10 คำพูดและวิธีที่พ่อแม่ควรปรับ ก่อนนำไปใช้กับลูก

10 คำพูดวิธี ที่พ่อแม่ควรปรับให้ดีกว่าเดิม

“ลูกเก่งที่สุดในโลกเลยจ้ะ” หรือ “พ่อ/แม่ บอกให้หยุดแล้วทำไมยังไม่หยุด” คุณพ่อคุณแม่ว่าคำพูดแหล่านี้คุ้น ๆ กันบ้างไหมคะ ถ้าคุ้นเพราะว่าใช้เป็นประจำทุกวันเนี่ย เราลองหยุด คำพูดเหล่านี้ แล้วเรามาลองปรับเปลี่ยนสไตล์การพูดกับลูก ให้ดูดีกว่าเดิมกันดีกว่าไหมคะ

วันนี้จะขอยกตัวอย่าง 10 คำพูด ที่พวกเรามักจะใช้เป็นประจำ มาดูกันสิคะว่า จะสามารถปรับคำพูดเหล่านี้ ให้เป็นแนวไหนได้บ้าง

1. ยอดมาก หรือดีมาก

ปกติแล้ว หากลูกทำอะไรสำเร็จ หรือสามารถทำอะไรได้ คุณพ่อคุณแม่ก็มักจะใช้คำพูดว่า “ยอดมากหรือดีมาก” กันใช่ไหมคะ ถ้าอย่างนั้นเราลองมาปรับเปลี่ยนคำพูดนี้ให้ดูดีมีความหมายมากขึ้นกันดู ยกตัวอย่างเช่น "เพราะความพยายามของลูก เห็นไหมว่า สุดท้ายแล้วลูกก็ทำได้”

จะเห็นได้ว่า ประโยคดังกล่าว มุ่งเน้นไปถึงความพยายามของลูกมากกว่าการชมแบบธรรมดา อย่างน้อยให้ลูกรู้ว่า พวกเราเห็นถึงความพยายามของพวกเขา และต่อให้ครั้งแรกอาจจะทำไม่สำเร็จ แต่ถ้าหากพวกเขามีความพยายามมากขึ้น ก็จะนำพาไปสู่ความสำเร็จได้ในไม่ช้า

2. เด็กดี เด็กเก่ง หรือคนเก่ง

ทุกครั้งที่เราชมลูกว่า “เด็กดี เด็กเก่ง หรือคนเก่ง” นั้น ทราบหรือไม่คะว่า ลูกจะรู้แค่เพียงว่า อ๋อ...เขาเป็นเด็กดี เขาเป็นคนเก่งเพียงเท่านั้น แต่ลูกไม่รู้เลยว่า สาเหตุที่คุณพ่อคุณแม่ชมนั้นมาจากสาเหตุอะไร

ยกตัวอย่างเช่น คุณอาจจะเห็นว่าลูกแบ่งปันสิ่งของบางอย่างให้กับเพื่อน ญาติพี่น้องหรือคนอื่น ๆ คุณเล็งเห็นแล้วว่าการกระทำดังกล่าวเป็นสิ่งที่ดีมาก ๆ แต่แทนที่คุณจะพูดว่า “หนูเก่งมากจ้ะ” เราลองมาเปลี่ยนเป็น “พ่อ/แม่ ภูมิใจในตัวลูกมากนะ ที่ลูกรู้จักแบ่งปันสิ่งของสิ่งนั้นกับคนอื่น” แน่นอนว่า เมื่อลูกรู้ถึงสาเหตุที่เราชมแล้ว มีเหรอคะที่ลูกจะไม่ทำสิ่งดี ๆ แบบนี้อีก

3. รูปวาดนี้สวยมากเลย

แน่นอนว่า ลูกของเราพยายามเป็นอย่างมาก เพื่อจะให้ภาพวาดหรืองานประดิษฐ์ของเขานั้นออกมาดี เพื่อคุณพ่อคุณแม่จะได้ชม และคำชมส่วนใหญ่ที่เราใช้ ก็มักจะหนีไม่พ้น “รูปนี้สวยมากจ้ะ” และทุกอย่างก็จบ

ทราบหรือไม่คะว่าคำชมของเรานั้น สามารถกระตุ้นทักษะและความคิดสร้างสรรค์ของลูกได้ หากเราพูดในลักษณะเชิงถามความคิดเห็น ยกตัวอย่างเช่น “ภาพนี้มีอะไรบ้างเหรอจ้ะ สีฟ้าคืออะไร สีขาวคืออะไร ไหนลองบอกพ่อ/แม่สิจ้ะว่า หนูวาดรูปอะไรบ้าง”ง่าย ๆ เพียงเท่านี้ละค่ะ ลูก ๆ ก็จะสามารถใช้จินตนาการที่มีของเขา บรรยาให้เราฟังเองแล้วละค่ะ

4. หยุดเดี๋ยวนี้นะ/ทำไมถึงทำแบบนี้

สถานการณ์ที่จะยกตัวอย่างต่อไปนี้ เป็นสถานการณ์ที่เกิดขึ้น เมื่อพี่น้องทะเลาะกัน และน้องไปต่อยหรือตีพี่ของตัวเอง จนคุณเข้ามาเห็นเหตุการณ์ดังกล่าวพอดี ประโยคแรกที่คุณจะพูดคืออะไรคะ ถ้าไม่ใช่ “หยุดเดี๋ยวนี้นะหรือทำไมทำแบบนี้”ใช่ไหมคะ

จริง ๆ แล้วสิ่งแรกที่คุณควรทำก็คือ แยกพวกเขาออกจากกัน และเรียกลูกมานั่งคุย พร้อมถามลูกว่า “รู้ไหมว่า การทำแบบนี้เป็นสิ่งที่ไม่ดี หนูไปตีพี่แบบนี้รู้ไหมว่าพี่เขาเจ็บ หนูคงไม่อยากให้ใครมาทำร้ายหนูเหมือนกันใช่ไหม"หรือ "แม่กลัวว่า ถ้าลูกไม่หยุด ก็อาจจะเจ็บตัวไปด้วยได้"

5. ทำนี่ก่อน แล้วพ่อ/แม่ ถึงจะให้ของ

คุณพ่อคุณแม่คะ พยายามอย่าปลูกฝังให้ลูกทำบางสิ่งบางอย่างโดยหวังผลตอบแทนนะคะ เพราะสิ่งนี้อาจจะไปส่งผลกระทบกับเขาในอนาคตได้ ยกตัวอย่างในกรณีที่เราต้องการให้ลูกช่วยทำอะไร แทนที่เราจะบอกว่า “ช่วยแม่ทำอันนี้ก่อน แล้วแม่ถึงจะให้ของ” เปลี่ยนเป็น “พ่อ/แม่ จำได้นะว่า คราวที่แล้วลูกช่วยทำ ทุกอย่างผ่านไปได้ด้วยดี แล้วลูกก็ช่วยพ่อ/แม่ได้มากเลย”

พูดในเชิงให้ความสำคัญกับลูก ให้เขารู้ว่าสิ่งนั้นจะไม่สามารถสำเร็จได้ดีเลย หากพวกเขาไม่มีส่วนร่วมด้วย

6. ฉลาดมากจ้ะ

ทุกครั้งที่ลูกสอบหรือได้เกรดดี คุณพ่อคุณแม่ก็มักจะชมว่าลูกฉลาดกันใช่ไหมคะ แน่นอนว่าลูกของเราก็จะซึมซับคำชมนี้ไปว่าเขาฉลาดที่เขาสอบได้ เขาฉลาดที่เขาทำเกรดได้ดี แต่ถ้าหากวันนึง ลูกเกิดทำไม่ได้ขึ้นมา นอกจากที่ลูกจะเสียใจแล้ว อาจจะคิดว่าตัวเองไม่ฉลาดอีกด้วย

ด้วยสาเหตุนี้ คุณพ่อคุณแม่จึงควรที่จะเปลี่ยนวิธีพูดแบบใหม่ เป็น “เพราะความพยายามของลูก ลูกถึงทำได้” หรือ “เพราะความตั้งใจบวกกับความพยายาม ทำให้ลูกมาถึงจุดนี้ได้”

7. อย่าร้องไห้

ทุกครั้งที่ลูกเสียใจหรือผิดหวัง ลูก ๆ ก็มักจะร้องไห้ออกมา และคำพูดที่ลูกได้รับส่วนใหญ่นั้นก็คือ “อย่าร้องไห้” แทนที่เราจะพูดแค่นี้ คุณพ่อคุณแม่ควรที่จะพูดเพิ่มเติม ที่เป็นการแสดงออกถึงความเข้าใจให้กับลูกด้วย ยกตัวอย่าง “หนูเสียใจใช่ไหมลูก ที่หนูไม่ได้ออกไปข้างนอก แม่เข้าใจจ้ะ เดี๋ยวไว้รอให้ฝนหยุดตกก่อนนะ แล้วเราออกไปข้างนอกกัน” เห็นไหมคะว่า นอกจากประโยคนี้จะแสดงออกถึงความเข้าใจแล้ว ยังแสดงถึงเหตุและผลด้วย

8. พ่อ/แม่ สัญญาว่า...

หากคุณเป็นคนหนึ่งที่ชอบให้คำสัญญากับลูกทั้ง ๆ ที่ก็รู้ว่าทำไมได้ ได้โปรดหยุดการกระทำนั้นเสียเถอะค่ะ เพราะการกระทำนี้นอกจากจะทำให้ลูกรู้สึกเสียใจแล้ว ยังเป็นตัวอย่างที่ไม่ดีให้กับลูกอีกด้วย

การที่คุณจะสัญญากับลูกนั้น คุณพ่อคุณแม่ต้องมั่นใจก่อนว่า จะสามารถทำได้จริง ๆ แต่ถ้าหากคุณคิดว่าไม่สามารถทำได้ โปรดอย่าไปให้คำสัญญากับเด็กเลยค่ะ หรือถ้าหากให้ไปแล้ว แต่ด้วยเหตุขัดข้อง จึงไม่อาจสามารถทำได้ ก็จงอย่าอายที่จะไปขอโทษลูก

การผิดคำพูดของตัวเราเองเพียงหนึ่งครั้ง ดีกว่าทำให้ลูกของเราเสียใจหลาย ๆ ครั้ง เห็นด้วยไหมคะ

9. ไม่ใช่เรื่องใหญ่โตอะไร

เด็กไม่เข้าใจหรอกค่ะว่า การที่พวกเขาร้องไห้เสียใจ แล้วคุณพ่อคุณแม่มาปลอบโดยให้เหตุผลว่า “มันไม่ใช่เรื่องใหญ่อะไรมากมาย” นั้นคืออะไร เพราะสำหรับเด็กแล้ว ทุกสิ่งทุกอย่างแม้เพียงน้อยนิด ก็มีความหมายมากมายกับลูกไปเสียหมด หากลูกเกิดเสียใจ พยายามหลีกเลี่ยงที่จะพูดประโยคดังกล่าว แต่ใช้คำพูดอื่นแทน ยกตัวอย่างเช่น “พ่อ/แม่ รู้นะว่าลูกเสียใจและผิดหวัง แต่คำตอบก็คือไม่ได้จ้ะ” เป็นต้น เพราะการพูดในลักษณะนี้ นอกจากจะเป็นการแสดงออกถึงความเข้าใจแล้ว ยังเป็นการให้เกียรติความรู้สึกของลูกด้วย

10. ทำไมถึงพูดแบบนี้

เวลาที่ลูกอะไรที่เราไม่พอใจ คำพูดแรกที่คุณพ่อคุณแม่มักจะพูดก็คือ “ทำไม” “ทำไมถึงพูดแบบนั้น ทำไมถึงทำแบบนี้” การตั้งคำถามว่า ทำไม นั้น จะเปรียบเสมือนกับการต่อต้านการกระทำของลูก หรือทำให้ลูกรู้สึกว่า สิ่งที่เขาทำนั้น ไม่มีความหมายใด ๆ เลย ดังนั้น แทนที่พวกเราจะตั้งคำถาม เราลองเปลี่ยนมาเป็นเงียบ แล้วคุยกับเขาถึงสาเหตุว่าที่เขาทำแบบนี้กันดีกว่า หากเหตุผลนั้นไม่ถูกต้อง คุณพ่อคุณแม่ค่อยอธิบายให้ลูกเข้าใจทีหลังจะดีกว่าค่ะ

บทความโดย

Muninth

คำพูดดีๆ ให้ลูก

เรื่องแนะนำ