บทความโดย นพ.วิทยา ลิ้มดํารงค์ชิต
สูตินรีแพทย์ โรงพยาบาลกรุงเทพราชสีมา
คุณแม่มือใหม่หลายท่าน น่าจะอยากทราบว่า การตรวจตั้งครรภ์ แท้จริงแล้วตรวจได้ตั้งแต่ตอนไหน ถ้าตั้งครรภ์ 1 เดือน สามารถตรวจได้เลยหรือไม่ ตรวจด้วยวิธีถึงจะไหนแม่นยำที่สุด เรารวบรวมคำถาม-ตอบ ระหว่างคุณแม่ตั้งครรภ์กับคุณหมอ มาฝาก ดังนี้
- แถบตรวจปัสสาวะเพื่อตรวจการตั้งครรภ์สามารถตรวจพบการตั้งครรภ์ได้เร็วที่สุด ตอนตั้งครรภ์กี่สัปดาห์
ตอบ 5 สัปดาห์ นับจากวันแรกของประจำเดือนครั้งสุดท้าย หรือประมาณ 3 สัปดาห์หลังมีเพศสัมพันธ์ หรือขาดประจำเดือนเพียง 1 สัปดาห์ก็สามารถตรวจปัสสาวะพบการตั้งครรภ์ได้แล้ว ถ้าอายุครรภ์น้อยกว่านี้มักจะตรวจไม่พบ
- แถบตรวจปัสสาวะเพื่อตรวจการตั้งครรภ์ แม่นยำหรือไม่
ตอบ แถบปัสสาวะเพื่อตรวจการตั้งครรภ์ มีความถูกต้องในการตรวจ 95 - 99% ซึ่งแปลว่าค่อนข้างแม่นยำ
- แถบตรวจปัสสาวะเพื่อตรวจการตั้งครรภ์สีจาง และสีเข้มหมายความว่าอย่างไร
ตอบ แถบตรวจปัสสาวะเพื่อดูการตั้งครรภ์ จะตรวจจับสาร ᵦ-hCG โดยทั่วไปจะตรวจพบแถบสีขึ้นเมื่อมีค่า ᵦ-hCG มากกว่าหรือเท่ากับ 25 mIU/ml กรณีมีค่า ᵦ-hCG ประมาณ 20 - 24 mIU/ml อาจจะตรวจพบเป็นแถบสีจาง ๆ ได้ ซึ่งก็แปลว่าตรวจพบฮอร์โมน ᵦ-hCG เช่นกัน แปลว่าตั้งครรภ์อ่อน ๆ ไม่มีความจำเป็นต้องตรวจซ้ำครับ
- แถบตรวจปัสสาวะเพื่อตรวจการตั้งครรภ์ขึ้น 2 ขีด หมายความว่าอย่างไร
ตอบ มีการตั้งครรภ์เกิดขึ้นในร่างกาย ไม่ได้บอกว่าตั้งครรภ์ในมดลูก หรือนอกมดลูก ไม่ได้บอกอายุครรภ์ ไม่ได้บอกกว่าปกติ หรือผิดปกติ แปลว่าตั้งครรภ์อ่อน ๆ แนะนำให้ปฏิบัติตัวเหมือนคนตั้งครรภ์ได้เลย
หากไม่มีอาการผิดปกติ ได้แก่ ปวดท้องน้อยที่ปวดมากกว่าปวดประจำเดือน หรือมีเลือดออกทางช่องคลอด ให้รออีกจนอายุครรภ์ประมาณ 7 - 8 สัปดาห์ (นับจากวันแรกของประจำเดือนครั้งสุดท้าย) จึงค่อยมาตรวจครรภ์ ส่วนใหญ่จะเห็นทารกชัดเจน และหัวใจเด็กเต้นแล้ว ค่อยเจาะเลือดฝากครรภ์
- แถบตรวจปัสสาวะขึ้น 2 ขีด ถ้าไม่ตั้งครรภ์แล้ว เป็นโรคอย่างอื่นได้ไหม
ตอบ ได้ เช่น เนื้องอกรก มะเร็งเนื้อรก มะเร็งรังไข่ชนิด germ cell ท้องนอกมดลูก หลังแท้งบุตร 1 - 4 สัปดาห์ หรือหลังคลอดบุตร 1 - 2 สัปดาห์ เพราะแถบตรวจปัสสาวะเพื่อตรวจการตั้งครรภ์ จะตรวจจับสาร ᵦ-hCG ซึ่งถูกสร้างจากรก
เพราะฉะนั้นต้องอาศัยการถามประวัติ ตรวจร่างกาย และการตรวจอัลตราซาวด์ เพื่อประกอบการแปลผล จะช่วยให้วินิจฉัยได้แม่นยำมากขึ้น
- การตรวจเลือดเพื่อดูฮอร์โมนการตั้งครรภ์ ᵦ-hCG กับการตรวจปัสสาวะเพื่อดู ᵦ-hCG มีความแม่นยำกว่าหรือไม่ อย่างไร
ตอบ การตรวจเลือดเพื่อดูฮอร์โมนการตั้งครรภ์ ᵦ-hCG ไม่ได้แม่นยำกว่าการตรวจปัสสาวะเพื่อดู ᵦ-hCG แปลว่ามีการตรวจพบ ᵦ-hCG (การตั้งครรภ์) เหมือนกัน แต่การตรวจจากเลือดอาจช่วยให้ตรวจเจอได้เร็วกว่า (ตรวจพบได้ตั้งแต่ 5 MIU/ml เทียบกับตรวจปัสสาวะ จะตรวจพบได้ตั้งแต่ 25 MIU/ml)
ตรวจเลือดเพื่อดูฮอร์โมนการตั้งครรภ์ ᵦ-hCG สามารถตรวจพบหลังปฏิสนธิได้ 10 - 14 วัน ในขณะที่ตรวจปัสสาวะเพื่อดูฮอร์โมนการตั้งครรภ์ ᵦ-hCG สามารถตรวจพบหลังปฏิสนธิได้ 21 วัน
หากไม่มีความจำเป็นเร่งด่วนทางการแพทย์ อาจจะรออีก1 สัปดาห์แล้วค่อยตรวจปัสสาวะแทนการตรวจเลือดเพื่อดูฮอร์โมนการตั้งครรภ์ ᵦ-hCG ก็ได้
อีกทั้งราคาค่าตรวจเลือดจะสูงกว่าค่าตรวจปัสสาวะ เพื่อดูฮอร์โมนการตั้งครรภ์ ᵦ-hCG
เพราะฉะนั้น ควรให้แพทย์ถามประวัติ ตรวจร่างกาย และแนะนำส่งตรวจ น่าจะได้ประโยชน์มากกว่า คุ้มราคามากกว่า การสั่งตรวจด้วยตนเองครับ
- อาการอะไรบ้างที่บอกว่าตั้งครรภ์แน่นอน
ตอบ
- แพทย์คลำพบการเคลื่อนไหวทารก มักคลำพบหลังตั้งครรภ์ประมาณ 22 - 24 สัปดาห์
- แพทย์ฟังได้ยินเสียงหัวใจทารก มักจะฟังจากหูฟังได้หลังอายุครรภ์ 20 สัปดาห์ ฟังจากเครื่อง droptone มักฟังได้หลังอายุครรภ์ 12 -13 สัปดาห์ แพทย์ตรวจอัลตราซาวด์พบตัวทารก มักพบหลังอายุครรภ์ 7 - 8 สัปดาห์
