร์จากสิ่งรอบตัวกันเถอะ

ที่มา : byjus, nectec

มีข้อสงสัยเรื่องการตั้งครรภ์ หรือมีคำถามเรื่องการเลี้ยงลูกหรือเปล่าคะ? ติดตามอ่านบทความ หรือสอบถามสิ่งที่คุณอยากรู้ผ่านแอปของเราได้เลย ดาวน์โหลด theAsianparent แอปพลิเคชัน ทั้ง IOS และ Android ได้แล้ววันนี้!

บทความโดย

Sutthilak Keawon

วิทยาศาสตร์สัตว์เลือดเย็น

เรื่องแนะนำ