11 สัญญาณเตือน อาการปวดท้องเรื้อรังในเด็ก

11 สัญญาณเตือน อาการปวดท้องเรื้อรังในเด็ก

หากลูกปวดท้องบ่อย เป็นเวลานาน ไม่หายเสียที ให้คุณพ่อคุณแม่สังเกต 11 สัญญาณอาการปวดท้องเรื้อรังในเด็ก หากลูกมีอาการดังกล่าว ควรได้รับการตรวจพิเศษอื่นๆ ร่วมด้วย

อาการปวดท้องเรื้อรังในเด็ก เป็นอย่างไร

อาการปวดท้องเรื้อรังในเด็ก

อาการปวดท้องเรื้อรังในเด็ก  ที่จัดว่าเป็นการปวดท้องตามนิยามของ Dr. Apley คือ อาการปวดท้องเป็นระยะในเด็กอายุ 4-16 ปี โดยที่อาการปวดท้องนั้นเป็นมากจนรบกวนกิจกรรมต่าง ๆ ของเด็ก  และเป็นมานานกว่า 3 เดือน อาการปวดท้องเรื้อรังนี้ จะแบ่งได้เป็น 3 กลุ่ม คือ

  1. ปวดท้องเป็นช่วงๆ
  2. อาการปวดท้องร่วมกับการกินอาหาร คลื่นไส้ อาเจียนบางครั้ง กินอาหารแล้วอิ่มเร็ว หรือ ท้องอืด เรอบ่อย
  3. ปวดท้องร่วมกับการขับถ่ายที่ไม่ปกติ เช่น มีท้องเสีย ท้องผูก หรือ มีความรู้สึกว่าถ่ายอุจจาระไม่หมดเกลี้ยง

อาการปวดท้องเรื้อรังในเด็ก

สาเหตุของการปวดท้องเรื้อรัง

อาการปวดท้องเรื้อรังนี้ เป็นการปวดจริง ไม่ได้เกิดจากที่การเด็กปรับตัวต่อสิ่งแวดล้อมไม่ได้ ไม่ได้เลียนแบบผู้ใหญ่ หรือเป็นข้ออ้างในการที่เด็กจะไม่ยอมทำกิจกรรมต่าง ๆ ซึ่งสาเหตุของการปวดก็มีหลากหลาย โดยพยาธิสภาพของอาการปวดมาจากการบีบตัวที่ผิดปกติ และระบบประสาทการรับรู้ความเจ็บปวดของทางเดินอาหารตั้งแต่หลอดอาหาร กระเพาะอาหาร ลำไส้เล็ก ลำไส้ใหญ่ ลำไส้ตรงจนถึงทวารหนัก

ในเด็กที่ปวดท้องเรื้อรัง จะพบว่ากล้ามเนื้อของลำไส้จะมีการบีบเกร็งมากขึ้นเมื่อมีสิ่งกระตุ้น ดังนั้นจึงมีอาการปวดได้ทั่วท้อง และสารที่กระตุ้นความเจ็บปวดนี้ ได้แก่ น้ำตาลชนิดต่างๆ เช่น น้ำตาลนม น้ำตาลฟรุคโตส น้ำตาลซอร์บิทอล กรดไขมันอิสระ และกรดน้ำดี มีการตรวจพบภาวะผิดปกติของการย่อยน้ำตาลนม ( lactose Malabsorption) โดยการตรวจหาแก๊สไฮโดรเจนจากลมหายใจ (H2  Breath Test) พบเป็นจำนวนถึง ร้อยละ 40 ในเด็กที่ปวดท้องเรื้อรัง  ซึ่งร้อยละ 70 ของเด็กเหล่านี้อาการปวดท้องจะหายไป   หลังจากงดการกินน้ำตาลนมไปแล้ว

ในผู้ป่วยหลายรายที่พบอาการทางกายอื่น ๆ ร่วมด้วย เช่น ปวดศีรษะ ซีด เวียนศีรษะ คลื่นไส้ เนื่องจากมีการกระตุ้นต่อระบบประสาทเวกัสด้วย

นอกจากนั้น อารมณ์ และบุคคลิกภาพชนิดที่มีความกังวล ความถดถอย ความรู้สึกต่ำต้อย  ก็จะพบได้บ่อยในเด็กกลุ่มปวดท้องเรื้อรัง และ จะบ่งชี้ความสัมพันธ์ในครอบครัวที่จะกดดันต่อภาวะปวดท้องของเด็กด้วย

อาการปวดท้องเรื้อรังในเด็ก

สัญญาณเตือนว่าอาการร่วมดังต่อไปนี้ต้องได้รับการตรวจพิเศษอื่นๆ

ปวดท้อง

  1. ปวดมากเฉพาะที่ในตำแหน่งห่างจากสะดือ
  2. มีอาการท้องผูกหรือท้องเสีย
  3. อาเจียน
  4. ปวดจนต้องตื่นนอน
  5. อาการปวดกระจายไปยังไหล่ หรือขา
  6. มีน้ำหนักลดหรือน้ำหนักไม่ขึ้น
  7. ถ่ายเป็นเลือด
  8. มีไข้ ปวดข้อ
  9. ถ่ายอุจจาระเล็ด
  10. มีอาการนอนหลับหลังจากปวดท้อง
  11. มีประวัติครอบครัวของโรคแผลเป็บติค มะเร็งทางเดินอาหาร หรือลำไส้อักเสบเรื้อรัง

การตรวจเพื่อวินิจฉัยหาสาเหตุเมื่อลูกปวดท้องเรื้อรัง

การตรวจร่างกายอาจพบเพียงแต่ การกดเจ็บบริเวณท้อง

การตรวจเลือด ปัสสาวะ การตรวจลมหายใจ การถ่ายภาพรังสี การตรวจอุลตราซาวนด์ช่องท้อง  และ การส่องกล้องทางเดินอาหาร ซึ่งอยู่ในดุลยพินิจของแพทย์

ปวดท้อง

การรักษาอาการปวดท้องเรื้อรัง

รักษาตามสาเหตุที่ตรวจพบ หรือตามอาการ พยายามหาสาเหตุที่เป็นการกระตุ้นอาการปวดท้อง เช่น น้ำตาลนม (lactose) น้ำผลไม้ต่าง ๆ แล้วงดอาหารเหล่านั้น พยายามให้เด็กไปโรงเรียนตามปกติ ถึงแม้จะมีอาการปวดท้องก็ตาม การกิน เอนไซม์ช่วยย่อยนม หรือ นมโยเกิร์ต

หากมีอาการท้องผูกร่วมด้วย แนะนำให้กิน อาหารที่มีกากใยสูง

การใช้ยาคลายการเกร็งของลำไล้ จะยิ่งทำให้อาการปวดท้องเป็นต่อเนื่องอีกนาน ถ้าเด็กที่มีอารมณ์เปลี่ยนแปลงมาก และ เด็กที่ไม่สามารถกลับไปทำกิจกรรมได้ เมื่อปรับสภาพแวดล้อมต่าง ๆ แล้ว ควรปรึกษาจิตแพทย์

รศ.พญ.บุษบา วิวัฒน์เวคิน

บทความโดย รศ.พญ.บุษบา วิวัฒน์เวคิน
ศูนย์โรคทางเดินอาหารและโรคตับในเด็ก
โรงพยาบาลเด็กสมิติเวช

The Asianparent Thailand เว็บไซต์ข้อมูลคุณภาพและสังคมคุณแม่ที่ใหญ่ที่สุดในประเทศและเอเชีย เรามีผู้เชี่ยวชาญด้านกุมารแพทย์ แหล่งความรู้แม่และเด็ก รวมถึงแอพพลิเคชั่น The Asianparent ที่ติดตามการตั้งครรภ์ให้คุณแม่ได้ลงทะเบียนใช้งานฟรี เพื่อติดตามพัฒนาการทารกตั้งแต่ตั้งครรภ์ จนถึงติดตามหลังคลอดที่ครอบคลุมที่สุดและผู้ใช้งานสูงสุดในประเทศไทย นอกจากความรู้ยังมีไลฟ์สไตล์และสื่อมัลติมีเดียหลากหลาย ไม่ว่าสุขภาพแม่และเด็ก โภชนาการแม่และเด็ก กิจกรรมสำหรับครอบครัว 

การวางแผนครอบครัวไปจนถึง การดูแลลูก การศึกษา และจิตวิทยาเด็ก The Asianparent เราพร้อมสนับสนุนพ่อแม่ทุกท่าน ให้มีความรู้และมีสุขภาพกายใจเข้มแข็ง เพื่อเสริมสร้างครอบครัวอย่างแข็งแรง

เพราะเราเชื่อว่า “พ่อแม่เข้มแข็ง ครอบครัวแข็งแรง”

 

บทความอื่น ๆ ที่น่าสนใจ

5 เรื่องผิดมหันต์ ที่พ่อแม่ มักทำกับลูก

Time out ลงโทษแบบสงบ แต่สยบลูกน้อย อย่างได้ผล

สุดยื้อ เด็ก ป.4 ล้มพับเสียชีวิต หลังยืนเข้าแถว รับเปิดเทอม

มีข้อสงสัยเรื่องการตั้งครรภ์ หรือมีคำถามเรื่องการเลี้ยงลูกหรือเปล่าคะ? ติดตามอ่านบทความ หรือสอบถามสิ่งที่คุณอยากรู้ผ่านแอปของเราได้เลย ดาวน์โหลด theAsianparent แอปพลิเคชัน ทั้ง IOS และ Android ได้แล้ววันนี้!

app info
get app banner