ลูกพูดช้าสุดกี่ปี วิธีง่ายๆ กระตุ้นให้ลูกพูด ทำยังไงให้ลูกพูดเร็ว

หลายคนคงสงสัยว่า ลูกพูดช้าสุดกี่ปี ลูกพูดช้าเมื่อไหร่ถึงควรเป็นห่วง? และ จะทำอย่างไรให้ลูกน้อยพูดเร็วขึ้น? เรามาดูกันค่ะว่าพัฒนาการด้านภาษาของเด็กแต่ละวัย เป็นอย่างไร และสัญญาณแบบไหนที่บ่งบอกว่า ลูกพูดช้า

เด็กพูดได้กี่ขวบ?

พัฒนาการทางภาษาของเด็กแต่ละคนไม่เหมือนกัน แต่โดยทั่วไปแล้ว ลูกน้อยจะเริ่มมีปฏิสัมพันธ์ทางภาษาตั้งแต่แรกเกิด เริ่มจากการร้องไห้เพื่อสื่อสารความต้องการ จากนั้นก็จะพัฒนาไปเรื่อยๆ มาดูกันเลยค่ะว่าในแต่ละช่วงอายุ เด็กๆ มักจะมีพัฒนาการทางภาษาอย่างไร 

ตารางแสดงพัฒนาการด้านภาษาและการพูดในเด็กปกติ

จะรู้ได้ยังไงว่าลูกพูดช้า

คุณพ่อคุณแม่หลายท่านอาจจะกังวลใจเมื่อลูกน้อยยังไม่พูดตามวัยที่คาดหวังใช่ไหมคะ การสังเกตพัฒนาการทางภาษาของลูกน้อยเป็นสิ่งสำคัญมากค่ะ 

เมื่อไหร่ควรเริ่มสังเกต?

เด็กอายุ 15 เดือน ควรพูดคำเดี่ยวที่มีความหมายได้อย่างน้อย 2 คำ นอกเหนือจากคำว่าพ่อกับแม่ หรือชื่อคนและสัตว์เลี้ยงในบ้าน เช่น ไป, เปิด, ออก, น้ำ, นม เป็นต้น แต่ถ้าลูกน้อยยังไม่พูดเลย ไม่ตอบสนองเมื่อถูกเรียกชื่อ ไม่ชี้สิ่งของที่สนใจ ไม่ทำตามคำสั่ง นี่อาจเป็นสัญญาณที่บ่งบอกว่าลูกน้อยอาจมีพัฒนาการทางภาษาที่ช้ากว่าเด็กวัยเดียวกัน

ตารางแสดงสัญญาณที่บ่งชี้ว่า เด็กมีพัฒนาการทางภาษาล่าช้า

(Red flag signs)

หากคุณแม่สังเกตเห็นว่าลูกน้อยมีพัฒนาการทางภาษาที่ล่าช้ากว่าเด็กวัยเดียวกัน ไม่จำเป็นต้องรอให้ถึงอายุเท่าไหร่ แต่ควรพาลูกไปพบแพทย์เพื่อปรึกษาได้เลยนะคะ แพทย์จะทำการตรวจวินิจฉัยเพื่อหาสาเหตุของปัญหา และให้คำแนะนำในการดูแลและส่งเสริมพัฒนาการทางภาษาของลูกน้อยต่อไป

ทำไมเด็กถึงพูดช้า

หากคุณพ่อคุณแม่เช็กพัฒนาการลูกนัอยตามเกณฑ์ด้านบนแล้ว พบว่าลูกพูดช้า มาดูกันว่าสาเหตุที่เด็กพูดช้า เกิดจากอะไรได้บ้าง?

1. ปัจจัยด้านร่างกายและพัฒนาการ

การพูดต้องอาศัยหลายส่วนทำงานร่วมกัน หู, ตา, สมอง, อวัยวะเปล่งเสียง หากมีความผิดปกติในส่วนใดส่วนหนึ่ง ก็อาจทำให้พูดช้าได้ เช่น

• ปัญหาการได้ยิน
• โรคทางพันธุกรรม
• ภาวะออทิสติก
• ภาวะพัฒนาการทางภาษาล่าช้า

2. ปัจจัยด้านการเลี้ยงดูและสิ่งแวดล้อม

สิ่งแวดล้อมและการกระตุ้นจากคนรอบข้างมีความสำคัญต่อการเรียนรู้ภาษา

• ขาดการกระตุ้น: เด็กไม่ได้รับการพูดคุยหรือเรียนรู้การโต้ตอบที่เหมาะสม
• ขาดการเล่นและปฏิสัมพันธ์: โดยเฉพาะในวัย 0-7 ปี การเล่นกับคนอื่นสำคัญมากต่อการเรียนรู้การสื่อสารและอารมณ์
• การใช้สื่ออิเล็กทรอนิกส์มากเกินไป: แม้ไม่ใช่สาเหตุโดยตรง แต่ก็ส่งผลกระทบต่อการเรียนรู้ภาษาและการสื่อสารของเด็กเล็ก

ลูกพูดช้าทำอย่างไร 

หากสังเกตเห็นว่าลูกน้อยพูดช้ากว่าเด็กวัยเดียวกัน อย่าเพิ่งตกใจนะคะ คุณพ่อคุณแม่สามารถช่วยลูกน้อยได้ โดยรีบพาลูกน้อยไปปรึกษาแพทย์เพื่อแก้ไขปัญหาตั้งแต่เนิ่นๆ

ทำไมต้องรีบปรึกษาแพทย์?

• การวินิจฉัยที่ถูกต้อง: แพทย์ผู้เชี่ยวชาญจะช่วยหาสาเหตุที่แท้จริงของปัญหา เช่น ปัญหาทางการได้ยิน ปัญหาทางกายภาพ หรือความผิดปกติทางระบบประสาท
• การรักษาที่ทันท่วงที: การรักษาที่เริ่มแต่เนิ่นๆ จะช่วยให้ลูกน้อยมีโอกาสพัฒนาการทางภาษาได้ดีขึ้น
• ป้องกันปัญหาที่ตามมา: การแก้ไขปัญหาตั้งแต่เนิ่นๆ จะช่วยป้องกันปัญหาอื่นๆ ที่อาจเกิดขึ้นตามมา เช่น ปัญหาทางสังคมและอารมณ์

วิธีกระตุ้นให้ลูกพูด ทำยังไงให้ลูกพูดเร็ว

การที่ลูกน้อยเริ่มพูดคำแรกๆ เป็นช่วงเวลาที่น่าตื่นเต้นสำหรับคุณพ่อคุณแม่ แต่บางครั้งลูกน้อยอาจมีพัฒนาการทางภาษาที่ช้ากว่าเด็กวัยเดียวกัน คุณพ่อคุณแม่จึงอยากหาวิธีการกระตุ้นให้ลูกน้อยพูดเร็วขึ้น สามารถทำได้ดังนี้

1. สร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการพูด

• พูดคุยกับลูกบ่อยๆ: พูดคุยกับลูกน้อยอย่างสม่ำเสมอ ไม่ว่าจะเป็นระหว่างทำกิจวัตรประจำวัน หรือขณะเล่นด้วยกัน การพูดคุยจะช่วยให้ลูกน้อยได้ยินเสียงพูดและเรียนรู้คำศัพท์ใหม่ๆ
• อ่านหนังสือให้ฟัง: การอ่านหนังสือให้ลูกฟังเป็นกิจกรรมที่สนุกและมีประโยชน์ ช่วยให้ลูกน้อยได้เรียนรู้คำศัพท์ใหม่ๆ และจินตนาการไปกับเรื่องราว
• ร้องเพลง: เพลงช่วยกระตุ้นพัฒนาการทางภาษาและอารมณ์ของลูกน้อยได้เป็นอย่างดี ลองร้องเพลงง่ายๆ หรือเพลงเด็กให้ลูกฟังบ่อยๆ
• จำกัดเวลาหน้าจอ: การดูโทรทัศน์หรือเล่นแท็บเล็ตมากเกินไปอาจส่งผลต่อพัฒนาการทางภาษาของลูกน้อยได้ ควรจำกัดเวลาและให้ลูกได้มีปฏิสัมพันธ์กับคนรอบข้างมากขึ้น

2. สร้างปฏิสัมพันธ์ที่สนุกสนาน

• เล่นเกม: เล่นเกมที่ต้องใช้ภาษา เช่น เกมทายคำ เกมจับคู่ภาพ หรือเกมเล่านิทานสั้นๆ
• เลียนแบบเสียงสัตว์: เล่นเกมเลียนแบบเสียงสัตว์ต่างๆ เพื่อกระตุ้นให้ลูกน้อยสนใจและพยายามเลียนแบบ
• ทำกิจกรรมร่วมกัน: ทำกิจกรรมต่างๆ ร่วมกับลูกน้อย เช่น ทำอาหาร เล่นดินน้ำมัน หรือวาดรูป

3. สร้างแรงบันดาลใจให้ลูกน้อย

• ชมเชยเมื่อลูกพูด: เมื่อลูกน้อยพยายามพูดคำใหม่ๆ หรือประโยคใหม่ๆ ให้ชมเชยลูกน้อยอย่างจริงใจ เพื่อเป็นกำลังใจให้ลูกน้อยกล้าพูดมากขึ้น
• ให้โอกาสลูกน้อยได้แสดงออก: สร้างโอกาสให้ลูกน้อยได้เล่าเรื่องราวหรือแสดงความคิดเห็นของตัวเอง
• เป็นแบบอย่างที่ดี: พูดคุยกับคนรอบข้างด้วยภาษาที่ถูกต้องและชัดเจน เพื่อเป็นแบบอย่างที่ดีให้กับลูกน้อย

4. ปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ

• พัฒนาการล่าช้า: หากคุณพ่อคุณแม่สังเกตเห็นว่าลูกน้อยมีพัฒนาการทางภาษาที่ล่าช้ากว่าเด็กวัยเดียวกัน ควรปรึกษาแพทย์เด็กหรือผู้เชี่ยวชาญด้านพัฒนาการเด็ก
• ขอคำแนะนำ: ผู้เชี่ยวชาญจะให้คำแนะนำและวิธีการดูแลลูกน้อยที่เหมาะสมกับแต่ละบุคคล

สิ่งสำคัญที่ต้องจำไว้ คือ เด็กทุกคนมีพัฒนาการไม่เหมือนกัน การสอนให้ลูกน้อยพูดต้องใช้เวลาและความอดทน การสร้างบรรยากาศให้ลูกน้อยสนุกกับการเรียนรู้ จะช่วยให้ลูกน้อยอยากพูดมากขึ้นนั่นเองค่ะ

ได้รับการตรวจสอบข้อมูลโดย พญ.สร้อยฟ้า ศรีสันต์

กุมารเวชศาสตร์พัฒนาการและพฤติกรรม

ที่มา : โรงพยาบาลพญาไท , โรงพยาบาลศิริราช ปิยมหาราชการุณย์ , โรงพยาบาลสินแพทย์ , โรงพยาบาลวิมุต

บทความอื่นๆ ที่น่าสนใจ

อยากฝึกลูกนั่งกระโถนต้องเริ่มอย่างไร และควรเริ่มฝึกลูกตั้งแต่อายุเท่าไหร่ดี?

พ่อแม่ 10 แบบที่ทำให้ ลูกไม่มีความสุข คุณเป็นแบบนั้นอยู่หรือเปล่า?

มีลูก 1 คน ใช้เงินเท่าไหร่ ? สรุปค่าใช้จ่ายตั้งแต่เริ่มฝากครรภ์ ถึง 18 ปี